Concierto de Aranjuez
Concierto de Aranjuez – to utwór muzyczny (koncert na gitarę solo i orkiestrę) autorstwa Joaquina Rodrigo, skomponowany w 1939 roku.
Rodrigo napisał ten koncert dla hiszpańskiego gitarzysty Regino Sainz de la Maza. Tytuł nawiązuje do ogrodów pałacu w Aranjuez, gdzie Rodrigo wraz z żoną spędzali miesiąc miodowy. Chociaż Rodrigo chciał w utworze zawrzeć klimat końca XVIII wieku na dworze Karola IV i Ferdynanda VII (torreadorzy, obrazy Goi), wyczuwalna jest również świadomość tego, co w 1939 roku przeżywał Rodrigo – lęk przed wojną, śmierć dziecka i ciężka choroba żony.
Budowa Koncertu [edytuj]
Koncert skomponowany jest tradycyjnie i składa się z trzech części:
- Część I, Allegro con spirito - część radosna, o bardzo hiszpańskim klimacie, gitara jako instrument solowy wydobywa szybkie akordy, tzw. rasgueado.
- Część II, Adagio - część elegijna, dialog pomiędzy instrumentami, nastrój smutku i niepokoju. Całość oparta na prostym, lecz lirycznym i ekspresyjnym temacie głównym, ze znanym solem rożka angielskiego.
- Część III, Allegro gentile - ponowny powrót do radości, klimat ludowego tańca, struktura ronda.
Koncert w kulturze masowej [edytuj]
Część II, Adagio, jest bardzo znana; wiele osób zna ją bez wiedzy o kompozytorze i tytule dzieła. Wykorzystywano ją w wielu filmach. Powszechne przekonanie, że utwór jest bardzo stary, spowodowała kilka przypadków nagrywania koncertu bez honorarium dla autora (wykonawcy myśleli, że autor na pewno nie żyje)[potrzebne źródło].
W 1974 roku Rodrigo opracował autorską transkrypcję utworu na harfę i orkiestrę.
Szczególnie popularny, melancholijny motyw z części drugiej był wielokrotnie wykorzystywany w utworach muzyków rozrywkowych. Opiera się na nim piosenka Aranjuez, Mon Amour, którą w 1967 nagrał Richard Anthony. Motyw ten wykorzystał również José Feliciano (Aranjuez con Tu Amor) jak i pianista jazzowy Chick Corea.
Utwór został również wykorzystany w japońskim anime Ghost in the shell 2: Innocence - na jego podstawie powstała piosenka "Follow me", którą nagrała Kimiko Itō.
Główny temat z części II został wykorzystany również jako inspiracja dla melodii wykorzystanej w liturgii żydowskiej (kadisz)[potrzebne źródło].
Niektóre interpretacje [edytuj]
- Narciso Yepes, English Chamber Orchestra
- Paco de Lucía, Orquesta de Cadaques 1991
- Eduardo Fernandez, Gomez English Chamber Orchestra
- Pepe Romero, Neville Marriner/Academy Of Saint Martin-In-The-Fields
- Carlos Bonell, Jacek Kaspszyk/Royal Philharmonic Orchestra
- Alfonso Moreno, The State of Mexico Symphony Orchestra, Enrique Batiz
- Isabelle Moretti, Seville Symphony Orchestra (transkrypcja harfowa)