Bukareszt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bukareszt
București
Herb Flaga
Herb Bukaresztu Flaga Bukaresztu
Państwo  Rumunia
Okręg miasto wydzielone, częściowo okręg Ilfov
Mer Sorin Oprescu
Powierzchnia 228 km²
Wysokość 60-90 m n.p.m.
Populacja (1 stycznia 2009)
• liczba ludności
• gęstość

1 944 367[1]
8510 os./km²
Nr kierunkowy (+40) 02-1
Kod pocztowy 000000
Tablice rejestracyjne B
Podział miasta 6 sektorów
Położenie na mapie Rumunii
Mapa lokalizacyjna Rumunii
Bukareszt
Bukareszt
Ziemia 44°25′N 26°06′E/44,416667 26,100000Na mapach: 44°25′N 26°06′E/44,416667 26,100000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Bukareszt w Wikisłowniku
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Rumunia
Budynki rządowe w Bukareszcie

Bukareszt (rum. București) – stolica i centrum przemysłowo-usługowe Rumunii. Leży w południowo-wschodniej części kraju (44°25'N 26°06'E), nad rzeką Dymbowicą.

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z roku 1459, status stolicy kraju Bukareszt uzyskał w 1862 r. Przez XIX i XX wiek przeszło wiele zmian i stało się centrum kulturalnym i medialnym Rumunii. Eklektyczna architektura, która stanowi mieszankę zabudowy historycznej, socrealistycznej i nowoczesnej, odzwierciedla historię miasta. W okresie międzywojennym Bukareszt uzyskał przydomek Małego Paryża (Micul Paris)[2]. Duża część śródmieścia została zniszczona podczas działań wojennych, trzęsień ziemi i wprowadzania w życie programu systematyzującego Nicolae Ceaușescu. Obecnie miasto przeżywa rozwój ekonomiczny i gospodarczy.

Według spisu ludności z 1 stycznia 2009 r., Bukareszt liczy 1 944 367 mieszkańców w obrębie granic miasta. Około 2,1 mln mieszkańców mieszka w miejskiej aglomeracji. Pod względem ekonomicznym miasto oferuje potencjalnym inwestorom najwięcej w Rumunii. Jest również jednym z największych w Europie Południowej centrów przemysłowych i węzłów komunikacyjnych. Jako najważniejsze rumuńskie miasto, Bukareszt posiada również wiele uczelni wyższych.

Pod względem administracyjnym, miasto ma status wydzielonego okręgu (Municipiul București). Dzieli się na sześć sektorów. Jest również siedzibą władz administracyjnych okręgu Ilfov.

W mieście znajduje się siedziba i fabryka upadłego w 2003 r. rumuńskiego producenta furgonetek, autobusów i trolejbusów Rocar[3].

Geografia i klimat[edytuj | edytuj kod]

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Bukareszt leży na obu brzegach rzeki Dâmbovița, która wpływa do rzeki Argeș, dopływu Dunaju. W obrębie miasta znajduje się również kilka jezior, z których największe to Floreasca, Tei i Colentina. Leżą one wzdłuż Colentiny, dopływu Dâmbovițy. Dodatkowo, w centrum miasta znajduje się małe sztuczne jezioro, Cișmigiu. Jest ono otoczone przez Ogrody Cișmigiu, otwarte w 1847 wg planów architekta niemieckiego, Karola Meyera. Ogrody mają długą historię, w której często przewijają się znani pisarze i poeci.

Oprócz Cișmigiu, Bukareszt posiada jeszcze dwa inne duże parki: Herăstrău i ogród botaniczny. Herăstrău to duży park w północnej części miasta. Ogród botaniczny należy do największych na świecie – występuje w nim ponad 10 000 gatunków roślin, w tym wiele egzotycznych.

Bukareszt leży w południowo-wschodniej części Równiny Wołoskiej, w miejscu dawniej porośniętym lasem Vlăsiei – obecnie w jego miejscu znajdują się osiedla mieszkaniowe. Bukareszt leży na siedmiu wzgórzach, co nawiązuje do tradycji rzymskiej. Wzgórza Bukaresztu to:

Miasto ma powierzchnię 228 km². Wysokość nieznacznie się waha: najniżej (55,8 m) jest w okolicach mostu na Dâmbovicie w Cățelu, a najwyżej przy kościele w dzielnicy Militari. Miasto ma kształt zbliżony do koła, ze środkiem (kilometr 0) na Piața Universității (Plac Uniwersytecki). Odległość od placu do granic miasta waha się między 10 a 12 kilometrami.

