Samolot

ATR 42 linii Eurolot

Odrzutowy samolot pasażerski Ił-62 Air Koryo

Niemiecki Messerschmitt Me 262 - pierwszy wprowadzony do służby samolot bojowy z napędem odrzutowym

Samolot braci Wright

Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

Wyróżnia się dwa rodzaje napędów:

• śmigłowy, w którym moment obrotowy silnika zamieniany jest na ciąg za pomocą śmigła; do takiego napędu stosuje się silniki tłokowe lub turbinowe,
• odrzutowy, w którym ciąg wytwarzany jest bezpośrednio w silniku; zwykle stosuje się silniki turboodrzutowe, silniki rakietowe wykorzystywane są głównie w konstrukcjach eksperymentalnych lub jako napęd pomocniczy przy starcie.

Historia samolotu

Ludzie w zamierzchłych czasach myśleli o lataniu. Na podstawie obserwacji ptaków Leonardo da Vinci (1452-1519) zaprojektował pierwszą Lotnię. Pionierzy latania tacy jak Niemiec Otto Lilienthal (1848-1896) udowodnili, że szybowiec może wynieść człowieka w powietrze.

Pod koniec XIX w. wielu wynalazców próbowało skonstruować samolot, czyli szybowiec z napędem. Udało się to dwóm Amerykanom braciom Orville'owi (1871-1948) i Wilburowi (1867-1917) Wright, którzy zbudowali samolot poruszany silnikiem spalinowym i w 1903 dokonali na nim pierwszego kontrolowanego przelotu. Trwał on 12 sekund. Tego samego dnia bracia dokonali kolejnych trzech przelotów, w trakcie których samolot przeleciał 270 m, a najdłuższy lot trwał 59 sekund. Ten rok uznaje się za początek ery samolotów. Jednak niezależnie już wcześniej samoloty konstruował Clément Ader (1841-1925), który był pierwszym człowiekiem na pokładzie samolotu; wzniósł się na samolocie napędzanym silnikiem parowym.

Pierwsze prace nad silnikiem odrzutowym nastąpiły w latach 30. XX wieku. Silniki tłokowe okazały się niezbyt przydatne przy dużych prędkościach oraz na znacznych wysokościach, gdzie powietrze jest rozrzedzone. Potrzebny był nowy typ silnika. Już w latach 30. XX w. brytyjski inżynier Frank Whittle (1907-1996) opatentował projekt silnika odrzutowego, ale pierwszym odrzutowcem był niemiecki Heinkel He 178 poddany próbom w 1939 r. Brytyjskie i amerykańskie odrzutowce pojawiły się niedługo potem, w czasie II wojny światowej. Dzisiejsze tego typu samoloty mogą pokonać prędkość dźwięku.

Cechy konstrukcyjne samolotów

Ogólne określenie charakterystycznych rozwiązań zastosowanych przy budowie określonego samolotu. Mogą dotyczyć między innymi:

• ilości płatów – są to samoloty:
  • jednopłatowe,
  • półtorapłatowe
  • dwupłatowe,
  • trójpłatowe
  • ...
• umocowania na kadłubie głównego płatu – są to samoloty:
  • dolnopłaty,
  • średniopłaty,
  • górnopłaty – specjalną odmianą górnopłatu jest płat Puławskiego polskiej konstrukcji;
• ilości zamontowanych silników – są to samoloty:
  • jednosilnikowe,
  • wielosilnikowe:
    • dwusilnikowe,
    • trójsilnikowe,
    • czterosilnikowe
    • ...

• liczby kadłubów – są to samoloty:
  • jednokadłubowe,
  • dwukadłubowe (tzw. latająca rama, belkowiec),
  • bezkadłubowe (tzw. latające skrzydło, rzadko spotykane);
• umocowania płatu – są to samoloty:
  • wolnonośne,
  • zastrzałowe;
• rodzaju podwozia – są to samoloty:
  • z podwoziem stałym,
  • z podwoziem chowanym.
• przeznaczenia
  • towarowe
  • pasażerskie
  • cywilne
  • osobiste
  • turystyczne
  • rozpoznawcze
  • patrolowe
  • poszukiwania okrętów podwodnych
  • szturmowe
  • walki elektronicznej
  • szkolno-treningowe
  • sportowe
  • rekordowe
  • ratownicze
  • sanitarne
  • transportowe
  • bombowe
  • myśliwskie
    • myśliwce bombardujące
    • myśliwce przechwytujące
    • myśliwce przewagi powietrznej
    • myśliwce dzienne
    • myśliwce nocne
    • myśliwce wielozadaniowe
  • wielozadaniowe samoloty bojowe
  • samoloty zwalczania okrętów podwodnych
• sposobu prowadzenia – są to samoloty:
  • załogowe
  • bezzałogowe
• sposobu startu i lądowania
  • Konwencjonalnego startu i lądowania
  • Krótkiego startu i lądowania
  • Krótkiego startu i pionowego lądowania
  • Pionowego startu i lądowania
  • Pionowego startu i konwencjonalnego lądowania
  • Pionowego lub krótkiego startu i lądowania
  • Startu katapultowego i lądowania konwencjonalnego lub krótkiego
  • Lądowania z użyciem linii hamujących
  • Startu wspomaganego katapultą
  • Startu wspomaganego dodatkowym silnikiem odrzutowym
  • Startu wspomaganego rakietą startową
  • Samoloty wystrzeliwane z wyrzutni

Zobacz też

• sterowanie samolotem za pomocą dżojstika
• samoloty bojowe: myśliwiec, bombowiec
• samolot kosmiczny
• lotnictwo, lotnictwo wojskowe do roku 1914
• Aeroklub Polski
• wodnosamolot
• lista wytwórni lotniczych
• transport lotniczy
• katastrofa lotnicza