Łotwa
| Latvijas Republika Republika Łotewska |
|||||
|
|||||
| Hymn: Dievs, svētī Latviju (Boże, błogosław Łotwę) |
|||||
| Konstytucja | Konstytucja Łotwy | ||||
| Język urzędowy | łotewski | ||||
| Stolica | Ryga | ||||
| Ustrój polityczny | republika parlamentarna | ||||
| Typ państwa | demokracja | ||||
| Głowa państwa | prezydent Andris Bērziņš | ||||
| Szef rządu | premier Valdis Dombrovskis | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
123. na świecie 64 589 km² 1000 km² (1,55%) |
||||
| Liczba ludności (2013) • całkowita • gęstość zaludnienia • narody i grupy etniczne |
143. na świecie 31,4 osób/km² Łotysze: 62,1%[2] Rosjanie: 26,9%[2] |
||||
| PKB (2012) • całkowite • na osobę |
|||||
| PKB (PPP) (2012) • całkowite • na osobę |
|||||
| Jednostka monetarna | 1 łat = 100 santimów (LVL) | ||||
| Osadnictwo na południu ludów bałtyjskich i ugrofińskich na północy | IX–XI wiek | ||||
| Podbój przez niemiecki zakon kawalerów mieczowych | XIII wiek | ||||
| Sekularyzacja zakonu | 1561 | ||||
| Księstwo Kurlandii i Semigalii, Inflanty polskie | 1561–1795 | ||||
| Północna część (Liwlandia) włączona do Szwecji | 1629 | ||||
| Włączenie do Imperium Rosyjskiego | 1721 | ||||
| Ogłoszenie niepodległości | 18 listopada 1918 | ||||
| Włączenie do ZSRR | 5 sierpnia 1940 | ||||
| Odzyskanie niepodległości | 21 sierpnia 1991 | ||||
| Wstąpienie do UE | 1 maja 2004 | ||||
| Religia dominująca | luteranizm | ||||
| Strefa czasowa | UTC + 2 – zima UTC + 3 – lato |
||||
| Kod ISO 3166 | LV | ||||
| Domena internetowa | .lv | ||||
| Kod samochodowy | LV | ||||
| Kod samolotowy | YL | ||||
| Kod telefoniczny | +371 | ||||
Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.
Od strony lądowej graniczy z Litwą (453 km), Białorusią (141 km), Rosją (217 km) i Estonią (339 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1150 km. Długość należącego do Łotwy wybrzeża Morza Bałtyckiego wynosi 531 km. Łotwa jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 i NATO od 29 marca 2004. Należy także do ONZ, OBWE, Rady Europy oraz Rady Bałtyckiej i Rady Państw Morza Bałtyckiego.
Spis treści |
Wpływy niemieckie [edytuj]
Łotwa (podobnie jak jej północny sąsiad- Estonia) od wczesnego średniowiecza, aż do początków XX wieku, a więc przez wieleset lat, znajdowała się pod bardzo silnym wpływem kultury niemieckiej. Było to spowodowane tym, że obecna Łotwa i Estonia to dawne Inflanty i inne krainy historyczne (np. Terra Mariana), które najdłużej w swej historii były pod niemieckim panowaniem. Kultura niemiecka oddziaływała tam jednak znacznie dłużej niż tylko w czasie oficjalnego panowania Niemców na tym terenie, ale również w czasie panowania szwedzkiego, polskiego czy też rosyjskiego wyższą klasę społeczeństwa stanowili tam dalej Niemcy, obejmowali oni też często najważniejsze urzędy w administracji, a miasta w tych krajach wciąż miały niemiecki charakter i władzę sprawowała niemiecka Rada Regionalna (tzw. Landtag). Oczywiście kultura niemiecka silnie oddziaływała na, skupione głównie na wsiach, ludy fińskie czyli przodków obecnych Estończyków oraz ludy bałtyckie- przodków obecnych Łotyszy. Kultura niemiecka wciąż obecna jest w wielu aspektach kulturowych dzisiejszych Estończyków i Łotyszy.
Ustrój polityczny [edytuj]
Organem ustawodawczym jest jednoizbowy parlament – Sejm (Saeima), składający się ze 100 parlamentarzystów wybieranych na czteroletnią kadencję. Prezydent jest wybierany przez Sejm na kadencję trwającą cztery lata. Reprezentuje on państwo na arenie międzynarodowej, jest najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych Łotwy, a także ma prawo powoływać i odwoływać ambasadorów oraz innych przedstawicieli państwa.
