Układ Warszawski

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Pałac Namiestnikowski w Warszawie (obecnie Pałac Prezydencki) - miejsce podpisania Paktu w 1955
Konferencja państw sygnatariuszy Układu Warszawskiego w maju 1955

Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw Europy Środkowej i Wschodniej pozostających pod wpływem Związku Radzieckiego. Powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację Republiki Federalnej Niemiec i włączenie jej w struktury sojuszu NATO.

Jego formalne zasady zostały określone w roku 1955 przez I sekretarza KPZR Nikitę Chruszczowa. Pakt podpisano 14 maja 1955 w Warszawie. Ratyfikacja nastąpiła we wrześniu 1955 r. Miał funkcjonować przez 30 lat, 26 kwietnia 1985 ważność Układu przedłużono na następne 20 lat. Istniał do 1 lipca 1991. Ustanowiono wspólne dowództwo Układu w Moskwie. Sztaby armii poszczególnych państw członkowskich podlegały X Zarządowi Sztabu Generalnego Armii Radzieckiej pełniącego rolę Sztabu Zjednoczonych Sił Zrojnych – nie był to więc pakt równorzędnych stron. Naczelnym Dowódcą Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego był marszałek Armii Radzieckiej, który jednocześnie pełnił funkcję I zastępcy ministra obrony ZSRR.

Spis treści

[edytuj] Członkowie

Członkowie Układu Warszawskiego
Państwa członkowskie NATO i Układu Warszawskiego na przełomie 1989/1990
Liczebność sił zbrojnych państw członkowskich NATO i Układu Warszawskiego w 1973

czyli wszystkie państwa socjalistyczne ówczesnej Europy poza Federacyjną Ludową Republiką Jugosławii. Członkowie Układu Warszawskiego mieli bronić się nawzajem w przypadku ataku na jednego z nich. Głównym przeciwnikiem był pakt NATO powstały w 1949.

Układ Warszawski sygnował w ciągu swego istnienia tylko jedną operację wojskową - operację "Dunaj". 21 sierpnia 1968 przeprowadził interwencję podczas Praskiej Wiosny w Czechosłowacji (nie była to jednak interwencja Układu jako takiego, lecz jedynie jego 5 członków - NRD, Bułgarii, Węgier, Polski i ZSRR); w ten sposób została wypełniona tzw. doktryna Breżniewa. W interwencji wzięło udział 750 000 żołnierzy, 6 300 czołgów i 800 samolotów. Szacuje się, że zginęło około 200 osób.

Na szczycie w Bukareszcie w 1989 zdecydowano o odejściu od doktryny Breżniewa. Po przemianach w latach 1989–1990 państwa członkowskie postanowiły, że stacjonujące w krajach Układu wojska radzieckie powinny opuścić terytorium tych państw. 25 lutego 1991 w Budapeszcie podpisano umowę o zaprzestaniu współpracy wojskowej w ramach Układu, 1 lipca 1991 w Pradze rozwiązano struktury polityczne. Oznaczało to ostateczną likwidację Układu Warszawskiego.

[edytuj] Doktryna wojenna

Propaganda ZSRR przedstawiała doktrynę Układu jako jednoznacznie obronną - stanowiącą przeciwwagę dla "imperialistycznego zagrożenia" ze strony Stanów Zjednoczonych oraz państw Europy Zachodniej.

W latach 1955 – 1965 doktryna wojenna UW opierała się na radzieckiej strategii prowadzenia działań wojennych w formie zmasowanych uderzeń rakietowo-jądrowych połączonych z błyskawicznym natarciem w skali strategicznej w celu opanowania terytorium przeciwnika. Dopuszczano możliwość wykonania uprzedzających uderzeń jądrowych w sytuacji stwierdzenia zagrożenia niespodziewanym atakiem. Był to odpowiednik amerykańskiej doktryny „zmasowanego odwetu”.

W latach 1966 – 1980 w założeniach doktryny wojennej Układu przyjmowano możliwość stopniowego rozwoju działań począwszy od wojny z wykorzystaniem środków konwencjonalnych poprzez ograniczone użycie broni jądrowej a kończąc na użyciu broni masowego rażenia na dużą skalę. Zastosowanie broni jądrowej miało nastąpić dopiero w przypadku jej użycia przez wojska przeciwnika. Koncepcja ta była zbliżona do amerykańskiej doktryny „elastycznego reagowania”.

