Chengdu J-10

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chengdu J-10
Chengdu J-10 na Airshow China
Chengdu J-10 na Airshow China
Dane podstawowe
Państwo  Chiny
Producent Chengdu Aircraft Industry Corporation
Typ myśliwiec wielozadaniowy
Konstrukcja konstrukcja pół skorupowa ze stopów aluminium, podwozie trójkołowe, wysuwane hydraulicznie
Załoga 1 (samoloty treningowe - 2)
Historia
Data oblotu 1996
Lata produkcji od 2003
Dane techniczne
Napęd jeden silnik odrzutowy
Wymiary
Rozpiętość 11,34 m
Długość 16,47 m
Wysokość 4,73
Powierzchnia nośna 45,56m2
Masa
Własna 9 920 kg
Startowa 19 295 kg
Uzbrojenia 5 500 kg
Zapas paliwa 4 500 l (dodatkowo 4 000 l w opcjonalnych zewnętrznych zbiornikach)
Osiągi
Prędkość maks. 2.0 Ma
Prędkość przelotowa 1,2 Ma
Prędkość wznoszenia 290 m/s
Pułap 18 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
dwulufowe działko 23 mm, może być uzbrojony w rakiety powietrze-powietrze, bomby itp.
Użytkownicy
Chińska Republika Ludowa, Pakistan
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Chengdu J-10 (Jian-10; chiń. upr.: 歼十; chiń. trad.: 殲十; pinyin: Jiān shí) – chiński naddźwiękowy myśliwiec wielozadaniowy. Dolnopłat w układzie aerodynamicznym "kaczka".

Założenia projektu[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1985 roku zapadła decyzja o rozpoczęciu projektu "86-10", samolot zaplanowany został jako myśliwiec przewagi powietrznej. Koordynatorem projektu został Xue Chishou, a szefem prób w locie Zhou Ziguan. Niektórzy podają, jakoby duży wpływ na projektowanie samolotu miały obserwacje chińskich specjalistów pakistańskich F-16[1]. Według innych kluczowym dla projektu były informacje na temat izraelskiego IAI Lawi[1]. Song Wencong (obecny dyrektor projektu) odrzuca wszelkie spekulacje twierdząc, że konstrukcje opracowano na podstawie wcześniejszych prac nad J-9.

Problemy projektu[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat osiemdziesiątych wstrzymano prace na rzecz uruchomienia produkcji J-7C (Licencyjny MiG-21MF). Kolejnym problemem było dobranie jednostki napędowej, wzorem dla WS-10 miał być cywilny CFM 56. Program budowy tego silnika nie przebiegał zgodnie z planem, co na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych opóźniło prace rozwojowe. Po ociepleniu się stosunków między Chinami i Rosją możliwy stał się zakup Su-27. Zakup nowoczesnego myśliwca za granicą pozwolił na przesunięcie konieczności opracowania własnej konstrukcji i ulepszenie Chengdu J-10. Kolejną zaletą polepszenia stosunków chińsko-rosyjskich była możliwość zakupu silników Ljulka-Saturn AL-31F. Pierwsze silniki dotarły do Chin w 1997. Problemem była większa masa oraz rozmiary nowego silnika, co spowodowało konieczność zmian konstrukcyjnych. W latach dziewięćdziesiątych pojawił się trend na samoloty wielozadaniowe, tak więc zespół musiał rozpocząć modyfikacje idące w kierunku rozszerzenia możliwości samolotu. Mimo zamętu przy wyborze silników w 1993 powstała pełnowymiarowa makieta.

Pierwsze loty[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie pierwszym prototypem był samolot 1001 (numer boczny 01) jego napęd stanowił WS-10. Pierwszy lot odbył się w 1996 roku, jednak problemy z konstrukcją spowodowały przerwanie prób. Samolot trafił do fabryki i stoi tam do dziś[potrzebne źródło]. W kolejnym prototypie 1003 (los 1002 nieznany) wprowadzono modyfikacje, jego napęd nie jest potwierdzony, ale najprawdopodobniej był to AL.-31FN. Samolot został oblatany 23 marca 1998 roku[potrzebne źródło] i został oficjalnie nazwany pierwszym prototypem. Samolot 1004 przeznaczono do prób awioniki (pierwszy lot 1998). Prototyp 1006 przeznaczony został do prób uzbrojenia. Powstały jeszcze samoloty o numerach 1013 i 1016, które służyły do zintegrowania awioniki. W grudniu 1999 roku nastąpiło przekazanie dwóch prototypów (1004 i 1006) do Centrum Lotniczego w Yanliang, gdzie przeprowadzono próby wojskowe, zaś w roku 2002 obie maszyny przekazano do Dingxin, gdzie przeprowadzono testy układów bojowych i uzbrojenia[potrzebne źródło]. W 2003 roku przeprowadzono próby stacji radiolokacyjnej, chińskiej produkcji i uzupełniania paliwa w locie[potrzebne źródło].