Organem wykonawczym jest Gabinet Ministrów (Ministru kabinets), składający się z premiera i ministrów przez niego powołanych. Premier wyznaczany jest przez prezydenta państwa. Gabinet Ministrów musi otrzymać wotum zaufania w Sejmie, jest przed nim także odpowiedzialny za swoje działania.
Ugrupowania polityczne mające reprezentację w parlamencie: „Jedność”, Centrum Zgody, Związek Zielonych i Rolników, O lepszą Łotwę i Zjednoczenie Narodowe Wszystko dla Łotwy! — Dla Ojczyzny i Wolności/Łotewski Narodowy Ruch Niepodległości.
Demografia [edytuj]
W wyniku włączenia Łotwy do ZSRR przesiedlono tam wielu Rosjan. Dziś większość z Rosjan mieszkających na Łotwie nie zna języka łotewskiego, co powoduje, że Łotwa nie chce przyznać wielu z nich obywatelstwa. 18 lutego 2012 roku odbyło się w tym kraju referendum, w którym Łotysze mieli zdecydować o nadaniu rosyjskiemu statusu języka urzędowego, za takim rozwiązaniem opowiedziało się 24,88% głosujących. Premier Łotwy Valdis Dombrovskis apelował by jak najwięcej Łotyszy zagłosowało przeciwko uznaniu języka rosyjskiego drugim językiem urzędowym, z kolei mniejszość rosyjska chciała zwrócić uwagę na problem dyskryminacji Rosjan, którzy pomimo iż w niektórych okręgach stanowią ponad 40%, nie mogą korzystać ze swojego języka ojczystego w urzędach[4].
Średnia gęstość zaludnienia to 35,05 osób na km². W miastach mieszka około 71% ludności.
| Według spisu ludności z 2011 i 2000 roku struktura narodowościowa/etniczna na Łotwie przedstawia się następująco[2]: | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Narodowość | Liczba w 2011 (w tys.) | Udział % | Różnica z 2000 r. (w tys.) | Liczba w 2000 (w tys.) | Udział % |
| Łotysze | 1 284,2 | 62,1% | 1 370,7 | 57,7% | |
| Rosjanie | 556,4 | 26,9% | 703,2 | 29,6% | |
| Białorusini | 68,2 | 3,3% | 97,2 | 4,1% | |
| Ukraińcy | 45,7 | 2,2% | 63,6 | 2,7% | |
| Polacy | 44,8 | 2,2% | 59,5 | 2,5% | |
| Litwini | 24,4 | 1,2% | 33,4 | 1,4% | |
| Romowie | 6,5 | 0,3% | 8,2 | 0,3% | |
| Żydzi | 6,4 | 0,3% | 10,4 | 0,4% | |
| Niemcy | 3,0 | 0,1% | 3,5 | 0,1% | |
| Estończycy | 2,0 | 0,1% | 2,7 | 0,1% | |
| Inni | 26,3 | 1,3% | 25,0 | 1,2% | |
| Ludność ogółem | 2 067,9 | 100% | 2 377,4 | 100% | |
- Języki: łotewski (oficjalny), rosyjski, białoruski, polski, liwski, łatgalski i inne.
- Wyznania: luterańskie (głównie Łotysze z zachodniej i północnej części kraju), rzymskokatolickie (głównie Łotysze ze wschodniej części kraju, Polacy i Litwini), prawosławne (głównie Rosjanie, Białorusini i Ukraińcy).
Miasta Łotwy [edytuj]
| Miasto | Liczba mieszkańców (2004) |
Kraina historyczna | Ryga Dyneburg | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 735 241 | Liwonia | ||
| 2 | 111 231 | Łatgalia | ||
| 3 | 86 476 | Kurlandia | ||
| 4 | 66 088 | Semigalia | ||
| 5 | 55 452 | Liwonia | ||
| 6 | 44 130 | Kurlandia | ||
| 7 | 37 223 | Łatgalia | ||
| 8 | 27 515 | Liwonia | ||
| 9 | 26 956 | Semigalia/Łatgalia | ||
| 10 | 26 170 | Liwonia |
Religia [edytuj]
Religią dominującą na Łotwie jest protestantyzm (z wyjątkiem wschodniej cz. Łotwy, gdzie dominuje katolicyzm), ale tylko 7% Łotyszy praktykuje regularnie[5].
