Zakrzepica żył głębokich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zapalenie i zakrzepowe zapalenie żył innych naczyń głębokich kończyn dolnych
Zapalenie żył głębokich podudzia prawego
Zapalenie żył głębokich podudzia prawego
ICD-10 I80.2

Zakrzepica żył głębokich (łac. Thrombophlebitis profunda, ang. Deep Vein Thrombosis, DVT), potocznie tromboza – stan chorobowy polegający na powstaniu zakrzepu w układzie żył głębokich (najczęściej kończyn dolnych[1]) pod powięzią głęboką.

Zakrzepica żył głębokich ma często poważne następstwa, istotne jest więc pilne rozpoznanie i leczenie tego schorzenia. Często jest ona podłożem do powstania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Wolny fragment zakrzepu może oderwać się i z biegiem krwi dostać się do prawego przedsionka, prawej komory i dalej rozgałęzień tętnicy płucnej. Przy dużym materiale zatorowym dochodzi do zaklinowania go w przedsionku lub komorze i nagłego zgonu. Mniejsze fragmenty zatykają naczynia krążenia płucnego, doprowadzając do zatorowości płucnej.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie danych epidemiologicznych z Ameryki Północnej i Europy Zachodniej szacuje się, że rocznie w Polsce występuje ok. 57 tys. przypadków zakrzepicy żył głębokich oraz 36 tys. przypadków zatorowości płucnej[2].

Etiopatogeneza[edytuj | edytuj kod]

Wystąpienie przynajmniej 2 z 3 objawów tzw. triady Virchowa może być przyczyną wystąpienia zakrzepicy żylnej żył głębokich.

  • zaburzenia w żylnym przepływie krwi (np. unieruchomienie, ucisk naczyń żylnych)
  • zmiany w składzie krwi, które działają prozakrzepowo (np. nadpłytkowość)
  • zmiany w śródbłonku naczyniowym, (np. uszkodzenie naczynia w wyniku różnych czynników)

Zakrzepica żył głębokich kończyn górnych występuje znacznie rzadziej i może być spowodowana przez:

  • obecność cewnika naczyniowego w świetle żył większego kalibru
  • ucisk żył – pachowej lub podobojczykowej z zewnątrz
    • przez powiększone węzły chłonne
    • zespół górnego otworu klatki piersiowej
    • przez naciek nowotworowy
    • złamany obojczyk
    • w czasie znacznych wysiłków ucisk między obojczykiem a ścięgnem mięśnia podobojczykowego
    • zespół Pageta i Schröttera (szczątkowe ścięgno w dole pachowym)

Obraz kliniczny[edytuj | edytuj kod]

Przebieg zakrzepicy żył głębokich, przynajmniej początkowo może być skąpo- lub bezobjawowy. Taki przebieg stwierdza się w aż ok. 50% przypadków. Objawy jeśli występują są niecharakterystyczne i mogą występować w wielu innych schorzeniach.

Na podejrzenie zakrzepicy mogą wskazywać objawy takie jak:

Do oceny klinicznego prawdopodobieństwa zakrzepicy żył głębokich można posłużyć się skalą Wellsa lub genewską.

Badania diagnostyczne[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ często wywiad chorobowy nic nie wnosi, a w badaniu fizykalnym nie stwierdza się odchyleń od normy, mimo występującej zakrzepicy, konieczne dla postawienia rozpoznania jest szerokie stosowanie badań diagnostycznych.

Najczęściej stosowane są:

Profilaktyka i czynniki ryzyka[edytuj | edytuj kod]

Ważnym jest aby prowadzić profilaktyczne leczenie u pacjentów zagrożonych wystąpieniem zakrzepicy żył głębokich (u których występują czynniki ryzyka jej powstania).

Do głównych czynników ryzyka zakrzepicy żył głębokich należą:

  • (długotrwałe) unieruchomienie
  • stan po zabiegach operacyjnych (głównie ortopedycznych i onkologicznych)
  • zakażenie i sepsa
  • ciąża i połóg

Inne czynniki ryzyka to m.in.: wiek powyżej 40. roku życia, choroba nowotworowa, przebyta zakrzepica i/lub zatorowość płucna, urazy (gł. wielonarządowe, miednicy i kończyn dolnych), odwodnienie, leczenie hormonalne, otyłość, stan po udarze mózgu oraz zaawansowana niewydolność krążenia.

Należy mieć na uwadze możliwość występowania trombofilii (skłonności do tworzenia się zakrzepów), wrodzonej np. czynnik V Leiden, niedobór antytrombiny, białek S i C oraz mutacja genu protrombiny lub nabytej – zespół antyfosfolipidowy.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie zakrzepicy żył głębokich polega na stosowaniu heparyny niefrakcjonowanej, heparyn drobnocząsteczkowych lub doustnych leków przeciwkrzepliwych. Nowym lekiem w profilaktyce i leczeniu jest fondaparynuks.

Przy stosowaniu doustnych leków przeciwkrzepliwych dąży się do utrzymywania wyniku INR w granicach 2,0-3,0.

U chorych ze zwiększonym ryzykiem ponownego rozwoju zakrzepicy żył głębokich bardzo istotne jest stosowanie w określonych sytuacjach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Najczęstszymi przyczynami stosowania takiej profilaktyki są: zabieg operacyjny (głównie ortopedyczny), urazy kończyn, długotrwałe unieruchomienie i choroba nowotworowa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Choroby wewnętrzne: kompendium medycyny praktycznej. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2009. ISBN 978-83-7430-223-4.
  • Wielka interna. Kardiologia. Tom 2.. Warszawa: Medical Tribune Polska, 2010, s. 440-447. ISBN 978-83-60135-82-2.

Przypisy

  1. zakrzepica żył głębokich kończyn górnych jest o wiele rzadsza i stanowi zaledwie 4-10% przypadków
  2. Zawilska K, Jaeschke R, Tomkowski W, et al. Polskie wytyczne profilaktyki i leczenia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Aktualizacja 2009. Med Prakt 2009; (Supl. 4) Art. na stronie Medycyny Praktycznej

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.