Cieciorka (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cieciorka
Coronilla valentina
Coronilla valentina
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Nazwa systematyczna
Coronilla L.
Sp. Pl. 742. 1753
Typ nomenklatoryczny
C. valentina L.[2][3]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Coronilla minima

Cieciorka (Coronilla L.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych. Należy do niego ok. 12 gatunków roślin spotykanych w obszarze śródziemnomorskim. Występują one w zespołach roślinności twardolistnej, w suchych, widnych lasach i na klifach[4]. Naukowa nazwa rodzaju pochodzi od kształtu kwiatostanów (łac. coronilla = mała korona)[5]. Przynależność wielu gatunków wcześniej zaliczanych do tego rodzaju została skutecznie zakwestionowana w 1989 roku i zostały one przeniesione do rodzaju Securigera[2]. W Polskiej florze jako efemerofit pojawia się z tego rodzaju tylko cieciorka skorpionowata (Coronilla scorpioides[6]. Zaliczana dawniej tutaj cieciorka pstra klasyfikowana jest we współczesnych bazach taksonomicznych jako Securigera varia[7]. Rośliny reprezentujące rodzaj cieciorka (Coronilla) wyróżniają się od przedstawicieli Securigera m.in. okrągłą na przekroju łodygą, a nie bruzdowaną lub kanciastą, oraz (z jednym wyjątkiem) żółtymi kwiatami[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy, byliny i rośliny jednoroczne, zwykle nagie (tylko C. minima i C. ramosissima mają drobne włoski na brzegach kielicha). Łodyga jest okrągła na przekroju[2].
Liście
Nieparzysto pierzaste, z parami listków naprzeciwległych. Listki są siedzące lub krótkoogonkowe. U niektórych gatunków listki są zredukowane (u C. scorpioides występuje tylko pojedynczy listek, ew. trzy listki, tyle samo listków ma C. repanda). Blaszka liściowa zwykle dość sztywna. Przylistki są równowąskie, do lancetowatych i trójkątnych, rzadko jajowate, zwykle wyraźnie mniejsze od listków i zawsze odmienne od nich kształtem. Zawsze są wolne – nie przyrastają do ogonka liściowego[2].
Kwiaty
Motylkowe, zebrane w baldach na końcu okrągłej na przekroju, długiej szypuły. Przysadki zrośnięte w niepozorną okrywę. Kielich zrosłodziałkowy, zwykle dzwonkowaty. Płatki korony z paznokciem, żółte, i tylko u C. viminalis białe i różowe. Górny płatek tworzy żagielek, ma brzegi odgięte do tyłu. Dwa boczne płatki tworzą skrzydełka otulające dolny płatek tworzący łódeczkę. Dziewięć pręcików jest zrośniętych w prostą rurkę, nitka dziesiątego pręcika przyciśnięta jest do przerwy w rurce. Szyjka słupka u podstawy (nad zalążnią) tęga, dalej zgięta pod kątem prostym i w szczytowej części nieco spłaszczona. W szczytowej części drobno brodawkowana i u wielu gatunków dodatkowo tu też zgięta, z drobnym, główkowatym znamieniem na szczycie. Zalążnia górna[2].
Owoce
Strąki zwykle nagie[2], walcowate, proste i zakończone długim dzióbkiem[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[8]

Artrolobium Desv., Bonaveria Scop.

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l.[1]. W obrębie podrodziny należy do plemienia Loteae[8].

Pozycja według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Fabanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd bobowce (Fabales Bromhead), rodzina bobowate (Fabaceae Lindl.), plemię Coronilleae Burnett, podplemię Coronillinae Bronn, rodzaj cieciorka (Coronilla L.)[9].

Wykaz gatunków[7]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Per Lassen. A New Delimitation of the Genera Coronilla, Hippocrepis, and Securigera (Fabaceae). „Willdenowia”. 19, 1, s. 49-62, 1989. 
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
  4. 4,0 4,1 4,2 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 128. ISBN 0333748905.
  5. zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. 7,0 7,1 Coronilla. W: The Plant List (2013). Version 1.1. [on-line]. [dostęp 2014-04-09].
  8. 8,0 8,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Coronilla (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].