Główne wyznania to:
- protestantyzm – ok. 459 tys. (głównie Łotysze)[6],
- prawosławie – 350 tys. (głównie Rosjanie),
- katolicyzm – ok. 108 tys,
- inne grupy wyznaniowe – ok. 20 tys., w tym Świadkowie Jehowy ok. 2,5 tys.[7]
Według danych Eurobarometru z 2005 roku[8] 37% Łotyszy deklaruje wiarę w istnienie Boga, 49% wierzy, że istnieje jakaś siła wyższa, a tylko 10% nie wierzy w istnienie Boga, ducha czy innej „mocy”.
Historia [edytuj]
Od IX do XI wieku kraj zasiedlany był przez plemiona bałtyckie oraz ugrofińskie (na północy). Od końca XII wieku następowała penetracja niemiecka, czego konsekwencją były silne i długotrwałe wpływy niemieckie, a także skandynawskie. W XIII wieku ziemie łotewskie zostały podbite przez niemiecki zakon kawalerów mieczowych i schrystianizowane. Od tej pory stanowiły one część Inflant – obszaru obejmującego dzisiejszą Łotwę i Estonię (ludność miejska posługiwała się tam głównie językiem niemieckim, a ludność wiejska językiem łotewskim oraz, w północnej części, estońskim i innymi językami z grupy fińskiej). Specyfika niemieckiego państwa zakonnego i wynikające stąd konflikty wewnętrzne sprawiły, że Łotysze nie zostali do końca zgermanizowani i przetrwali jako naród do dziś, choć wpływ kultury niemieckiej i skandynawskiej jest silny.
W 1561 ziemie łotewskie zostały włączone do Litwy, a po unii lubelskiej stanowiły wspólną własność Rzeczypospolitej Obojga Narodów (Kurlandia i Semigalia jako lenno).
W latach od 1621 do 1629 część północna (Liwonia) została zdobyta przez Szwecję, pod której władzą pozostała do 1721.
W XVIII wieku kraj włączony został do Cesarstwa Rosyjskiego.
Podczas I wojny światowej od 1915 Kurlandia i Semigalia, a od początku 1918 całość terytorium znajdowała się pod okupacją niemiecką.
18 listopada 1918 w Rydze nastąpiło proklamowanie niepodległości. W latach 1918–1920 trwała wojna o niepodległość (łot. Latvijas brīvības cīņas), w której siły łotewskie przy wsparciu estońskim, brytyjskim i polskim walczyły przeciw oddziałom niemieckim, białorosyjskim i bolszewickim. W latach 1934–1940 Łotwa była rządzona autorytarnie przez Kārlisa Ulmanisa. W wyniku paktu Ribbentrop-Mołotow znalazła się w sowieckiej strefie wpływów.
Pod koniec 1939 nastąpiło utworzenie sowieckich baz wojskowych, a od czerwca 1940 trwała okupacja. 5 sierpnia 1940 Łotwa została formalnie włączona do ZSRR jako Łotewska SSR. W związku z falami brutalnych sowieckich represji po czerwcu 1940 wkroczenie wojsk niemieckich w lipcu 1941 spotkało się z pozytywnym przyjęciem ludności łotewskiej. W ramach okupacji niemieckiej Łotwa stała się Okręgiem Generalnym Łotwa (niem.Generalbezirk Lettland) Komisariatu Rzeszy Wschód (niem. Reichskommissariat Ostland). Na przełomie 1944 i 1945 większość obszaru kraju została zajęta przez Armię Czerwoną, jedynie w Kurlandii do maja 1945 broniło się znaczne zgrupowanie wojsk niemieckich i oddziałów łotewskich. Mimo ustanowienia po wojnie władzy sowieckiej i przeprowadzenia kolektywizacji na przełomie lat 40. i 50. XX w. działała silna antysowiecka partyzantka.
W okresie powojennym władze sowieckie przeprowadziły dość intensywne uprzemysłowienie kraju, a jednocześnie umieszczono na jego obszarze znaczne ilości wojsk – doprowadziło to do znacznego napływu na Łotwę Rosjan i ludności rosyjskojęzycznej.