Najbliższe okolice Bukaresztu mają jak dotąd charakter wiejski, chociaż po przemianach ustrojowych i rewolucji w 1989 roku w otaczającym miasto okręgu Ilfov obserwuje się rozwój przedmieść.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Bukareszt ma klimat kontynentalny – w mieście występują gorące lata i chłodne zimy. W związku z położeniem miasta na rozległej Równinie Wołoskiej, Bukareszt wystawiony jest na silne wiatry. Temperatury zimą zwykle spadają poniżej 0 °C. Latem średnia temperatura wynosi około 23 °C, chociaż często wzrasta ona nawet do 40 °C w centrum miasta.

Prawo i administracja[edytuj | edytuj kod]

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Bukareszt ma unikatowy status w administracji rumuńskiej. Jest jedynym miastem nie wchodzącym w skład żadnego z okręgów kraju. Jego populacja jest jednak większa niż liczba mieszkańców każdego okręgu, a uprawnienia Głównego Urzędu Miasta (Primăria Generală) są identyczne z uprawnieniami Rad Okręgowych.

Miastem zarządza Główny Urząd Miasta (Primăria Generală), na czele którego stoi Główny Mer (Primar General), obecnie Sorina Oprescu. Miasto podzielone jest na sześć sektorów (sectoare), mających własne ratusze, merów i rady. Główny Urząd Miasta zajmuje się sprawami dotyczącymi całego Bukaresztu, jak gospodarka wodna, komunikacja miejska czy główne drogi i aleje, natomiast urzędy sektorowe opiekują się sprawami lokalnymi – parkami, szkołami, służbami porządkowymi itp.

Sektory Bukaresztu

Sektory są ponumerowane od 1 do 6. Każdy z nich ma pod opieką fragment centrum miasta. Kolejność numeracji jest zgodna z ruchem wskazówek zegara. Sektory dzielą się na dzielnice, które jednak nie posiadają żadnej formy samorządu. Ich granice ustalone są tradycyjnie.

Podobnie jak w innych miastach Rumunii, rady sektorów, Rada Generalna Bukaresztu oraz burmistrzowie są wybierani co cztery lata przez mieszkańców. Oprócz tego, Bukareszt ma przedstawiającego rząd państwa prefekta. Nie może on być członkiem żadnej partii politycznej. Rolą prefekta jest reprezentowanie miasta w rządzie, jako łącznika między parlamentem a lokalnymi władzami. Obecnie prefektem jest Mioara Mantale.

Miasto Bukareszt tworzy wraz z otaczającym go okręgiem Ilfov regiony rozwoju w Rumunii Bukareszt-Ilfov. Odpowiada on poziomowi NUTS-II w Unii Europejskiej i jest przez nią wykorzystywany do badań statystycznych oraz dotowany. Regiony rozwoju nie są jednak jednostkami administracyjnymi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ruiny Curtea Veche, średniowiecznego dworu książęcego

Bukareszt ma bogatą historię, sięgającą starożytności, chociaż głównym miastem Rumunii stał się dopiero w XIX wieku. Zgodnie z legendą miasto zostało założone przez pasterza o imieniu Bucur. Jednak potwierdzone historyczne informacje mówią, że założycielem miasta jest Mircza Stary, a sam Bukareszt powstał po zwycięstwie nad Turkami w XIV wieku. Rumuńskie słowo bucurie znaczy radość.

Bukareszt pierwszy raz w źródłach historycznych pojawił się jako forteca București w 1459 roku. Był wtedy rezydencją wołoskiego księcia Włada Palownika. Wybudowano wtedy Curtea Veche (Stary Dwór), który podczas rządów Radu cel Frumosa stał się letnią rezydencją dworu.

Spalony przez Turków w 1595 roku, Bukareszt został odbudowany, po czym jego znaczenie gospodarcze i liczba mieszkańców coraz szybciej rosły. Centrum nowego Bukaresztu leżało wokół Ulița Mare (Wielkiej Ulicy), przemianowanej na Lipscani, po mieście Lipsk w Niemczech. W XVII wieku Bukareszt stał się najważniejszym centrum handlu Wołoszczyzny. W 1698 roku Konstantyn Brincoveanu przeniósł tu stolicę kraju z Târgoviște.

Bukareszt w roku 1837

W XIX wieku przynależność Bukaresztu do Wołoszczyzny, a później Rumunii, była powodem licznych sporów małego państwa z Imperium osmańskim, Austrią/Austro-Węgrami i Rosją. Rosjanie okupowali miasto dwa razy, w latach 1828 oraz 1853-1854. W 1854 roku garnizon rosyjski został zastąpiony austriackim, który pozostał w mieście do marca 1857. Dodatkowo, 23 marca 1847 roku pożar zniszczył około 2000 budynków, niszcząc tym samym jedną trzecią miasta.

