Bizon
| Bizon | |
| Bison bison[1] | |
| (Linnaeus, 1758) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | parzystokopytne |
| Rodzina | krętorogie |
| Podrodzina | Bovinae |
| Rodzaj | Bison |
| Gatunek | bizon |
| Podgatunki | |
|
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Hasło bizon w Wikisłowniku |
|
Bizon (Bison bison) lub żubr amerykański – duży ssak łożyskowy z rodziny krętorogich, rzędu parzystokopytnych, największy obecnie ssak Ameryki Północnej.
Występowanie: prerie oraz rzadkie, prześwietlone lasy Ameryki Północnej.
Spis treści |
Historia[edytuj]
W warunkach naturalnych żył w olbrzymich stadach; szacuje się, że przed kolonizacją Ameryki przez Europejczyków populacja bizona liczyła miliony osobników. Pod koniec XIX wieku stanął przed groźbą wyginięcia, głównie z powodu nadmiernego odstrzału; polowanie na bizony było wówczas ulubionym sportem białych uzbrojonych w broń palną. Przyjeżdżali oni specjalnymi pociągami, a polowanie odbywało się czasem z okien wagonów. Hipotetycznie do wytępienia bizonów mogli przyczynić się także Indianie, którzy wierzyli, że bizony porozumiewają się między sobą. Dlatego też żaden bizon nie mógł ujść z polowania, aby "nie przekazał informacji innym stadom bizonów". Indianie nie obawiali się o wyginięcie bizonów, gdyż wierzyli, że jest ich nieograniczona liczba, ukryta pod ziemią, zaś na powierzchnię wychodzą jedynie "nadwyżki". W istocie przetrwanie bizonom zapewniały "strefy buforowe" oddzielające terytoria poszczególnych szczepów Indian, gdzie zakazane były polowania. Strefy tej "ziemi niczyjej" zmniejszały się jednak w miarę napływu osadników europejskich, zajmujących coraz większe ilości ziemi, będącej strefą łowną Indian. Gatunek, będący naturalnym źródłem pożywienia Indian, uratowało od wyginięcia Amerykańskie Towarzystwo Ochrony Bizona (American Bison Society) oraz utworzenie kilku parków narodowych. W latach 90. XX wieku populację bizonów oceniano na około 20 tysięcy osobników.
Podgatunki[edytuj]
Wyróżnia się dwa podgatunki:
- bizon preriowy (B. bison bison) – zamieszkiwał Wielkie Równiny, wędrowny
- bizon leśny (B. bison athabascae) – mała osiadła populacja w północno-zachodniej Kanadzie i na Alasce, wyższy i cięższy od poprzedniego, osiadły
Cechy gatunku[edytuj]
- Długość
- 2,1-3 m
- Długość ogona
- 0,5-0,6 m
- Masa ciała
- 450-1000 kg; największy osobnik ważył 1140 kg.
- Wysokość w kłębie
- samica 1,6-1,8 m, samiec 1,8-2,0 m ; samice są (średnio) mniejsze od samców
- Ubarwienie
- brązowe; przednią część ciała okrywa gęsta sierść, tworząca coś w rodzaju "peleryny" i potęgująca wrażenie masywności zwierzęcia; młode osobniki są rudawe;
- Pożywienie
- trawa
- Dojrzałość płciowa
- ok. 3 roku życia
- Rozród
- ciąża trwa około 9 miesięcy; po tym czasie na świat przychodzi zazwyczaj jeden cielak, który już po kilku godzinach dołącza z matką do stada; czas karmienia mlekiem 7-8 miesięcy.
Obecność w kulturze[edytuj]
Z angielską nazwą bizona wiąże się pewne zdanie w tym języku złożone z samych homonimów, które brzmi Buffalo buffalo Buffalo buffalo buffalo buffalo Buffalo buffalo.
Zobacz też[edytuj]
- żubr – gatunek pokrewny
- yakalo – krzyżówka bizona z jakiem
- beefalo – krzyżówka bizona z bydłem domowym
Przypisy
- ↑ Bison bison w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Bison bison. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