Historia współczesna W 1986 Łotwa brała udział w obradach Grupy „Helsinki”, podczas których unieważniono pakt Ribbentrop-Mołotow. Włączenie do ZSRR uznano za okupację. W 1988 powstał Łotewski Front Ludowy, a w 1989 – Łotewski Ruch Niepodległości Narodowej głoszący postulat wyjścia z ZSRR. W maju 1989 Rada Najwyższa uznała język łotewski za państwowy (zamiast rosyjskiego). 23 sierpnia 1989 mieszkańcy Łotwy wzięli udział w żywym łańcuchu Wilno–Tallinn, którego celem było wyrażenie sprzeciwu wobec ustaleń paktu Ribbentrop-Mołotow w 50 rocznicę jego podpisania. W grudniu 1989 pakt ten został oficjalnie potępiony. 27 lipca 1989 Rada Narodowa podjęła uchwałę o samodzielności gospodarczej Łotwy, a 28 lipca ogłosiła deklarację o suwerenności państwowej. 11 stycznia 1990 usunięto z konstytucji zapis o kierowniczej roli partii komunistycznej, a 12 stycznia przywrócono flagę narodową, hymn i godło. W dniach 18 marca – 29 kwietnia 1990 odbyły się wybory parlamentarne, w których zwyciężył Łotewski Front Ludowy; przewodniczącym Rady Narodowej został Anatolijs Gorbunovs. 4 maja 1990 podjęto decyzję o przywróceniu niepodległości i konstytucji z 1922 (jej obowiązywanie wstrzymano do czasu wprowadzenia poprawek i w praktyce wciąż obowiązywały zapisy z konstytucji z 1978, jednak tylko te, które nie kolidowały z normami z 1922). 20 stycznia 1991 siły OMON-u podjęły nieudaną próbę opanowania Rygi w celu zastąpienia urzędującego rządu prorosyjskim.
17 marca 1991 odbyło się referendum niepodległościowe, w którym społeczeństwo w 74% odpowiedziało TAK. 21 sierpnia 1991 ogłoszono wystąpienie z ZSRR. Rada Państwa ZSRR zaakceptowała tę decyzję 6 września. W tym też roku Łotwa została przyjęta do ONZ. W 1993 Łotewski Front Ludowy został zastąpiony u władzy przez centrowy Związek Łotewska Droga. 27 stycznia 1994 w pełni przywrócono konstytucję z 1922 (z poprawkami). W tym samym roku podpisano układ o wycofaniu wojsk rosyjskich z łotewskiego terytorium oraz zgłoszono wniosek o akces do NATO (Łotwa została przyjęta w 2003). Kryzys w bankowości doprowadził w 1995 do przedterminowych wyborów. W ich wyniku powstał słaby, składający się z 6 partii rząd, który upadł w 1998. Do władzy doszła wówczas prawicowa Partia Ludowa. W 2003 Łotwa opowiedziała się za przystąpieniem do Unii Europejskiej, co nastąpiło w 2004.
Geografia [edytuj]
Rzeźba i budowa geologiczna [edytuj]
Łotwa jest krajem nizinnym. 57% jej terytorium leży poniżej 100 m n.p.m., a tylko 2,5% powyżej 200 m n.p.m. Średnia wysokość nad poziomem morza wynosi 87 m. Najwyższym punktem jest wzniesienie Gaizinkalns (312 m n.p.m.), zaś najniżej położone jest wybrzeże Bałtyku (0 m).
Północna część kraju spoczywa na południowym skłonie tarczy fennoskandzkiej, natomiast południowa leży na płycie rosyjskiej.
Przez Łotwę płynie Dźwina, uchodząca do Zatoki Ryskiej. Rzeka umożliwia spławianie drewna oraz wytwarzanie energii w hydroelektrowniach.
Klimat [edytuj]
Klimat Łotwy jest umiarkowany, przejściowy o cechach morskich na Półwyspie Kurlandzkim i bardziej kontynentalny na wschodzie. Średnie temperatury roczne wahają się pomiędzy 4,5 °C a 6,5 °C (w styczniu od –3 °C na zachodnim wybrzeżu do –7 °C na północnym wschodzie, w lipcu – ok. 17 °C). Roczne sumy opadów w zachodniej Kurlandii sięgają 750 mm, natomiast na wschodzie nie przekraczają 550 mm.
Podział administracyjny [edytuj]
1 lipca 2009 weszła w życie reforma administracyjna uchwalona 18 grudnia 2008. W wyniku tej reformy zniesiono jednostki administracyjne wszystkich szczebli wprowadzając w zamian 109 powiatów i 9 miast wydzielonych (jednostki te nie mają dalszego podziału wewnętrznego)[9].