Samoloty seryjne[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy samolot przed seryjny wzniósł się w powietrze 28 czerwca 2003 roku[potrzebne źródło]. Następnie dziesięć samolotów przekazano do 13. Lotniczego Pułku Operacyjno-Doświadczalnego Lotniczego Centrum Szkolenia i Prób w Cangzhou-Canxian. Produkcja seryjna rozpoczęła się na przełomie 2002 i 2003 roku w Zakładach Lotniczych nr 132 w Chengdu, produkcję na pełną skalę rozpoczęto w 2005 roku (po uruchomieniu drugiej linii produkcyjnej), po osiągnięciu tempa pięćdziesięciu samolotów rocznie. Pierwsza seria produkcyjna liczyła około pięćdziesięciu samolotów, na co wskazuje liczba dostarczonych silników AL.-31FN. Do końca 2006 roku zbudowano około stu maszyn. ChRL zamówiła łącznie trzysta J-10A.

Dotychczasowa służba[edytuj | edytuj kod]

Samoloty skierowane do Lotniczego Centrum Szkolenia i Prób w Cangzhou-Canxian zostały w 2003 roku zaprezentowane najwyższej kadrze dowódczej. Na początku roku 2004 J-10 trafiły do uzbrojenia 3 Doświadczalnego Pułku Lotniczego w Chengdu, a pierwszą liniową jednostką został 13 lipca 2004 roku 131. Pułk Lotnictwa Myśliwskiego w Mengazi. Do końca 2006 roku jednostka ta przyjęła trzydzieści dwie etatowe maszyny. J-10 trafiły również do 130. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego i 3. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego. J-10 mają także trafić do Marynarki Wojennej Chińskiej Ludowej Armii Wyzwoleńczej. Od J-10A mają różnić się stacją radiolokacyjną wykonaną na bazie rosyjskiego radaru Fazon Żemczug i najprawdopodobniej będą nazywać się J-10 Super-10[potrzebne źródło].

Sprzedaż do Pakistanu[edytuj | edytuj kod]

Jedynym państwem, któremu zaproponowano zakup J-10, jest Pakistan. W lutym 2006 roku prezydent Pakistanu Pervez Musharraf odwiedził Chiny; podczas tej wizyty zaprezentowano mu JF-17 i J-10. 12 kwietnia 2006 roku Pakistan wyraził chęć zakupu trzydziestu sześciu maszyn. W listopadzie 2009 roku podpisano kontrakt o wartości 1,4 miliarda dolarów. Pakistan zakupi 120 do 150 J-10, prawdopodobnie uruchomiona będzie również produkcja licencyjna pod oznaczeniem FC-20[2].

Opis techniczny[edytuj | edytuj kod]

Chengdu J-10A i J-10S

Samolot J-10 to wielozadaniowy samolot myśliwski w układzie „kaczka” wykonany głównie ze stopów aluminium.

Kadłub: konstrukcja półskorupowa, z podłużnicami i wręgami oraz pracującym pokryciem. Prostokątny, regulowany wlot powietrza umieszczony pod kadłubem. W przedniej części znajduje się stacja radiolokacyjna, następnie kokpit, dalej wyposażenie elektroniczne, za wlotem powietrza znajduje się komora podwozia przedniego. W części środkowej umieszczone są zbiorniki paliwa, kanał doprowadzający powietrze do silnika i wnęki podwozia głównego. Na końcu znajduje się silnik kończący się dyszą wylotową.

Skrzydło: przejście między kadłubem a skrzydłem jest wyprofilowane. Skrzydło ma kształt podwójnej delty. Na krawędzi natarcia zewnętrznej części skrzydła znajdują się sloty, a na krawędzi spływu umieszczone są lotki i klapy.

Usterzenie: maszyna ma stosunkowo duże przednie usterzenie płytowe. Statecznik pionowy o dużej powierzchni ma antenę informującą o opromieniowaniu przez radar, umieszczoną w dolnej jego części. W szerszej tylnej części statecznika znajduje się pojemnik spadochronu hamującego i jeszcze jedna antena system ostrzegawczego.

Podwozie: Klasyczne podwozie trójkołowe z tylnym podwoziem głównym, wysuwane hydraulicznie. Przedni wózek podwozia dwukołowy, koła wyposażone w hamulce tarczowe i system zapobiegania poślizgowi.

Silnik: Początkowo napęd J-10 miał stanowić rozwijany razem z samolotem silnik WS-10, który bazował na CFM 56. Jednak rozwój silnika zahamowały liczne problemy i Chińczycy nie zdążyli zbudować go na czas. W przyszłości planuje się zastosować WS-10A Taihang, który ma być oparty na AL.-31F. Ciąg tego silnika wynosić ma 110 kN. Ze względu na opóźnienia projektu WS-10 musiano zastosować inną jednostkę napędową, okazał się nią silnik AL.-31FN o ciągu 122,5 kN, który różni się od AL.-31F tym, że ma inaczej umieszczone skrzynki agregatów.

Zbiorniki paliwa mieszczą 4500 litrów paliwa, plus 4000 litrów możliwych do dodania w zewnętrznych zbiornikach.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Chengdu Jianji-10 (J-10)" Artykuł, Lotnictwo 9/2007