Na początku lat 80-tych opracowano nową doktrynę opartą na zasadzie utrzymywania gotowości do prowadzenia wszelkich form działań wojennych. Zakładała ona możliwość prowadzenia wojny światowej z wykorzystaniem broni jądrowej lub bez niej oraz prowadzenia kilku wojen lokalnych o charakterze konwencjonalnym. W koncepcji tej wykluczano możliwość wykonania uprzedzających uderzeń jądrowych. Broń jądrowa miała być użyta tylko w przypadku jej zastosowania przez przeciwnika.

Dokumenty dotyczące udziału Polski w Układzie Warszawskim ujawniane w latach 2005-2006 z inicjatywy ministra Obrony Narodowej Radosława Sikorskiego potwierdzają, że doktryna wojenna Układu miała głównie charakter ofensywny (podobnie jak doktryny innych sojuszy wojskowych z okresu "zimnej wojny") [1].

[edytuj] Rola Polski w Pakcie

Według szczątkowych informacji, jakie docierały do opinii publicznej, najważniejszą rolą Polski, jako państwa tranzytowego, w działaniach UW było zapewnienie sprawnego przemarszu jednostek Armii Radzieckiej oraz przewozu jej zaopatrzenia na zachód Europy.

Zgodnie z „Protokołem uzgodnień między rządami ZSRR i PRL” podpisanym w Moskwie w dniach 17-19.10.1955 r. Siły Zbrojne PRL, oprócz wojsk OPK, miały wydzielić ze swojego składu wojska operacyjne zorganizowane w tzw. Front Polski (Nadmorski) złożony z trzech armii ogólnowojskowych i armii lotniczej. Front ten miał działać w II rzucie strategicznym Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego na nadmorskim kierunku operacyjnym (o charakterze pomocniczym) z zadaniem osłony prawego skrzydła głównego zgrupowania uderzeniowego Armii Radzieckiej działającego na kierunku centralnym oraz osłony wybrzeża morskiego przed ewentualnymi desantami sił NATO.

Wchodzące w 1955 r. w skład Frontu 1. i 2. Armia Ogólnowojskowa, stanowiące I rzut operacyjny, wystawiały wojska Pomorskiego Okręgu Wojskowego i Śląskiego Okręgu Wojskowego. Ich zadaniem w początkowym okresie wojny była osłona granicy zachodniej Polski i zabezpieczenie mobilizacji całych sił zbrojnych. W składzie II rzutu operacyjnego przewidywano 4. Armię Ogólnowojskową, wystawianą przez wojska Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Działania Frontu miała wspierać z powietrza 3. Armia Lotnicza. W chwili powstania Układu Warszawskiego armie I rzutu posiadały po trzy korpusy armijne (w każdym po dwie dywizje piechoty i dywizja zmechanizowana), a armia II rzutu miała korpus armijny i trzy dywizje obrony wybrzeża (mobilizowanych w czasie wojny). W dyspozycji dowództwa Frontu znajdowały się dwa korpusy zmechanizowane i trzy dywizje piechoty. Później zrezygnowano ze szczebla korpusu, a poszczególne armie miały w swoim składzie dywizje pancerne i zmechanizowane (1. i 2. Armia Ogólnowojskowa po pięć dywizji i 4. Armia - trzy dywizje). Dowództwu frontu podlegały dwie dywizje desantowe (w czasie wojny brygady) oraz zorganizowane w latach 70-tych i 80-tych trzy rezerwowe dywizje zmechanizowane. Od połowy lat 80-tych WP wydzielało na wypadek wojny w skład Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego kontyngent złożony z: pięciu dywizji pancernych, jedenastu dywizji zmechanizowanych (w tym trzy rezerwowe) i dwóch brygad desantowych oraz trzech dywizji lotniczych (polskie dywizje, pomimo struktury wzorowanej na dywizjach radzieckich, były znacznie słabsze - miały o 30% niższe stany żołnierzy i sprzętu bojowego). W ramach realizowanych zadań, określonych po raz pierwszy w „Planie operacji zaczepnej z 1965 r.”, polskie wojska operacyjne miały m.in. zająć teren Danii. W tym celu w WP sformowano 7. Dywizję Desantową (utworzona w 1963 r.) tzw. "Niebieskie Berety", a polskie stocznie specjalizowały się w konstruowaniu i produkcji okrętów desantowych.

