Akcja Wyborcza Polaków na Litwie
| AWPL | |
| Lider | Waldemar Tomaszewski |
| Data założenia | 28 sierpnia 1994 |
| Adres siedziby | ul. Zamkowa 16, LT-01123 Wilno |
| Deklarowana ideologia polityczna |
Polacy na Litwie |
| Członkostwo międzynarodowe |
brak |
| Europejska Grupa Parlamentarna |
Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy |
| Barwy | biel czerwień |
| Obecni posłowie | 8 (5,67%) |
| Obecni eurodeputowani | 1 (8,33%) |
| http://www.awpl.lt/ | |
Litwa |
|
Ten artykuł jest częścią serii: |
Akcja Wyborcza Polaków na Litwie (AWPL) (lit. Lietuvos lenkų rinkimų akcija, LLRA) – regionalna litewska partia polityczna reprezentująca Polaków mieszkających na Wileńszczyźnie.
Spis treści |
Historia [edytuj]
W 1994 na Litwie została przyjęta ustawa o organizacjach społecznych, na mocy której organizacja społeczno-polityczna Związek Polaków na Litwie miała przekształcić się w organizację społeczną albo w partię polityczną. Społeczność polska, chcąc zachować własną organizację społeczną oraz mieć udział w życiu politycznym Litwy powinna była powołać własną partię polityczną. 14 sierpnia zwołano V Nadzwyczajny Zjazd ZPL, podczas którego przyjęta była decyzja o przekształceniu ZPL w organizację społeczną i utworzenie partii pod nazwą Akcja Wyborcza ZPL. 23 października po naciskach litewskiego Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie usunięcia z nazwy wyrazu "Związek" została zarejestrowana Akcja Wyborcza Polaków na Litwie. Na zjazdach AWPL z lat 1994 i 1997 w głosowaniu prezesem partii został Jan Sienkiewicz, natomiast w 1999 – Waldemar Tomaszewski, ponownie wybierany na prezesa również na IV i na V zjeździe AWPL. W ciągu ostatnich lat AWPL stoczyła wiele zwycięskich batalii o interesy mniejszości Polskiej na Litwie. Obecnie do AWPL należy 1212 członków.
Udział w wyborach do organów państwa litewskiego i Unii Europejskiej [edytuj]
AWPL staje do wyborów samorządowych, parlamentarnych i europarlamentarnych. W Sejmie VI kadencji (1996–2000) Akcję reprezentowali Gabriel Jan Mincewicz i Jan Sienkiewicz. Na zmniejszenie się polskiej reprezentacji w stosunku do kadencji 1992–1996 wpłynęło wprowadzenie klauzuli zaporowej 5% dla podziału mandatów z listy krajowej. Dwóch kandydatów AWPL uzyskało mandaty w okręgach jednomandatowych: Wilno-Soleczniki i Wilno-Szyrwinty.
W wyborach z 2000 AWPL uzyskała 1,85% głosów. Dwa miejsca w tych samych okręgach co poprzednio zdobyli: Waldemar Tomaszewski oraz Gabriel Mincewicz. W wyborach z 2004 Akcja wystartowała z przedstawicielami mniejszości rosyjskiej i białoruskiej, co przełożyło się na 3,8% głosów i 2 mandaty. Posłami zostali Waldemar Tomaszewski i Leokadia Poczykowska. W wyborach parlamentarnych z 2008 AWPL zdobyła 4,79% głosów, czyli uzyskała wynik zbliżony do klauzuli zaporowej 5%. W okręgach jednomandatowych po raz pierwszy zdobyła trzy, a nie dwa mandaty, które przypadły: Waldemarowi Tomaszewskiemu (Wilno–Soleczniki), Michałowi Mackiewiczowi (Szyrwinty–Wilno) i Jarosławowi Narkiewiczowi (Wilno–Troki). Do uzyskania czwartego mandatu w okręgu Nowa Wilejka zabrakło niewielkiej liczby głosów. W wyborach parlamentarnych z 2012 AWPL zdobyła 5,83% głosów i po raz pierwszy przekroczyła pięcioprocentowy próg wyborczy. Z listy krajowej mandaty poselskie zdobyli: Wanda Krawczonok, Józef Kwiatkowski, Michał Mackiewicz oraz Zbigniew Jedziński i Irina Rozowa (po rezygnacji z objęcia mandatów przez Waldemara Tomaszewskiego i Zdzisława Palewicza). W okręgach jednomandatowych mandaty poselskie zdobyli: Jarosław Narkiewicz, Leonard Talmont i Rita Tamašunienė.
Obecność w samorządach Wileńszczyzny [edytuj]
AWPL od lat reprezentowana jest w samorządach na Wileńszczyźnie. Zdobywała kolejno: 69 mandatów (1995)[1], 59 (1997), 53 (2000), 50 (2002) i 53 mandaty (2007). W wyborach samorządowych 2011 AWPL wraz z koalicyjnym Sojuszem Rosyjskim otrzymała poparcie 6,50% głosujących (o 1,08% więcej niż w poprzednich wyborach samorządowych), wprowadzając do samorządów 65 radnych (o 12 więcej niż w wyborach z 2007), z czego Akcji Wyborczej Polaków na Litwie przypadły 62 mandaty, a Sojuszowi Rosyjskiemu – 3.
Wyniki koalicji i AWPL w poszczególnych rejonach[2]:
- Wilno – 15,07% głosów i 11 mandatów na 51.
- Rejon wileński – 64,72% głosów i 19 mandatów na 27.
- Rejon solecznicki – 70,29% głosów i 22 mandaty na 25.
- Rejon święciański – 13,24% głosów i 4 mandaty na 25
- Rejon szyrwincki - 4,62% głosów i 2 mandaty na 21
- Rejon trocki – 18,74% głosów i 5 mandatów na 25.
- Wisaginia – 6,50% głosów i 2 mandaty na 25.
Od 1995 AWPL sprawuje samodzielnie władzę w rejonach wileńskim i solecznickim. W Wilnie AWPL była w latach 2007–2009 w koalicji rządzącej z Litewską Partią Socjaldemokratyczną oraz Partią "Porządek i Sprawiedliwość". We władzach miasta społeczność polską reprezentował wówczas Artur Ludkowski jako wicemer Wilna. Od 2010 wiceburmistrzem z ramienia AWPL jest Jarosław Kamiński.
Obecność w Parlamencie Europejskim [edytuj]
W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 AWPL kandydowała razem ze Związkiem Rosjan na Litwie, przekraczając z naddatkiem próg wyborczy (5,74%), jednak nie otrzymała żadnego z trzynastu mandatów przewidzianych dla Litwy. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 AWPL startowała razem z Sojuszem Rosyjskim. Uzyskała 8,46 proc. poparcia i zdobyła mandat, który otrzymał Waldemar Tomaszewski. AWPL wygrała w czterech okręgach wyborczych na Wileńszczyźnie. W rejonie wileńskim partia polska uzyskała 71 proc. głosów, w solecznickim – 80,6 proc., w rejonie trockim – 31,38, a w święciańskim – 22,42 proc.
Poparcie w wyborach [edytuj]
| Wybory | Poparcie (lista krajowa) | Zmiana punktów procentowych | Lista krajowa | Zmiana | Okręgi jednomandatowe | Zmiana | Suma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1996 | 2.98% | - | 0 | - | 1 | - | 1[3] |
| 2000 | 1,85% |  1,13 |
0 | - | 2 |  1 |
2 |
| 2004 | 3,79% | 1,94 |
0 | - | 2 | - | 2 |
| 2008 | 4,79% | 1 |
0 | - | 3 | 1 |
3 |
| 2012 | 5,83% | 1,04 |
5 | 5 |
3 | - | 8 |
| Wybory | Poparcie | Zmiana punktów procentowych | Mandaty | Zmiana | L. miejsc dla Litwy |
|---|---|---|---|---|---|
| 2004 | 5,7% | – | 0 | – | 13 |
| 2009 | 8,5% | 2,8 |
1 | 1 |
12 |
| Wybory | Kandydat | Głosowanie | Poparcie | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
|
|
Waldemar Tomaszewski | I tura | 4,74% | Druga tura się nie odbyła |
Struktura organizacji [edytuj]
Prezesem rady naczelnej jest Waldemar Tomaszewski. Szefami oddziałów są: Wanda Krawczonok (Wilno), Waldemar Tomaszewski (wileński), Henryk Jankowski (trocki), Leonard Talmont (solecznicki), Zbigniew Jedziński (święciański), Wiesława Gridziuszka (szyrwincki).
Przypisy
- ↑ W liczbę tę wliczone są również mandaty wywalczone przez pozostałe mniejszości słowiańskie np. w Kłajpedzie (4) i Wisagini (6)
- ↑ Balsavimo rezultatai Lietuvoje. Balsavimo rezultatai savivaldybėse
- ↑ Na skutek wyborów w marcu 1997, AWPL zwiększyła stan posiadania do 2 posłów
