Areszt Śledczy Gdańsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
AŚ Gdańsk
Areszt Sledczy Gdansk 2010.jpg
Państwo  Polska
Miejscowość Gdańsk
Adres ul.Kurkowa 12
Rodzaj areszt śledczy
Jednostka nadrzędna OISW Gdańsk
Przeznaczenie AŚ dla mężczyzn i kobiet, wszystkie kategorie
Kierownictwo jednostki ppłk SW Piotr Witkowski
Pojemność 1090 osadzonych
Rok powstania 1904
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
AŚ Gdańsk
AŚ Gdańsk
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
AŚ Gdańsk
AŚ Gdańsk
Ziemia 54°21′10,28″N 18°38′23,92″E/54,352856 18,639978
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Gmach dawnego Sądu Kryminalnego w Gdańsku, obecnie Sąd Apelacyjny

Areszt Śledczy Gdańsk, tzw. "Kurkowa"zakład penitencjarny w Gdańsku przy ul. Kurkowej 12, przeznaczony dla mężczyzn i kobiet tymczasowo aresztowanych, pozostających w dyspozycji przede wszystkim organów śledczych Gdańska, Gdyni i Sopotu.

Dyrektor AŚ Gdańsk - ppłk SW Piotr Witkowski

  • Z-ca dyrektora - kpt. SW Piotr Dawszewski
  • Z-ca dyrektora - ppłk SW Leszek Urbanowicz

W jednostce pełni służbę 390 funkcjonariuszy, ponadto zatrudnionych jest 41 pracowników cywilnych.

AŚ Gdańsk przeznaczony jest dla 1072 osób pozbawionych wolności. Od kilku lat, z powodu przeludnienia, przebywa w nim jednak ponad 1200 osadzonych. Osadzeni w areszcie to głównie tymczasowo aresztowani, pozostający do dyspozycji organów:

  • Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
  • Sądu Okręgowego w Gdańsku
  • Sądu Rejonowego Gdańsk - Północ w Gdańsku
  • Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku
  • Sądu Rejonowego w Sopocie
  • Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku
  • Prokuratury Rejonowej Gdańsk - Śródmieście w Gdańsku
  • Prokuratury Rejonowej Gdańsk - Wrzeszcz w Gdańsku
  • Prokuratury Rejonowej Gdańsk - Oliwa w Gdańsku
  • Prokuratury Rejonowej w Sopocie

Prócz tymczasowo aresztowanych w areszcie przebywają także nieliczni (do 200 osób) skazani, ze względu na toczące się z ich udziałem czynności procesowe w kolejnych sprawach, skazani zatrudnieni na terenie aresztu oraz skazani przebywający na leczeniu w oddziale szpitalnym aresztu. We wrześniu 2007 nastąpiła zmiana przeznaczenia jednostki i areszt jest przeznaczony także dla kobiet.

Areszt przeznaczony jest dla wszystkich kategorii tymczasowo aresztowanych i skazanych mężczyzn oraz kobiet. Posiada specjalny oddział dla szczególnie niebezpiecznych przestępców. Oddział szpitalny aresztu oraz ambulatorium zapewniają osadzonym całodobową opiekę medyczną na bardzo wysokim poziomie.

Historia aresztu[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze więzienie w tym miejscu powstało w pocz. XIX w. i liczyło 12 cel. W latach 1854[1] - 1855 sporządzony został projekt zabudowań Sądu Kryminalnego w Gdańsku (niem. Criminal Gericht zu Danzig), z uwzględnieniem osobnych budynków dla sądu, aresztu i zakładu karnego[2]. Budynek sądu, w stylu klasycystycznym, obecnie zajmowany jest przez Sąd Apelacyjny. Dwa pozostałe budynki ówczesnego kompleksu znajdują się na terenie obecnego aresztu i po przebudowach funkcjonują jako tzw. Pawilon K (PK) i Pawilon P (PP). W 1904 został oddany do użytku nowy kompleks zabudowań aresztu, zbudowany na planie kwadratu, z przestrzenią przeznaczoną na spacery osadzonych pośrodku, funkcjonujący obecnie pod nazwą Pawilonu Centralnego (PC).

W lipcu 1917 w areszcie przebywali kilka tygodni Józef Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski. Była cela Marszałka jest obecnie przekształcona w izbę pamięci.

W czasie II wojny światowej więziono tu wielu działaczy kaszubskich, członków ruchu oporu, antyfaszystów. W areszcie wykonywano wyroki śmierci, m.in. przez ścięcie gilotyną.

Po II wojnie światowej, więzienie, które nie doznało większych zniszczeń poszerzono, włączając do obiektu większą część ul. Kurkowej.

W pierwszych latach powojennych w areszcie więziono wielu działaczy niepodległościowego podziemia, duchownych, m.in. biskupa Karola Marię Spletta a także Niemców i Volksdeutschów, w tym także gauleitera Alberta Forstera i członków załogi obozu koncentracyjnego Stutthof. Na terenie aresztu wykonywano również wyroki śmierci, m.in. rozstrzelano sanitariuszkę AK Danutę Siedzikównę - "Inkę". Jak wskazują ostatnie badania archeologiczne, zainicjowane przez z-cę dyr. mjr Waldemara Kowalskiego[3], funkcjonariusze UB dokonywali również masowych mordów. Niektóre z katowni UB i cel śmierci zostały już odkryte, niektóre są dopiero lokalizowane. Ostatni wyrok śmierci, przez powieszenie, wykonano w gdańskim areszcie 25 maja 1987 na seryjnym mordercy Pawle Tuchlinie, osławionym "Skorpionie".

Przypisy

  1. Rejestr zabytków nieruchomych. kobidz.pl.
  2. Obiekty i miejsca » Areszt Śledczy na ul. Kurkowej
  3. Usunięty ze stanowiska w styczniu 2010, w związku z samobójstwem Artura Zirajewskiego

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • "Przegląd Więziennictwa Polskiego" nr 46, Warszawa - Gdańsk, 2005