Łotwa składa się z czterech krain historycznych:
Gospodarka [edytuj]
Gospodarka łotewska była jedną z najszybciej rozwijających się w Unii Europejskiej. Wzrost PKB w 2007 wynosił ponad 10%[10] W 2008 Łotwę nawiedził kryzys gospodarczy. Jeden z banków, Parex, ograniczył wypłaty z kont[11]. PKB w trzecim kwartale 2008 r. skurczył się o 4,2%, a rząd został zmuszony do zaciągnięcia pożyczki w Międzynarodowym Funduszu Walutowym i Komisji Europejskiej[12]. W przyszłym roku rząd przewiduje, że PKB zmniejszy się nawet o 5%. Spadek PKB w pierwszym kwartale 2009 wyniósł 18%.[13].
Turystyka [edytuj]
Łotwa jest krajem nizinnym, z licznymi wzniesieniami, oraz około 5000 jezior w większości polodowcowych. Słabo urozmaicony krajobraz, oraz także liczne źródła wód mineralnych predestynują Łotwę do stania się miejscem wypoczynku. Dużym atutem Łotwy jest długa linia brzegowa i nadbałtyckie plaże. Najsłynniejszym miastem wypoczynkowym jest otoczona wianuszkiem mniejszych ośrodków Jurmała, skąd można dopłynąć promem do innych portów nad Bałtykiem. Poza Rygą i Jurmałą wielu turystów odwiedza nieodległą od stolicy Siguldę, leżącą na skraju Parku Narodowego Gauja, gdzie podziwiać można: zamki, jaskinie, jeziora, starodrzew. Turyści chętnie odwiedzają także drugie miasto kraju, położony nad Dźwiną Dyneburg.
Tablice rejestracyjne [edytuj]
Nowe tablice rejestracyjne na Łotwie składają się z eurobandu z lewej strony, na którym znajduje się flaga UE, a niżej kod samochodowy Łotwy „LV”. Reszta to dwie czarne litery oznaczające serię tablicy rejestracyjnej, myślnik, i jedna do czterech cyfr (liczb mniejszych niż 1000 nie uzupełnia się do czterech cyfr poprzez dodanie z przodu odpowiedniej liczby zer).
Na starych tablicach z lewej strony znajdowała się flaga Łotwy, i kod samochodowy, a dalej dwie czarne litery oznaczające serię tablicy rejestracyjnej, myślnik, i cztery cyfry.
Za dodatkowy koszt (LVL 2500) są dostępne tablice rejestracyjne z dowolnym tekstem lub kombinacją cyfr.
Tablice rejestracyjne taksówek składają się z liter TX, myślnika i 1-4 cyfr umieszczonych na żółtym tle.
Kontrowersje [edytuj]
| Ta sekcja od 2011-11 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Na Łotwie około 40% mieszkańców stanowi ludność słowiańska (głównie rosyjska), która znalazła się tam w wyniku włączenia i okupacji Łotwy przez ZSRR. Podobna sytuacja panuje w Estonii. Po odzyskaniu niepodległości – w 1991 Łotwa, podobnie jak Estonia (około 25% Rosjan), wprowadziła kontrowersyjne prawo, które nie przyznawało obywatelstwa wszystkim Rosjanom przywiezionym tam w czasach ZSRR, jak i wszystkim ich potomkom – nawet tam urodzonym, a obywatelstwo mogli oni uzyskać dopiero po zdaniu egzaminu z niesłowiańskiego i trudnego dla nich do nauczenia – języka łotewskiego – którego zwykle nie znali.
Władze łotewskie stanęły na stanowisku zgodnym ze stosowanym powszechnie w Europie kontynentalnej ius sanguinis (tzw. prawo krwi), zgodnie z którym obywatelstwo jest dziedziczne, tj. obywatelstwo nabywają automatycznie dzieci osoby będącej obywatelem danego państwa. To samo prawo stosowane jest zresztą również w Polsce. Ponieważ osiedleńcy z czasów sowieckich nie nabyli nigdy obywatelstwa łotewskiego (posiadali obywatelstwo sowieckie), po wskrzeszeniu niepodległego państwa łotewskiego nie było zatem podstawy prawnej, aby przyznawać im automatycznie obywatelstwo łotewskie. Osoby takie zachowywały obywatelstwo sowieckie, a później mogły uzyskać obywatelstwo Federacji Rosyjskiej, która jest prawnym spadkobiercą Związku Sowieckiego.
