Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów]
Rakowiecka37.jpg
Adres Warszawa, Rakowiecka 37
Rodzaj Areszt śledczy
Jednostka nadrzędna OISW Warszawa
Przeznaczenie zamknięty, dla mężczyzn
Kierownictwo jednostki ppłk mgr inż Bogdan Kornatowski
Pojemność 951
Rok powstania 1902-04
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów]
Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów]
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów]
Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów]
Ziemia 52°12′26,50″N 21°00′40,18″E/52,207360 21,011160Na mapach: 52°12′26,50″N 21°00′40,18″E/52,207360 21,011160

Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów (zwany też więzieniem na Rakowieckiej lub więzieniem mokotowskim) – znajduje się w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 37.

Obiekt przewidziany jest dla maksymalnie 951 tymczasowo aresztowanych mężczyzn, w tym 49 miejsc dla recydywistów uzależnionych od alkoholu (oddział terapeutyczny) oraz 45 dla więźniów niebezpiecznych (oddział o podwyższonych standardach ochronnych). Dozór nad nimi sprawuje 404 funkcjonariuszy, jednostka zatrudnia też 33 pracowników cywilnych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Tablica na ścianie więzienia przy ul. Rakowieckiej

Więzienie Karne wybudowane przez władze rosyjskie w latach 1902-1904 według projektu m.in. Henryka Juliana Gaya z przeznaczeniem dla 800 więźniów. Na terenie około 6 ha prócz pawilonów z celami i karceru, pomieszczono kilka kaplic – katolicką, prawosławną i dla wyznawców judaizmu, szpital, budynek mieszkalny dla personelu, zaplecze kuchenne, szereg warsztatów. W 1918 zostało rozbudowywane. W 1928 na jego terenie funkcjonowała szkoła, biblioteka, sala gimnastyczna oraz ogrodnictwo. Służyło jako areszt śledczy i miejsce egzekucji.

W czasie II wojny światowej kompleks służył okupantom niemieckim. Pierwszego dnia powstania warszawskiego bojownicy AK podjęli nieudaną próbę zdobycia więzienia. Następnego dnia w odwecie SS rozstrzelało na więziennym dziedzińcu ok. 600 więźniów. W obliczu nieuchronnej śmierci część osadzonych podniosła bunt i przy pomocy mieszkańców Mokotowa kilkuset więźniów zdołało uciec.

Niezniszczone w większości w czasie działań wojennych więzienie podjęło swoją działalność w 1945 po wycofaniu się Niemców z Warszawy. Zamordowano tu, w szczególności w okresie terroru stalinowskiego, wielu więźniów politycznych, których ciała chowano potajemnie m.in. na Służewie i przy murze Cmentarza Komunalnego w tzw. kwaterze „na Łączce”. Naczelnikiem więzienia był wtedy Alojzy Grabicki[1]. Szacunkowa liczba wykonanych wyroków okresu stalinowskiego przewyższa dwa tysiące osiemset[2]. Liczba ofiar zmarłych w więzieniu – co oznacza głównie ich zamęczenie – nie jest do końca poznana[3]. Po upadku stalinizmu zbrodnie badała Komisja Kazimierza Kosztirki, a w 1989 Ministerstwo Sprawiedliwości podjęło pracę nad odtworzeniem pełnej listy straconych. Powołany zespół nie odnalazł jednak dokumentacji dotyczącej miejsc pochówków.

Information icon.svg Osobny artykuł: kwatera na Łączce.

Przez więzienie przewinęła się duża liczba znanych postaci historycznych i współczesnych osób publicznych, przetrzymywanych tu głównie w burzliwych momentach historii Polski przez władze krajowe i okupacyjne.

Znani uwięzieni[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Więźniowie więzienia mokotowskiego.

Więźniowie 1918–1939[edytuj | edytuj kod]

Aresztowani przez hitlerowców w czasie okupacji 1939–1945[edytuj | edytuj kod]

Ofiary represji stalinowskich 1945–1956[edytuj | edytuj kod]

Działacze opozycji demokratycznej 1956–1989[edytuj | edytuj kod]

Zbrodniarze hitlerowscy[edytuj | edytuj kod]

Przestępcy pospolici[edytuj | edytuj kod]

Częściowa lista pomordowanych w latach 1944-1954, głównie wyższych wojskowych uwidoczniona jest na pomniku oraz podana w artykule kwatery na „Łączce”.

Przypisy

  1. Małgorzata Szejnert, Śród Żywych duchów, Aneks, Londyn 1990.
  2. Lista CZZK MS opracowana w 1989 r.
  3. Zob.M.Szejnert.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek M. Kamiński: Gry więzienne. Tragikomiczny świat polskiego więzienia, Oficyna Naukowa Warszawa 2006, ISBN 83-7459-022-X, [w:] [1]
  • Agnieszka Rybak: Historia zza krat, „Rzeczpospolita”, dod. Rzecz na Wielkanoc z 7 kwietnia 2012, s. P16-P17

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons