Błotniak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pojazdu podwodnego Błotniak. Zobacz też: błotniaki – podrodzina ptaków z rodziny jastrzębiowatych.

Błotniak − jednoosobowy pojazd podwodny, z mokrą kabiną, przeznaczony do zadań dywersyjnych. Przedprototypy i eksploatowane egzemplarze stacjonowały w torpedowni na Oksywiu, tzw. Formozie. Pozostałe jednostki przechowywano w magazynie. Nazwa pochodzi od kryptonimu projektu: „błotniak” − nazwa ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych. Wszystkie jednostki podwodne Marynarki Wojennej RP nazywane są nazwami ptaków drapieżnych, np. sęp, orzeł itp.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1970 na zlecenie Układu Warszawskiego w Wyższej Szkole Marynarki Wojennej w Gdyni rozpoczęto prace nad konstrukcją mokrego pojazdu podwodnego. Do 1978 r. wykonano następujące prototypy:

  1. dwa przedprototypy wykorzystane tylko do badań i szkolenia pierwszych płetwonurków
  2. prototyp i pojazdy seryjne
  3. smukła wersja rozwojowa z panoramiczną szybą na dziobie i płetwonurkiem leżącym na brzuchu.

Testy prowadzone do lata 1978 r., na rok przed planowanym terminem oddania do użytku, wykazały kilka błędów i niedoskonałości:

  1. pojazd osiągał do 70% wymaganej prędkości
  2. kłopoty ze sterownością i mała zwrotność (promień cyrkulacji ok. 30 m)
  3. pojazd był trudny w sterowaniu przez nadmiar czynności skutkujący tendencją do wynurzania i osiadania na dnie
  4. niedostateczna orientacja oparta wyłącznie na sprzęcie nurkowym i wzroku

Przedprototypy były pojazdami doświadczalnymi nie spełniającymi wymagań odbiorczych. Nie nadawały się do działań bojowych.

Na jesieni 1978 r. komendant WSMW podjął decyzję rozwiązania zespołu i powołał nowy, mianując kierownikiem projektu prof. Władysława Wojnowskiego. Zdecydowano się na budowę nowej jednostki od podstaw, o znacznie zmienionej konstrukcji przy zachowaniu ogólnej koncepcji:

  1. zwiększono długość i nieznacznie wyporność
  2. zmieniono kształt na bardziej opływowy i częściowo oblaminowano rury z akumulatorami
  3. wymieniono lotnicze akumulatory srebrowo-cynkowe na ołowiowe o większej pojemności
  4. zwiększono moc silnika, uzyskując kontraktową prędkość i zasięg
  5. śrubę umieszczono w ruchomej dyszy Korta zastępującej ster kierunku zmniejszając promień cyrkulacji do 2 m
  6. uproszczono obsługę przez automatyzację trymowania i utrzymywania zadanej głębokości
  7. dla wykrywania przeszkód dodano sonar aktywny zdolny wykryć linę z 30 m i sonar pasywny
  8. w późniejszym czasie zrezygnowano z okna w podłodze przodu pojazdu.

Tak zmodernizowany pojazd został przyjęty przez komisję Układu Warszawskiego w 1979 r. i skierowany do produkcji[1].

Dane wersji finalnej[edytuj | edytuj kod]

  • kadłub z laminatu z wlaminowanymi elementami metalowymi
  • napęd:
  • wyposażenie:
    • oświetlenie: dwa reflektory zamykające rury z akumulatorami
    • dwie butle sprężonego powietrza za siedzeniem
    • sonar aktywny i pasywny
    • automatyczne trymowanie i utrzymywanie zadanej głębokości
  • transport na przyczepie podłodziowej lub okręcie
  • wodowanie:
    • dźwigiem
    • wwiezienie do wody na przyczepie (slipowanie) – rzadko praktykowane
    • zrzucenie ze śmigłowca z wysokości do 5 m
    • z pokładu okrętu podwodnego.

Osiągi według założeń spełnionych przez prototyp z 1979 r.[edytuj | edytuj kod]

  • prędkość:
    • ekonomiczna: 3,5 węzłów
    • maksymalna: 5 węzłów
  • zasięg: 50 Mm
  • wyważony ładunek o masie do 200 kg

Zespół pracujący nad prototypem[edytuj | edytuj kod]

  • Wyższa Szkoła Marynarki Wojennej:
    • Władysław Wojnowski − kierownik projektu.
    • Jan Biegalski (pracował także nad przed prototypem)
    • Bogdan Sówka (pracował także nad przed prototypem)
    • Marian Pleszewski
    • Bartłomiej Jakus
    • Andrzej Domiszewski: sonary
    • Bogumił Śliwiński: kierownik pracowni wykonawczo-montażowej
  • Wojskowa Akademia Techniczna:
    • katedra prof. Dulewicza: silnik[2].
Współczesna rekonstrukcja pojazdu "Błotniak"

Rekonstrukcja pojazdu[edytuj | edytuj kod]

Bazując na zniszczonym kadłubie jednego z ocalałych egzemplarzy stowarzyszenie Grupa Akwanautów Militarnych „Błotniak” z Gdyni wykonało rekonstrukcję lekko zmodernizowanego i w pełni sprawnego pojazdu. Ocalały Błotniak pływa po powierzchni i jest w stanie zanurzyć się na kilka metrów[3].

Zachowane[edytuj | edytuj kod]

Prototyp nr 2

W Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni znajdują się trzy pojazdy związane z projektem:

  • Prototyp Nr 2.
  • Egzemplarz zrekonstruowany z numerem bocznym 003
  • Wersja pojazdu dla nurka w pozycji leżącej[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Władysław Wojnowski. Jeden z okrętowców Politechniki Gdańskiej (cz. 3). „PISMO PG”. 3, s. 38, marzec 2002 (pol.). [dostęp 2011.02.22]. 
  2. po 1978 r.
  3. 3,0 3,1 P. Stoltmann, M. Szymański. „BŁOTNIAK” – WCZORAJ I DZIS. POLSKI ZAŁOGOWY POJAZD PODWODNY. „Hyperbaric Research”. 21, s. 39-48, 2007 (pol.). [dostęp 2011.02.22]. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]