[edytuj] Struktura Układu

W strukturze Układu Warszawskiego znajdowały się organa kierownicze i konsultacyjne jak: Doradczy Komitet Polityczny, Komitet Ministrów Obrony i Komitet Techniczny. Część wojskową stanowiły: Zjednoczone Dowództwo Sił Zbrojnych ze sztabem oraz wydzielone siły zbrojne poszczególnych państw (kontyngenty) tworzące Zjednoczone Siły Zbrojne UW.

[edytuj] Doradczy Komitet Polityczny

Był najwyższym organem polityczno-wojskowym. W jego skład wchdzili: premierowie rządów państw członkowskich, ministrowie spraw zagranicznych i ministrowie Obrony Narodowej oraz przywódcy partii politycznych. Zadaniem komitetu było wypracowanie jednolitych poglądów w zakresie wspólnej strategii wobec zagrożeń polityczno-militarnych.

[edytuj] Komitet Ministrów Obrony

Był najwyższym organem wojskowym Układu. Stanowili go ministrowie Obrony Narodowej poszczególnych państw. Jego zadaniem było ustalanie zakresu wspólnych przedsięwzięć wojskowych, a zwłaszcza: zakresu ćwiczeń i manewrów sojuszniczych oraz gier wojennych i ćwiczeń dowódczo-sztabowych, współpracy w zakresie szkolenia sztabów i wojsk, ujednoliczenia instrukcji, regulaminów i przepisów wojskowych, wprowadzenia nowych wzorów uzbrojenia, zabezpieczenia logistycznego wojsk układu itp.

[edytuj] Komitet Techniczny

Zajmował się problemami unowocześnienia uzbrojenia i wyposażenia wojsk Układu oraz jego standaryzacji ułatwiającej współdziałanie na polu walki i zabepieczenie techniczne. Zadaniem komitetu było też ustalanie specjalizacji w produkcji sprzętu wojskowego przez poszczególne państwa Układu Warszawskiego.

[edytuj] Zjednoczone Dowództwo Sił Zbrojnych

Stanowiło najwyższy organ dowodzenia Układu. Na jego czele stał naczelny dowódca ZSZ oraz zastępcy, którymi początkowo byli ministrowie a potem wiceministrowie Obrony Narodowej stron układu. Przy dowództwie ZSZ od 1969 r. funkcjonowała Rada Wojskowa, w skład której wchodzili zastępcy naczelnego dowódcy ZSZ oraz szef szabu ZSZ. Dowództwo nad wydzielonym wojskami każdego z państw sprawowali ministrowie obrony tych państw. Naczelnemu dowódcy ZSZ podlegał Sztab ZSZ, w skład którego wchodzili przedstawiciele armii państw członkowskich Układu. Sztab ZSZ znajdował się w Moskwie.

[edytuj] Zjednoczone Siły Zbrojne

Składały się z kontyngentów sił zbrojnych poszczególnych państw Układu Warszawskiego. Wielkość kontyngentów uzgadniana była w formie dwustronnych pozrozumień pomiędzy rządem ZSRR a rządami pozostałych państw członkowskich. Uzgodnienia dokonywane były zwykle raz na pięć lat i wiązały się z przygotowywaniem planów rozwoju sił zbrojnych na kolejne 5-lecie. W okresie pokoju w składzie ZSZ UW znajdowały się tylko wytypowane jednostki posiadające wysoki poziom gotowości bojowej (dotyczyło to całości wojsk OPK oraz jednostek I rzutu operacyjnego pozostałych rodzajów wojsk).