Obecne władze łotewskie podejrzliwie patrzą na napływową ludność rosyjskojęzyczną z epoki okupacji sowieckiej, traktując ją jako potencjalną 'piątą kolumnę'. Zdarza się, że łotewskie i rosyjskie dzieci w szkołach na Łotwie kontaktują się po angielsku. Łotwa jest przez Rosję oskarżana o łamanie praw człowieka ludności niełotewskiej. Ludność ta w dużej części pozbawiona jest praw wyborczych, co budzi kontrowersje nie tylko Federacji Rosyjskiej, ale także Rady Europy i Unii Europejskiej. Z prawie 650 tys. Rosjan żyjących na Łotwie, tylko 54% (stan na 2006 rok) uzyskało obywatelstwo łotewskie i prawa wyborcze, pozostali mają de facto status bezpaństwowca i w życiu codziennym posługują się paszportem bezpaństwowca (łot. Nepilsoņa pase, ang. Alien’s passport). Jeszcze do 2002 kandydaci na posłów i radnych musieli udowadniać swoją dobrą znajomość języka łotewskiego. Zgodnie z polityką językową na Łotwie pod koniec 2008 lista zawodów, dla wykonywania których konieczna jest znajomość języka łotewskiego została rozszerzona z 48 do 1200. Na liście znalazły się nawet takie zawody jak kominiarz, akrobata, ochroniarz, księgowy, kreślarz, striptizer. Opozycja twierdzi, że rozszerzając wymagania, władze zwalniają miejsca pracy dla Łotyszy kosztem mniejszości narodowych. Zarzuty wobec Łotwy dotyczą też braku zwalczania jakoby narastających tendencji faszystowskich w kraju.
Wśród zamieszkałych na Łotwie Polaków 12 432 osoby (tj. 3,4% wszystkich nieobywteli i 1/4 ogółu Polaków na Łotwie) w 2009r. posiadały status nieobywatela. Były to osoby które osiedliły się na Łotwie po II w.ś.[14]
Galeria [edytuj]
Zobacz też [edytuj]
- Bank Łotwy
- władze Łotwy na emigracji (1945-1990)
- Polacy na Łotwie
Uwagi
- ↑ Według ostatniego spisu ludności, 1 marca 2011 roku Łotwa liczyła 2 070 371 mieszkańców. Latvijas Statistika: Population Census 2011 - Key Indicators (ang.). [dostęp 21-07-2012]. CIA The World Factbook szacuje liczbę mieszkańców Litwy w lipcu 2012 na ok. 2 191 580: CIA: The World Factbook. Latvia (ang.). [dostęp 28-03-2012]. World Gazetteer szacuje liczbę mieszkańców Litwy w 2012 roku na ok. 2 213 672: world-gazetteer.com: World Gazetteer. Latvia (ang.). [dostęp 28-03-2012].
Przypisy
- ↑ Stan na kwiecień 2013 roku. Latvijas Statistika: Population - Key Indicators (ang.). [dostęp 1-05-2013].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Latvijas Statistika: On key provisional results of Population and Housing Census 2011 (ang.). [dostęp 21-07-2012].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2012: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2013 (ang.). [dostęp 16-04-2013].
- ↑ stefczyk.info: Rosyjski problem na Łotwie (pol.).
- ↑ Eunice K. Y. Or: Trust in Religious Institutions does not convey to Church Attendance. Christian Today, 2004-09-23. [dostęp 2007-07-28].
- ↑ info.html?news id=1455=Reliģisko organizāciju locekļu skaits.
- ↑ Na Łotwie działa ponad 1,2 tys. wspólnot religijnych (pol.). [dostęp 2007-07-28].
- ↑ Eurobarometer on Social Values, Science and technology 2005 – page 11. [dostęp 2007-05-05].
- ↑ Administratīvo teritoriju un apdzīvoto vietu likums (reģ.nr.684/Lp9).
- ↑ gazeta.pl z 9.11.2008.
- ↑ gazeta.pl z 2.12.2008.
- ↑ gazeta.pl z 21.11.2008.
- ↑ gazeta.pl z 9.12.2008.
- ↑ http://msz.gov.pl/resource/90f1454c-8ac1-439a-9e5f-ac2ca6a0f013
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
|||||||||||||||||