Żywotnikowiec japoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żywotnikowiec japoński
Thujopsis dolabrata4.jpg
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klad nagonasienne
Rząd cyprysowce
Rodzina cyprysowate
Rodzaj żywotnikowiec
Gatunek żywotnikowiec japoński
Nazwa systematyczna
Thujopsis dolabrata (L.f.) Siebold & Zucc.
Fl. Jap. 2: 34 1844[3]
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Żywotnikowiec japoński (Thujopsis dolabrata L.f.) – gatunek drzewa z rodziny cyprysowatych (Cupressaceae), reprezentujący monotypowy rodzaj żywotnikowiec (Thujopsis). Pochodzi z górskich lasów z wyspy Honsiu w Japonii[4]. Tworzy lasy na wysokościach od 600 do 1600 m n.p.m., w których rośnie razem z jodłą nikko, żywotnikiem japońskim i choiną różnoigłową[4]. Dostarcza cenionego drewna wykorzystywanego w budowie statków[5], odpornego na gnicie[4]. Do Europy sprowadzony w połowie XIX wieku[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Gałązka
Liść od góry (z lewej), od dołu
(z prawej) i szyszki
Pokrój 
Drzewo osiągające w naturze do 35 m wysokości o koronie stożkowatej i gęstej. W Europie do ok. 10 (Polska) – 20 m (Anglia)[4]. Gałązki ułożone w płaszczyźnie i podobne do żywotników, jednak bardziej tęgie, szersze i błyszczące[5]. Często rośnie wielopniowo, tworząc nawet do 30 wyprostowanych pni[4].
Pień 
O średnicy do 1,5 m. W klimacie środkowoeuropejskim rośnie wolno, średnio 10 cm rocznie. Kora czerwonobrązowa, łuszcząca się.
Liście 
Grube, łuskowate igły (do 8 mm długości) ciemnozielone, błyszczące, ściśle do siebie przylegają. Od spodu z charakterystyczną kredowo białą plamką.
Kwiaty
Drobne i rozdzielnopłciowe (drzewa jednopienne). Męskie kwiaty są czarniawe, a żeńskie niebieskawe[4].
Szyszki 
Kuliste, średnicy do 15 mm. Łuski szyszek w liczbie 6–10 zgrubiałe, drewniejące, z charakterystycznie odgiętym wyrostkiem, pokryte sinym nalotem woskowym. Nasiona spłaszczone i wąsko oskrzydlone (3-5 nasion pod jedną łuską)[4].

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Jedyny znany gatunek swego rodzaju, który jest siostrzany dla rodzaju żywotnik (Thuja) w obrębie podrodziny Cupressoideae w rodzinie cyprysowatych (Cupressaceae)[6]. W obrębie gatunku wyróżnia się jedną odmianę biologiczną i szereg uprawnych[4].

Odmiana Hondy – var. hondae Makino 1901: Wyróżnia się bardziej zagęszczoną koroną, mniejszymi łuskami o prostych końcach szyszkami osiągającymi do 20 mm średnicy z łuskami zgrubiałymi i pozbawionymi wyrostków[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Drzewo ozdobne sadzone w parkach i ogrodach[5].

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Gatunek źle znosi suszę i mrozy, bardzo dobrze natomiast rośnie w cieniu. W warunkach Europy Środkowej najlepiej rośnie na obszarach pod większym wpływem klimatu morskiego[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website. 2001–.
  2. Christenhusz, M.J.M., J.L. Reveal, A. Farjon, M.F. Gardner, R.R. Mill, and M.W. Chase (2011). A new classification and linear sequence of extant gymnosperms. Phytotaxa 19: 55-70.
  3. Thujopsis dolabrata (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-05-11].
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy iglaste. Tom II. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 523-525. ISBN 83-01-05225-2.
  5. 5,0 5,1 5,2 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  6. Gadek, P. A., Alpers, D. L., Heslewood, M. M., & Quinn, C. J.. Relationships within Cupressaceae sensu lato: a combined morphological and molecular approach. „American Journal of Botany”. 87, s. 1044–1057, 2000 (ang.).