Ze strony ZSRR były to cztery grupy wojsk Armii Radzieckiej rozmieszczone na terytorium NRD, Czechosłowacji, Polski i Węgier. W 1990 w ich składzie znajdowały się:

  • Zachodnia Grupa Wojsk w NRD - 1 i 2 Armia Pancerna, 3, 8 i 20 Armia Ogólnowojskowa (w każdej po 3-4 dywizje), 16 Armia Lotnicza
  • Centralna Grupa Wojsk w Czechosłowacji - dwie dywizje pancerne, trzy dywizje zmechanizowane
  • Północna Grupa Wojsk w Polsce - jedna dywizja pancerna i jedna zmechanizowana, 4 Armia Lotnicza
  • Południowa Grupa Wojsk na Węgrzech - dwie dywizje pancerne i dwie zmechanizowane, dywizja lotnictwa myśliwskiego

W czasie wojny w skład ZSZ UW wchodziły wojska operacyjne poszczególnych państw (po zakończonej mobilizacji) przewidziane do działań na tzw. froncie zewnętrznym.

[edytuj] Zestawienie Sił Zbrojnych państw sygnatariuszy UW (1990)

Państwa ZSRR Polska CSRS NRD Węgry Bułgaria Rumunia RAZEM
Liczba żołnierzy 2458000 347000 199700 173100 106800 117500 171000 3573100
Czołgi 41580 3330 4585 3140 1435 2200 3200 59470
Transp. opanc. 45000 4855 4900 5900 2310 2365 5000 70330
Wyrz. rak. oper i takt. 1121 81 77 80 27 72 50 1508
Samoloty bojowe 5955 480 407 307 113 234 380 7876

[edytuj] Wspólny system obrony powietrznej terytorium państw UW

W oparciu o systemy radiolokacyjne, rakietowe i dowodzenia produkcji radzieckiej w latach 60. XX w. stworzony został jednolity system obrony powietrznej łączący narodowe systemy poszczególnych państw-członków UW. Był on powieleniem modelu radzieckiego obrony strefowo-obiektowej. Zakładał wymianę informacji między dowództwami OPK i współdziałanie w zwalczaniu naruszycieli wspólnej przestrzeni powietrznej.Dotyczyło to przede wszystkim państw i rejonów graniczących z państwami NATO i wybrzeży morskich. Od zachodnich granic NRD aż po Zatokę Fińską były rozmieszczone jednostki rakietowe, a na ich zapleczu lotniska ze stale dyżurującymi samolotami przechwytującymi. Był rozwijany i modernizowany do końca istnienia UW. Na dużą skalę zastosowano systemy rakietowe: S-75 "Dźwina", S-75M "Wołchow", S-125 "Newa", "Peczora", S-200 "Wega" i ich mutacje. W Polsce było kilkadziesiąt takich dywizjonów. Planowano wprowadzanie nowych (np. S-300). Podstawą było wczesne wykrycie, zidentyfikowane i namierzenie przeciwnika oraz szybki obieg informacji o nim. Układ Warszawski posiadał rozbudowaną sieć posterunków radiolokacyjnych i łączności, w większości produkcji radzieckiej. Zapewniało to produkcję na dużą skalę i zbyt uzbrojenia (dochody) Związkowi Radzieckiemu.

Właśnie system OPK (i siły morskie) był punktem styku przeciwstawnych sił zimnej wojny, a mógł być niemal w każdej chwili początkiem rzeczywistego starcia. Obie strony wzajemnie usiłowały śledzić i kontrolować przeciwnika, nierzadko posuwając się do prowokacji. Stale nad Morzem Bałtyckim , w pobliżu granic państw UW patrolowały przestrzeń samoloty NATO, zwiadowcze i bojowe. Radzieckie samoloty pojawiały się u wybrzeży państw zachodnich. W przypadku pojawienia się przeciwnika był ogłaszany w tych jednostkach alarm bojowy, przygotowywano rakiety do startu, włączane były stacje naprowadzania rakiet, częstokroć podrywano w powietrze tzw. parę dyżurną (przechwytujących samolotów myśliwskich). Prowadzona była ożywiona łączność. Takie przypadki były na porządku dziennym. Paradoksalnie, te działania prowadzone regularnie i rutynowo pomagały utrzymać pewną równowagę, służyły bowiem kontroli sił i środków przeciwnika : czy zmieniła się ilość, dyslokacja dywizjonów rakietowych, lotnisk, czynnych stacji radarowych, ośrodków łączności, ich częstotliwości, mocy, sposobów pracy itp. Nad Bałtykiem przez wiele lat pojawiały się natowskie "Oriony", "Nimrody", a nawet SR-71 "Blackbird". System służył również do wykrywania i powstrzymywania uciekinierów z własnego terytorium. W szczególności wiele takich przypadków miało miejsce w latach osiemdziesiątych XX w.

