Andrejs Upīts

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrejs Upīts
Imiona i nazwisko Andrejs Upīts
Data i miejsce urodzenia 5 grudnia 1877, Skrīveri
Data i miejsce śmierci 18 listopada 1970, Ryga
Narodowość łotewska
Język łotewski
Ważne dzieła cykl Robežnieki (1909-1921), Zielona ziemia (1945)

Andrejs Upīts (ur. 5 grudnia 1877 w Skrīveri, zm. 18 listopada 1970 w Rydze) – łotewski prozaik, dramaturg, krytyk literacki i historyk literatury.

Początkowo przedstawiciel realizmu krytycznego, później zwrócił się w stronę realizmu socjalistycznego, który ugruntował się w łotewskiej literaturze. Pracował na Uniwersytecie Łotwy.

Główne dzieła: cykl powieściowy Robežnieki (w trzech częściach: 1909, 1912, 1921), ukazujący drogi łotewskiego chłopstwa do rewolucji lutowej w Rosji (1905-1907). Opublikował ponadto powieści: Sieviete (1910), Zelts (1914), Renegati (1915-1916), Pērkona pievārtē (1922) i Liść na wietrze (wydanie polskie 1961).

Za powieść Ziemia zielona (1945, wydanie polskie 1950), przedstawiającą w zgodzie z założeniami socrealizmu[1] obraz wsi łotewskiej w końcu XIX wieku, otrzymał w 1946 r. Nagrodę Stalinowską.

Upīts pisał też nowele i utwory dramatyczne. Tłumaczył utwory twórców rosyjskich (A. Gribojedowa, N. Gogola, A. Tołstoja), angielskich (Szepskir), niemieckich (H. Heine, H. Mann) i francuskich (G. Flaubert).

Bogaty dorobek naukowy Upītsa obejmuje prace z historii literatury łotewskiej i powszechnej.

Od 1946 był członkiem Akademii Nauk Łotewskiej SSR.

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • 1909 - Jauni avoti
  • 1910 - Sieviete
  • 1912 - Zīda tīklā
  • 1913 - Pēdējais latvietis
  • 1914 - Zelts
  • 1915 - Renegāti
  • 1921 - Ziemeļa vējš
  • 1922 - Perkona pievārtē
  • 1926 - Pa varavīksnes tiltu
  • 1928 - Zem naglota papēža
  • 1932 - Jāņa Robežnieka nāve
  • 1934 - Vecās ēnas
  • 1945 - Zaļā zeme (pol. wyd. pt. Zielona ziemia, przekład W. Old, Warszawa 1950)
  • 1951 - Plaisa mākoņos

Przypisy

  1. Stanisław Kolbuszewski, Jacek Kolbuszewski: Literatura łotewska. W: Dzieje literatur europejskich. s. 432.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mały słownik pisarzy narodów europejskich ZSRR. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1966, s. 301-302.
  • Stanisław Kolbuszewski, Jacek Kolbuszewski: Literatura łotewska. W: Dzieje literatur europejskich. T. 2, cz. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 431-432.