Ali Pasza z Tepeleny
.JPG&filetimestamp=20080216050221)
Ali Pasza z Tepeleny (1741-1822), zwany Lwem Janiny, albański możnowładca w służbie sułtańskiej. Był synem Veli beja, pana Tepeleny, urodził się w wiosce Beçisht u stóp gór Këlcyrë.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Od 1785 osmański zarządca paszałyku Janiny. Około 1790-1822 stopniowo skupił pod swym panowaniem północno-zachodnią Grecję (Peloponez, Epir) i terytorium dzisiejszej Albanii.
Rozbudował dla swych potrzeb twierdzę w Janinie. Pomieścił w niej dwór godny monarchy – pełen bogactw, elegancji, wyrafinowania i dóbr greckiej kultury, dla której był także mecenasem. Jednak rządził skrajnie okutnie, chciwie i bezwzględnie, nawet wobec własnych bliskich[1].
Był znakomitym dwódcą i gospodarzem. Skutecznie tępił rozbójnictwo na drogach (plagę owych czasów w całym imperium), popierał szkolnictwo, produkcję rzemieślniczą i dalekosiężny handel. Formalnie lennik sułtana, realizował budowę udzielnego państwa albańsko-greckiego, całkowicie niezależnego od Turcji. Toteż zawierał kolejne sojusze z Napoleonem Bonaparte, Wielką Brytanią, spiskowcami greckimi – sprzyjał powstaniu tajnego greckiego stowarzyszenia narodowego Filiki Heteria (Stowarzyszenie Przyjaciół), licząc na sprowokowanie interwencji Rosji.
W roku 1820 zorganizował w Konstantynopolu zabójstwo swego oponenta, co sułtan Mahmud II wykorzystał jako pretekst do rozprawy wojskowej z niebezpiecznym podwładnym, dawno już zbyt samodzielnym, jak na urzędnika. W początkach 1822, po 14-miesięcznej kampanii i oblężeniu Janiny, Ali Pasza został ostatecznie pokonany przez turecką armię. Pojmany 24 lutego 1822, na wyspie, na pobliskim jeziorze Pamvotida, został zgładzony na miejscu, w klasztorze świętego Pantalejmona. Istnieje tam dziś muzeum historyczne przekazujące nastrój epoki i gromadzące związane z Alim Paszą przedmioty, w tym insygnia jego władzy.
Jednym z bezpośrednich następstw oblężenia, a następnie usunięcia Alego Paszy, stała się szansa sukcesu greckiego powstania narodowego 1821-1827 - pierwszego zwycięskiego spośród kilkunastu tragicznych zrywów [2]
Ali Pasza był dwukrotnie żonaty (Emine i Zaliha). Z małżeństwa z Emine miał dwóch synów Myftara, późniejszego mytesarifa Beratu i Veli Paszę, późniejszego sandżakbeja Trikali. Z małżeństwa z Zalihą miał dwoje dzieci – nieznaną z imienia córkę i syna Myrtezę. Jako Ali Pasas jest bohaterem niezliczonych greckich podań ludowych i zwłaszcza opowieści dla dzieci.
[edytuj] Galeria
-
Muzeum Alego Paszy w Janinie: Okazanie głowy Alego Paszy sułtanowi
-
Miejsce pochówku Alego Paszy – z oddali
-
Wyspa na jeziorze Pamvotida
-
Brama wiazdowa zamku Alego Paszy w Janinie
-
Okolice zamku – widok aktualny
-
Tak wyglądały ówczesne drogi – w państwie Alego Paszy podobnych mostów było i pozostało do dziś szczególnie wiele.
Przypisy
- ↑ Opis taki przekazał m.in. goszczący w Ianinie w 1808 angielski poeta, polityk i dyplomata J.G.Byron
- ↑ "1821 Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΟΥΣ-ΚΡΑΤΟΥΣ" - uniwersytecka praca zbiorowa 9 historyków, seria wydawnicza Skai Biblio, 2010, tomy 1,2,3. oraz dokumentalny program historyczny "1821" i następująca po nim dyskusja autorów, odcinek 1, dostępny na stronie internetowej Skai TV
[edytuj] Bibliografia
- Eqrem bej Vlora, Kujtime, vel II, Tirana 2001, ISBN 99927-661-7-4
- "HΠΕΙΡΟΣ" - kompletny przewodnik turystyczny po Epirze, praca zbiorowa. str.71, wyd. EXPLORER, Ateny 2002, ISBN 960-8214-02-5
[edytuj] Linki zewnętrzne
- St. Cross College Oxford Ali Pasha and the Greek Revolution – wykład prof. Alexisa Politisa z Uniwersytetu Kreteńskiego.
- Życiorys Alego Paszy
- Muzeum w Janinie