[edytuj] Broń jądrowa w UW

W okresie istnienia Układu Warszawskiego broń jądrową posiadała tylko Armia Radziecka. W chwili powstania Układu dysponowała ona 200 bombami jądrowymi (w tym czasie NATO miało 3067 ładunków jądrowych). Pozostałe kraje członkowskie dysponowały od początku lat 60-tych środkami przenoszenia broni jądrowej w postaci wyrzutni rakiet taktycznych i taktyczno-operacyjnych oraz samolotów nosicieli broni jądrowej. Arsenał jądrowy Układu Warszawskiego był systematycznie rozbudowywany, jednak zrównanie potencjałów UW i NATO nastąpiło dopiero w połowie lat 70-tych. Państwa członkowskie UW wprowadzały na uzbrojenie nowe typy wyrzutni rakiet o większym zasięgu oraz nowocześniejsze typy samolotów. W 1986 r. liczba ładunków jądrowych będących w dyspozycji UW osiągnęła największy poziom - 40.723 ładunki. W następnych latach zaczęto ich redukcję. W chwili rozwiązania Układu w 1991 r. ZSRR posiadało 28.595 ładunków jądrowych.

[edytuj] Broń jądrowa na terytorium Polski

Radziecka broń jądrowa znajdowała się na terytorium kilku państw Układu Warszawskiego. Według raportu CIA z 1979 roku ujawnionego w 1996 roku, 23 magazyny znajdowały się na terytorium: Niemieckiej Republik Demokratycznej, Polski, Czechosłowacji, Węgier i Rumunii. 11 spośród nich umiejscowionych było na terenie radzieckich lotnisk wojskowych, pozostałych 12 to integralne, pilnie strzeżone obiekty przeznaczone jako składy głowic dla pocisków taktycznych i rakiet.

Na terenie Polski broń jądrowa znajdowała się w kilku miejscach. W trzech radzieckich jednostkach wojskowych: w Templewie koło Trzemeszna Lubuskiego, w Brzeźnicy (koło Bornego Sulinowa) i w Podborsku koło Białogardu. Z nich, w wypadku wojny, miała być wydana polskim jednostkom rakietowym (cztery brygady rakiet operacyjno-taktycznych, czternaście dywizjonów rakiet taktycznych) i lotniczym. Było to 178 ładunków w formie głowic do rakiet i bomb lotniczych. Żołnierze jednostek rakiet operacyjno-taktycznych (systemu R-300 "Elbrus" - wg NATO: SCUD) i taktycznych (typu R-70 "Łuna M") ćwiczyli przezbrajanie głowic posiadanych rakiet i rozwijanie ich w położenie bojowe. Polscy lotnicy trenowali na poligonach zrzut ładunków jądrowych. Do tego celu na uzbrojeniu Wojsk Lotniczych znajdowały się radzieckie samoloty Su-7, a potem SU-22. Broń jądrowa miała być użyta przez wojska Frontu Polskiego głównie do niszczenia dużych zgrupowań wojsk przeciwnika oraz jego środków przenoszenia broni masowego rażenia.

Jednostki PGW AR posiadały amunicję jądrową na własny użytek: w składach lotniska w Szprotawie, prawdopodobnie w Bagiczu koło Kołobrzegu (składy lotniskowe) i innych. Ich ilość, rodzaj i moc nie zostały dotąd ujawnione. Składy mieściły się w rejonach dużej koncentracji wojsk radzieckich, były osłaniane przez jednostki "Specnazu".

Decyzję o wydaniu ze składów i użyciu broni jądrowej mogło wydać tylko Dowództwo Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego, co miało zapobiec jej przypadkowemu wykorzystaniu przez dowódców niższych szczebli.

