Chirurgia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwóch chirurgów i technik chirurgiczny zszywają naderwane ścięgno Achillesa.

Chirurgia (z grec. cheir − ręka, ergon – czyn, działanie, cheirurgia – ręcznie wykonywana praca) – dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym. Jest nauką nadrzędną i zawiera wiele podspecjalności. Sama nazwa chirurgia identyfikowana jest z dziedziną o nazwie chirurgia ogólna. Jest to kliniczna dziedzina medycyny. Oprócz chirurgii zabiegowej istnieje jednak szeroki zakres chirurgii zachowawczej. Praca chirurga jest ciągłym wybieraniem mniejszego ryzyka. Niekiedy okazuje się, że mniejszym ryzykiem jest zaniechanie operacji, np. leczenie operacyjne małej przepukliny u pacjenta z ciężką niewydolnością oddechową stanowi większe ryzyko niż zaniechanie operacji.

Część ogólna (wstęp do chirurgii) dotyczy ogólnych zasad gojenia ran, zakażeń, przetaczania krwi, żywienia, regulacji gospodarki elektrolitowej organizmu, postępowania przed- i pooperacyjnego, zasad doraźnej pomocy w stanach zagrożenia życia, ogólnych zasad techniki operacyjnej (niektórzy autorzy do części ogólnej chirurgii zaliczają zagadnienia związane z leczeniem przepuklin).

Część szczegółowa obejmuje działy narządowe jak:

oraz szczególne działy jak:

Do najmłodszych działów należy chirurgia przeszczepiania narządów (transplantologia).

Całkowicie odrębny dział chirurgii stanowi chirurgia dziecięca. Dziecko może być operowane wyłącznie przez chirurga dziecięcego, na oddziale chirurgicznym dla dzieci, ponieważ nie jest ono miniaturą dorosłego. Leczenie dziecka przez chirurga dla dorosłych dopuszczalne jest jedynie w stanach zagrażających życiu.

Przez długi czas chirurgia nie była uznawana za dziedzinę medycyny, a na uniwersytetach nie istniały specjalizacje chirurgiczne. Chirurdzy zdobywali wiedzę w cechach jako czeladnicy. Uznawano, że lekarze nie są od przecinania ani krojenia czegokolwiek (w tym ludzkiego ciała), i że tym zajmują się rzemieślnicy, a nie medycy. Dopiero w XIX w. chirurgia zaczęła być traktowana jako dział medycyny.

Wprowadzenie znieczulenia ogólnego, postępowania odkażającego, a później jałowego, również techniczne rozwiązania spowodowane koniecznością oszczędzania krwi w czasie operacji to główne czynniki które w drugiej połowie XIX w. spowodowały rozwój chirurgii. Pierwszy środek służący do znieczulenia ogólnego- podtlenek azotu opisał w 1799 r. angielski chemik Humphry Davy. Nazwał go gazem rozweselającym. Zaczęto związek ten stosować z pozytywnym skutkiem w Stanach Zjednoczonych przy usuwaniu zębów. Kolejnym związkiem używanym do znieczulenia odkrytym przez farmakologa oraz botanika niemieckiego Veleriusa Cordusa był eter. Związek ten wprowadzono w latach 80. XIX w. do szpitali europejskich jako środek znieczulający. 21 grudnia 1846 roku zastosowano eter po raz pierwszy w Londynie, następnie w Paryżu, a później w Niemczech. Inicjatorem wprowadzenia znieczulenia eterowego w Polsce był Ludwik Bierkowski, zyskując tytuł „ojca anestezjologii polskiej”. W 1847 r. James Y. Simpson w Edynburgu zaczął stosować jako środek znieczulający chloroform, odkryty w 1831 r. przez Justusa Liebiga i Eugene’a Souberiana. Pierwszym zabiegiem z użyciem tego związku był poród. Początkowo stosowaniu znieczulenia podczas porodu sprzeciwiało się duchowieństwo, ale ostatecznie zaczęto używać chloroform także w chirurgii. Wkrótce okazało się, że związek ten jest toksyczny i zaprzestano stosowania. Kolejnym związkiem wprowadzonym do użytku był chlorek etylu, używano go do krótkotrwałych znieczuleń wziewnych oraz miejscowych. W 1872 r. we Francji Pierre- Cyprien Ore zastosował po raz pierwszy znieczulenie dożylne. Użył do tego chloralhydrat. Związek ten zaczęto stosować zwłaszcza u dzieci jako znieczulenie stosowane doodbytniczo.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Zarys dziejów chirurgii polskiej" praca zbiorowa pod redakcją Wojciecha Noszczyka, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1989.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o chirurgu
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło chirurgia w Wikisłowniku

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.