Alejandro Jodorowsky

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alejandro Jodorowsky
Alejandro Jodorowsky
Prawdziwe imię i nazwisko Alejandro Jodorowsky Prullansky
Data i miejsce urodzenia 7 lutego 1929
Iquique
Zawód reżyser, scenarzysta, aktor
Lata aktywności od 1957
Odznaczenia
Wielki Oficer Orderu Zasług Naukowych i Kulturalnych Gabrieli Mistral (Chile)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Alejandro Jodorowsky Prullansky (ur. 7 lutego 1929 w Tocopilla[1]) – chilijski artysta awangardowy, surrealista, głównie reżyser filmowy i teatralny, pisarz i autor komiksów.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie żydowskich emigrantów z Ukrainy, która uciekła stamtąd w związku z pogromami[potrzebne źródło]. Ojcem był Jakub (Jaime) Chodorowski, matką Sara (Felicidad) Prullansky[2][3].

Jodorowsky rozpoczął swoją działalność artystyczną w bardzo młodym wieku, inspirowany przede wszystkim filmem i literaturą. Pierwsze wiersze opublikował w Chile w wieku 16 lat, rok później zadebiutował jako aktor, a w kolejnym stworzył trupę pantomimiczną Teatro Mimico. W 1953 napisał swoją pierwszą sztukę El minotauro (Minotaur).

W tym samym roku wyjechał do Paryża, by pobierać nauki pantomimy u Etienne Decroux, nauczyciela słynnego francuskiego mima Marcela Marceau. W 1954 rozpoczął współpracę z samym Marceau, do którego grupy teatralnej dołączył i dla którego napisał sztukę Klatka.

W 1957 tworzy swój pierwszy film La Cravate, będący adaptacją opowiadania Tomasza Manna z 1940 Die vertauschten Köpfe - Eine indische Legende (ang. The Transposed Heads).

W lutym 1962 Jodorowsky inicjuje razem z Fernando Arrabalem i Rolandem Toporem tzw. Mouvement panique (Ruch Paniczny), który opierał się na trzech podstawowych elementach: terrorze, humorze i spontaniczności. Patronem ruchu był grecki Pan, a inspiracją twórczość Luis Buñuela i teatr okrucieństwa Antonina Artauda. Jedną z form działalności był Teatr paniczny. Występy miały charakter eksperymentalny.

W latach 60. i 70. Jodorowsky pracował w Paryżu i Meksyku, wystawiając ponad sto przedstawień. Reżyserował zarówno własne sztuki, jak i sztuki napisane przez Becketta, Ionesco, Strindberga, czy Leonorę Carrington. Od 1966 zaczyna tworzyć komiksy w duchu Ruchu Panicznego, zarówno samodzielnie, jak i we współpracy z rysownikiem Jeanem "Moebiusem" Giraudem.

W tym samym czasie wraca do twórczosci filmowej, kręcąc pierwszy, pełnometrażowy film - Fando i Lis, a dwa lata później surrealistyczny western Kret (El Topo). W 1973 powstaje Święta góra (La montaña sagrada).

W 1975 Jodorowsky rozpoczyna pracę nad adaptacją Diuny Franka Herberta, jednakże prace nad filmem zostają przerwane.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Komiksy[edytuj | edytuj kod]

Dorobek literacki[edytuj | edytuj kod]

Teatr[edytuj | edytuj kod]

  • La fantasma cosquillosa (farsa iniciática) (1948)
  • La princesa Araña (1958)
  • Melodrama sacramental (1965)
  • Zaratustra (aventura metafísica) (1970)
  • El túnel que se come por la cola (auto sacramental pánico) (1970)
  • El Juego que todos jugamos (1970)
  • El mirón convertido (tragedia pánica) (1971)
  • El Ensueño (Paráfrasis de la obra de Augusto Strindberg) (1971)
  • Pedrolino (mimodrama ballet) (1998)
  • Ópera pánica (cabaret trágico) (2001)
  • Escuela de ventrílocuos (comedia absurda) (2002)
  • Las tres viejas (melodrama grotesco) (2003)
  • Hipermercado (paporreta infame) (2004)
  • El sueño sin fin (drama sublime) (2006)
  • Sangre real (drama antiguo) (2007).
  • Teatro sin fin (tragedias, comedias y mimodramas) (Ediciones Siruela, Madrid, 2007). Antología teatral que incluye todos los títulos anteriores.
  • Le gorille (El gorila) (2009), obra teatral inédita, inspirada en el relato Informe para una academia (Ein Bericht für eine Akademie, 1917), de Franz Kafka.

Przypisy

  1. Tak podaje sam artysta na oficjalnej stronie [1] (w jęz. hiszp.); w niektórych źródłach podaje się miasto Iquique
  2. Biografia Jodorowsky'ego
  3. genealogia matki

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]