[edytuj] Dowódcy Zjednoczonych Sił Zbrojnych

Lp. Stopień, imię, nazwisko Objęcie funkcji Zakończenie pełnienia funkcji
1 Marszałek ZSRR Iwan Koniew 14 maja 1955 23 lipca 1960
2 Marszałek ZSRR Andriej Greczko 24 lipca 1960 6 lipca 1967
3 Marszałek ZSRR Iwan Jakubowski 7 lipca 1967 30 listopada 1976
4 Marszałek ZSRR Wiktor Kulikow 1 grudnia 1976 14 lutego 1989
5 Generał armii Piotr Łuszew 15 lutego 1989 31 marca 1991

[edytuj] Zastępcy naczelnego dowódcy Zjednoczonych Sił Zbrojnych[2]

Lp. Stopień, imię, nazwisko Objęcie funkcji Zakończenie pełnienia funkcji
1 Marszałek Polski Konstanty Rokossowski 1955 1956
2 Marszałek Polski Marian Spychalski 1956 1968
3 Gen. broni Wojciech Jaruzelski 1968 1969
4 Gen. dyw. Tadeusz Tuczapski 1969 1972
5 Gen. broni Eugeniusz Molczyk 1972 1986
6 Gen. broni Antoni Jasiński 1986 1991

[edytuj] Szefowie Sztabu Zjednoczonych Sił Zbrojnych

Lp. Stopień, imię, nazwisko Objęcie funkcji Zakończenie pełnienia funkcji
1 Generał armii Aleksiej Antonow 14 maja 1955 16 czerwca 1962
2 Generał armii Paweł Batow 17 czerwca 1962 1965
3 Generał armii Michaił Kazakow 1965 1968
4 Generał armii Siergiej Sztemienko 1968 1976
5 Generał armii Anatolij Gribkow 1976 1989
6 Generał armii Władimir Łobow 1989 1991

[edytuj] Zastępcy szefa Sztabu Zjednoczonych Sił Zbrojnych

Lp. Stopień, imię, nazwisko Objęcie funkcji Zakończenie pełnienia funkcji
1 Wadm. Zdzisław Studziński 1969 1975
2 Gen. dyw. Józef Kamiński 1975 1978
3 Gen. dyw. Stanisław Antos 1978 1986
4 Gen. dyw. Wacław Szklarski 1986 1989
5 Gen. dyw. Zbigniew Blechman 1989 1991

[edytuj] Przedstawiciele Polski w Sztabie Zjednoczonych Sił Zbrojnych

Lp. Stopień, imię, nazwisko Objęcie funkcji Zakończenie pełnienia funkcji
1 Gen. bryg. Tadeusz Pióro 1955 1958
2 Płk dypl. Tadeusz Hupałowski 1958 1961
3 Płk dypl. Leon Szyszko 1961 1965
4 Gen. dyw. Jan Śliwiński 1965 1969

[edytuj] Przedstawiciele Naczelnego Dowódcy Zjednoczonych Sił Zbrojnych w Wojsku Polskim

Lp. Stopień, imię, nazwisko Objęcie funkcji Zakończenie pełnienia funkcji
1 Gen. lejtn. G. Czernyszew 1957 1962
2 Gen. płk Dmitrij Żerebin 1962 1968
3 Gen. płk Aleksandr Koźmin 1968 1974
4 Gen. armii Afanasij Szczegłow 1974 1984
5 Gen. płk Władimir Siwienok 1984 1991

[edytuj] Ciekawostki

  • Układ Warszawski wzbudzał duży respekt dowódców NATO. Uważano, często na wyrost, że posiada on wysoki poziom gotowości bojowej, dobry poziom wyszkolenia wojsk oraz nowoczesne uzbrojenie. Po wkroczeniu wojsk Układu do Czechosłowacji w 1968 r. dowódca 7 Armii Polowej USA gen. J.H. Polk uznał, że była to operacja wojskowa "najwyższej klasy", dobrze zorganizowana i skoordynowana, właściwie zamaskowana i szybka.

[edytuj] Bibliografia


Przypisy

  1. ↑ PRL miała broń atomową. Interia.pl, 12 kwietnia 2006.
  2. ↑ Do 1969 r. zastępcami naczelnego dowódcy Zjednoczonych Sił Zbrojnych byli ministrowie obrony państw-stron Układu Warszawskiego.

[edytuj] Zobacz też

Commons-logo.svg
Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Układ Warszawski

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_Warszawski”