Curtea de Argeș

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Curtea de Argeş)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Curtea de Argeș
Herb
Herb
Państwo  Rumunia
Okręg Argeș
Położenie na mapie okręgu Ardżesz
Mapa lokalizacyjna okręgu Ardżesz
Curtea de Argeș
Curtea de Argeș
Położenie na mapie Rumunii
Mapa lokalizacyjna Rumunii
Curtea de Argeș
Curtea de Argeș
Ziemia 45°08′21″N 24°40′45″E/45,139167 24,679167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Rumunia

Curtea de Argeș (węg. Argyasudvarhely, uproszczona wymowa: Kurtja de Ardżesz) to miasto w okręgu Argeș w Rumunii, 24 km od Râmnicu Vâlcei, 28 km od stolicy okręgu, Pitești. 32 509 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według prowadzonych regularnie badań archeologicznych, dzisiejsze Curtea i jego najbliższe okolice były zamieszkane przez dackie plemiona, które w III wieku utworzyły silny związek. Prawa miejskie miejscowość otrzymała w 1247 roku z rąk joannitów. Miejscowość leżała na przecięciu ważnych szlaków komunikacyjnych: z Konstancy do Banatu i Serbii oraz jednej z kilku dróg łączących Muntenię i Oltenię z Siedmiogrodem, co umożliwiło dynamiczny rozwój gospodarczy. W XIV w. stała się siedzibą hospodarów Wołoszczyzny, począwszy od Basaraba I, uznawanego za założyciela państwa, a skończywszy na Mirczy Starym - jego następca, Michał I Basarab na początku XV w. przeniósł stolicę do Târgoviște, a miasto zaczęło chylić się ku upadkowi. Curtea była też siedzibą metropolitów wołoskich, do początku XVI w.

W 1591 - papież Sykstus V mianował biskupa łacińskiego Curtea de Argeș. Jego siedziba była przeniesiona do Bakowa po tym, jak miasto zniszczyli Turcy. Biskup bakowski rezydował w Śniatynie, biskupami byli Polacy, lecz nie wchodzili oni w skład senatu Rzeczypospolitej,.

W 1600 roku Michał Waleczny przegrał z interwencyjnymi wojskami polskimi dowodzonymi przez Jana Zamoyskiego, a w 1611 na ziemie Wołoszczyzny wkroczył Gabriel Batory, który spustoszył miasto. Mimo odbudowy, Curtea de Argeș nie podniosło się z upadku i pozostało miastem prowincjonalnym.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Świadkami czasów świetności miasta są jego zabytki, w tym dwie bardzo znaczące cerkwie:

Cerkiew książęca[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew książęca w Curtea de Argeș

Cerkiew pod wezwaniem św. Mikołaja, znana jako "książęca" pochodzi z czasów pierwszych hospodarów mołdawskich. Pierwsza świątynia na tym miejscu była częścią zabudowań dworu hospodarskiego, a zbudowano ją zapewne na początku XIV w. (być może z fundacji Basaraba I). Ta budowla (wraz z całym dworem) została spalona już w 1330 przez króla węgierskiego Karola Roberta. Być może sam Basarab I dokonał odbudowy świątyni - zgodnie z inskrypcją na jej ścianie został w niej pochowany. Zachowana do dzisiaj cerkiew pochodzi z czasów panowania wnuka Basaraba I - Władysława I. Dotrwała ona do dziś w postaci zmienionej jedynie częściowo w XVIII w., gdy po pożarze dokonano jej przebudowy (część wprowadzony wówczas nowinek, m.in. drugą kopułę, zlikwidowano na początku XX w.).

Cerkiew zbudowana jest na planie krzyża greckiego wpisanego w prostokąt - fragmenty krzyża są wyższe od pozostałych i wyróżniają się na zewnątrz. Ramiona krzyża zamknięte są półkoliście. W centrum wznosi się wysoka wieża z kopułą, wsparta na czterech filarach w centrum nawy. Zbudowana jest z kamieni i cegieł, ułożonych w poziome pasy.

Cerkiew metropolitarna[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew metropolitarna w Curtea de Argeș

Cerkiew metropolitarna w Curtea de Argeș została zbudowana w latach 1512-1517 staraniem hospodara Neagoe Basaraba V. Początkowo nie była ona siedzibą metropolity mołdawskiego - ta została przeniesiona właśnie w tym okresie do Târgoviște. W 1611 zniszczyły ją wojska Gabriela Batorego, odbudowa trwała kilkadziesiąt lat. W 1753 została siedzibą metropolity. Ostateczny kształt nadały jej prace prowadzone przez francuskiego architekta Lecomte du Nouy w końcu XIX w. Tutaj zostali pochowani pierwsi królowie Rumunii: Karol I i Ferdynand I.

Cerkiew zbudowana jest zasadniczo na planie trójkonchowym. Do tego rozwiązania wprowadzono jednak nowinki, poszerzając przednawie, a także dodając do głównej wieży nad nawą trzy wieżyczki nad przednawiem (jedną centralną i dwie w narożnikach). Bogate zdobienie cerkwi narzuciło wzorce architekturze rumuńskiej na całe stulecia - do najbardziej charakterystycznych i powtarzanych potem elementów należą pas ze skręconych lin obiegający całą świątynię i dzielący elewacje na dwie pasy czy skręcone w rodzaj helisy dwie mniejsze wieżyczki.

Z powstaniem świątyni związana jest popularna legenda o jej architekcie, mistrzu Manolo. Dla zapewnienia powodzenia budowie miał on zamurować w jej murach pierwszą osobę, którą ujrzy. Była nią jego żona, jednak to nie powstrzymało mistrza przed wykonaniem tego postępku. Z kolei sam Manolo został uwięziony przez swojego mocodawcę zachwyconego jego dziełem - ten miał bowiem nie chcieć, by ktokolwiek mógł szczycić się budowlą podobnej urody. Podczas próby ucieczki (na wzór Dedala i Ikara) Manolo miał jednak runąć na ziemię i zginąć.

Transport[edytuj | edytuj kod]

W Curtea de Argeș krzyżują się drogi narodowe nr 7C i 73C. W mieście kończy się też linia kolejowa z Pitești. Miasto posiada również połączenia autobusowe z Sybinem, Râmnicu Vâlceą i innymi ośrodkami w okręgu Ardżesz i sąsiednich.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • W. Korsak, J. Tokarski, Rumunia, Pascal 2004.
  • Ł. Galusek, M. Jurecki, A. Dumitru, Rumunia. Mozaika w żywych kolorach, Bezdroża 2004.
  • J. Demel, Historia Rumunii, Ossolineum 1970.
  • R. Brykowski, T. Chrzanowski, M. Kornecki, Sztuka Rumunii, Ossolineum 1979.