Bomba paliwowo-powietrzna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Bomba paliwowo-powietrznabomba lotnicza, składająca się z paliwa lub materiału wybuchowego, który jest rozpylany w powietrzu. Zapalnik powoduje zapłon i wybuch tego aerozolu. Paliwem mogą być np. węglowodory ciekłe i gazowe, pyły metali, materiały wybuchowe oraz różne mieszaniny. Broń tego typu określana jest także mianem bomby termobarycznej (od greckich słów therme (Θερμό) – temperatura i baros (Βαρως) – ciśnienie), bomby próżniowej (ze względu na efekt "wysysania" tlenu podczas eksplozji), a w krajach anglosaskich nosi ona oznaczenia HITs (od ang. high-impulse thermobaric weapon – broń termobaryczna dużej mocy), FAE lub FAX (od ang. fuel-air explosives – paliwowo-powietrzny materiał wybuchowy). Bomby tego typu posiadają większą moc burzącą, niż konwencjonalne bomby o tej samej masie. Największą bombą tego typu jest rosyjska konstrukcja, znana jako "ojciec wszystkich bomb".

Działanie bomby[edytuj | edytuj kod]

Zasada działania bomby paliwowo-powietrznej polega na rozpyleniu w powietrzu materiału wybuchowego przy pomocy małego ładunku, a następnie zainicjowanie jego eksplozji. Bomba zawiera ładunek lotnej cieczy (węglowodory, tlenek etylenu, tlenek propylenu i inne) lub stałego materiału wybuchowego w postaci bardzo drobnego proszku, czasem również rozdrobnionego metalu. Pierwszy zapalnik w postaci małego ładunku wybuchowego powoduje rozerwanie skorupy bomby i rozpylenie głównego ładunku wybuchowego w powietrzu. Po krótkim czasie (kilka milisekund) potrzebnym na powstanie aerozolu drugi zapalnik powoduje eksplozję tak powstałej chmury.
Nowe typy bomb paliwowo-powietrznych posiadają tylko jeden ładunek inicjujący, który jednocześnie rozpyla materiał wybuchowy i detonuje go.

Efekty użycia[edytuj | edytuj kod]

Broń paliwowo-powietrzna powstała po obserwacji przypadkowych eksplozji pyłów i aerozoli, które miały miejsce w silosach lub podczas pożarów zbiorników z paliwem. Podczas wybuchu bomby paliwowo-powietrznej następuje zapalenie wytworzonego aerozolu i powstanie fali uderzeniowej, która rozprzestrzenia się od centrum ku krawędziom chmury z bardzo dużą prędkością, powodując na swej drodze znaczne zniszczenia, zwłaszcza na płaskim terenie. Główną siłą niszczącą broni termobarycznej jest ciśnienie. Czas, w którym przechodzi fala uderzeniowa o bardzo dużym ciśnieniu, jest na tyle długi, że broń ta jest bardzo efektywna przeciwko polom minowym, słabo opancerzonym pojazdom, samolotom na lotniskach, a nawet schronom. Porównywalna masa trotylu generuje silną, ale krótkotrwałą eksplozję, która wytwarza krótszą falę uderzeniową, ale o większym ciśnieniu. Do niszczenia struktur na większym obszarze bardziej efektywna jest dłużej trwająca fala uderzeniowa, chociaż generowane przez eksplodujący rozpylony materiał ciśnienie jest niższe. Ponadto dużą zaletą mieszanin paliwowo-powietrznych jest możliwość inicjacji wybuchu objętościowego w przestrzeni setek, a nawet tysięcy metrów sześciennych, a nie - jak w przypadku skondensowanych materiałów wybuchowych - ułamka metra sześciennego. Bomba paliwowo-powietrzna zawierająca 100 kg materiału wybuchowego generuje energię porównywalna z eksplozją 1200 kg trotylu. Skuteczność rażenia bomb tego typu jest bardzo wysoka i przewyższa 3-5 razy skuteczność rażenia bomb takiej samej wagi i wielkości z ładunkiem trotylowym.

Zastosowanie bojowe[edytuj | edytuj kod]

Lotnicze bomby paliwowo-powietrzne wielokrotnie wykorzystywane były podczas wojny w Wietnamie. Używane były między innymi do niszczenia kryjówek Vietcongu i wrogich baz. Tego typu broń wykorzystywana była również w czasie pierwszej wojny w Zatoce Perskiej oraz podczas wojny w Iraku.

Użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

Na wyposażeniu lotnictwa wojskowego znajdują się obecnie m.in. następujące typy bomb paliwowo-powietrznych: CBU-73B, CBU-72 (Stany Zjednoczone), ODAB-1000 (Rosja), FAACB (Chiny) i LBPP-100 (Polska).

Polska bomba paliwowo-powietrzna[edytuj | edytuj kod]

Polską lotniczą bombę paliwowo-powietrzną pokazano po raz pierwszy publicznie w 1998 roku podczas VI Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach. Łódzki "Prexer Project" zaprezentował zbudowaną 10 lat wcześniej bombę LBPP-100 (Lotnicza Bomba Paliwowo-Powietrzna o wadze 100 kg) o kryptonimie "Teisy", która znajduje się na uzbrojeniu jednostek uderzeniowych WLOP wyposażonych w samoloty szturmowe Su-22.

Beletrystyka i kino[edytuj | edytuj kod]

Lotnicza Bomba Paliwowo-Powietrzna została pokazana w filmie Epidemia (ang. Outbreak) z Dustinem Hoffmanem i Rene Russo, gdzie użyto jej do zniszczenia zakażonego wirusem miasta oraz amerykańskiego okrętu podwodnego USS "Ethan Allen" w powieści Toma Clancy Polowanie na Czerwony Październik (ang. The Hunt for Red October). Natomiast Alistair MacLean w swojej powieści "Złote Wrota" (ang. "Golden Gate"), przedstawił ją w wersji kasetowej CBU-55

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]