Żylaki kończyn dolnych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żylaki kończyn dolnych
ICD-10 I83
I83.0 Żylaki kończyn dolnych z owrzodzeniem
I83.1 Żylaki kończyn dolnych z zapaleniem
I83.2 Żylaki kończyn dolnych z owrzodzeniem i zapaleniem
I83.9 Żylaki kończyn dolnych bez owrzodzenia i zapalenia
Pracownik indyjskich linii kolejowych w Karnataka z żylakami podudzi.
Schemat porównujący prawidłową żyłę - A, do żylaka - B

Żylaki kończyn dolnych (łac. varices extremitatum inferiorum) - rodzaj żylaków. Są to workowate lub wrzecionowate poszerzenia żył powierzchownych z towarzyszącym ich wydłużeniem i charakterystycznym poskręcaniem. Występują częściej u kobiet niż u mężczyzn, zazwyczaj po 40 roku życia.

Podział[edytuj | edytuj kod]

  • żylaki pierwotne
  • żylaki wtórne
  • żylaki o rzadkiej etiologii

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Żylaki pierwotne spowodowane są występowaniem mniejszej ilości tkanki sprężystej w ścianach naczyń żylnych, co zmniejsza ich odporność na rozciąganie. Rozszerzenie światła przyczynia się do niewydolności zastawek żylnych, co umożliwia cofanie się i zaleganie większej ilości krwi i powoduje dalsze poszerzanie naczynia. Czynnikami sprzyjającymi powstawaniu żylaków jest zastój żylny występujący podczas długiego stania (np. fryzjerzy, chirurdzy), zwiększone ciśnienie w żyłach na skutek utrudnionego odpływu (np. ciąża, podnoszenie ciężarów, zaparcia). Zapobieganie polega na noszeniu elastycznych pończoch, opasek, gimnastykowaniu kończyn. Marsz i gimnastyka zapobiegają tworzeniu się żylaków poprzez ułatwienie odpływu krwi na skutek działania pompy mięśniowej.

Żylaki wtórne powstają na skutek zwiększonego przepływu krwi przez żyły powierzchowne kończyn dolnych spowodowanego niedrożnością żył głębokich. Niedrożność jest następstwem przebytej zakrzepicy. Niekiedy zwiększony przepływ może być spowodowany uszkodzeniem zastawek żył głębokich lub przeszywających.

Żylaki o rzadkiej etiologii spowodowane wrodzonymi lub nabytymi przetokami tętniczo-żylnymi. Zaliczany jest tutaj również Zespół Klippela-Trénaunaya.

Diagnostyka[edytuj | edytuj kod]

W celu ustalenia poziomu niewydolności pomocne są próby czynnościowe Trendelenburga i Perthesa. Istotnym badaniem, decydującym o sposobie i rodzaju leczenia jest badanie ultrasonograficzne z oceną przepływów w żyłach (tzw. badanie usg z dopplerem).

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Żylaki po leczeniu metodą EVLT

Zachowawcze – unoszenie kończyn, noszenie obcisłych pończoch, opasek uciskowych. Farmakologiczne – podawanie leków uszczelniających naczynia. Leczenie operacyjne – polegające na usunięciu żylaków, a także coraz popularniejsza metoda laserowej operacji żylaków EVLT. Powszechną metodą leczenia małoinwazyjnego jest również skleroterapia[1].

Zapobieganie żylakom[edytuj | edytuj kod]

Żylaki są przyczyną dolegliwości. Zazwyczaj choroba objawia się uczuciem "ciężkości" nóg, poszerzonymi żyłkami. Mogą występować również bóle nóg, pieczenie, kurcze stóp, kurcze łydek, a nawet obrzęki stóp[2].

Na "układ żylny" wyjątkowo szkodzi przebywanie przez dłuższy czas w pozycji siedzącej, zakładanie nogi na nogę, gdyż takie ułożenie utrudnia dopływ krwi[3]. Dlatego warto podczas siedzenie często poruszać nogami lub od czasu do czasu wstać i pospacerować. W pozycji pionowej zaleca się ćwiczenia wspinania na palce i opadania na pięty. Dzięki takiemu ćwiczeniu mięśnie łydek 'sprawniej' pompują krew żylną z kończyn dolnych do serca.

W zapobieganiu powstawania żylaków istotna jest również garderoba. Im mniej obcisłe części garderoby, tym lepiej. Należy unikać obcisłych spodni, skarpet z gumką lub wysokich butów z obcisłą cholewką. Nie jest zalecana wysoka temperatura; korzystanie z goracych kąpieli, sauny. Każda kąpiel powinna kończyć się chłodnym prysznicem.

W profilaktyce ważna jest również odpowiednia dieta. Unikanie spożywania soli. Nadwaga to dodatkowe obciążenie dla naszych nóg. Zbyt wysokie dawki hormonów serwowane np. w tabletkach antykoncepcyjnych stanowią również realne zagrożenie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Lek. Maciej Chwała: Skleroterapia. [dostęp 2012-03-20].
  2. Anna Guttman: Jak zapobiegać powstawaniu żylaków Mowimyjak.pl. 20.09.2011. [dostęp 2011-12-18].
  3. Dr med. Marzena Frołow: Profilaktyka żylaków. [dostęp 2012-03-20].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.