W 1861 roku, gdy Wołoszczyzna i Mołdawia zostały połączone i powstało Księstwo Rumunii, Bukareszt stał się stolicą nowego państwa. W drugiej połowie XIX wieku, dzięki statusowi miasta, liczba mieszkańców znacznie wzrosła. Ekstrawagancka architektura oraz kosmopolityczna kultura tego okresu sprawiły, że zaczęto nazywać Bukareszt Paryżem Wschodu albo Małym Paryżem (Paris de Est, Micul Paris), z Calea Victoriei w charakterze Pól Elizejskich. Jednakże podział społeczeństwa na bogatych i biednych został opisany przez Ferdinanda Lassalle jako "dziki galimatias".

Między 6 grudnia 1916 a listopadem 1918 roku Bukareszt był okupowany przez wojska niemieckie, a faktyczną stolicą Rumunii stały się Jassy. Po I wojnie światowej wyzwolone miasto stało się stolicą tzw. Wielkiej Rumunii (România Mare). W II wojnie światowej Bukareszt, jako stolica państwa sprzymierzonego z Osią, znacznie ucierpiał w wyniku bombardowań alianckich. 23 sierpnia 1944 roku zamach stanu zakończył rządy Iona Antonescu oraz doprowadził do politycznego przeorientowania Rumunii, sprowadzając na Bukareszt kolejne bombardowania, tym razem dokonane przez Luftwaffe. 8 listopada 1945 władzę przejął popierany przez ZSRR rząd Petru Grozy.

W czasach rządów Nicolae Ceaușescu (1965-1989), znaczna część historycznego centrum miasta została zrównana z ziemią i zastąpiona przez socrealistyczne budynki oraz wysokie apartamentowce i bloki mieszkalne. W samych latach 1960-61 wybudowano tam jakieś 23 tysiące mieszkań. Dobrym przykładem jest jest też rozbudowa Centru Civic, wybudowanie Pałacu Parlamentu oraz poprowadzenie reprezentacyjnej alei (B-dul Unirii), mającej swym wyglądem i rozmachem przewyższać słynne Pola Elizejskie, a także poprowadzenie rzeki przez centrum miasta poprzez budowę tamy na Dymbowicy. Kolejnym ciosem dla historycznego centrum było trzęsienie ziemi o sile 7,4 w skali Richtera w 1977 roku. Niemniej jednak część historycznych zabudowań istnieje do dzisiaj i jest otoczona przez władze poszczególnych sektorów szczególną opieką. Ceaușescu wybudował też w całkowitej tajemnicy sieć podziemnych tuneli, dostępnych tylko dla niego i jego rodziny. Najważniejsze punkty miasta połączyła tajna linia metra długości 10 km. Powstał też tunel wyłącznie dla samochodów rodziny Ceaușescu oraz czteropiętrowy schron atomowy pod Pałacem Parlamentu.

W 1989 roku rewolucja w Rumunii, rozpoczęta w Timișoarze, dotarła do Bukaresztu i doprowadziła do pozbawienia władzy reżimu komunistycznego. Niezadowoleni z porewolucyjnych rządów Frontu Wyzwolenia Narodowego studenci zorganizowali protesty na dużą skalę, zatrzymane przez górników z Valea Jiului.

Po roku 2000 miasto unowocześnia się i rozbudowuje. W północnej części miasta rozwijanych jest wiele projektów ekonomicznych, podczas gdy historyczne centrum podlega stopniowej restauracji.

Demografia[4][edytuj | edytuj kod]

Skład etniczny[edytuj | edytuj kod]

Skład etniczny według spisu z 2002 roku:[5]

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Stadion Ghencea - macierzysty stadion klubu Steaua Bukareszt
Park Herăstrău

W 1981 roku w Bukareszcie odbyła się uniwersjada.

Piłka nożna[edytuj | edytuj kod]

Rugby[edytuj | edytuj kod]

Hokej na lodzie[edytuj | edytuj kod]

Koszykówka[edytuj | edytuj kod]

Architektura Bukaresztu i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Narodowe Muzeum Sztuki
Cerkiew Kretzulescu

Bukareszt nie jest oblegany przez turystów - znaczna część ruchu turystycznego po Rumunii koncentruje się w górach, Siedmiogrodzie, Mołdawii oraz nad Morzem Czarnym. Przyczyną tego stanu są m.in. ogromne zniszczenia zabytkowej architektury stolicy, jakiej doznała w wyniku trzęsień ziemi, II wojny światowej oraz przede wszystkim rządów Nicolae Ceaușescu, który wyburzył znaczną część starówki oraz wiele obiektów sakralnych. Mimo tego w Bukareszcie pozostało sporo zabytkowych obiektów, często "zamaskowanych" socrealistyczną zabudową, oraz liczne muzea.

Muzea:

Z obiektów sakralnych najwięcej jest cerkwi prawosławnych i greckokatolickich, ocalało też kilka synagog oraz świątyń katolickich. Miejsca kultu religijnego zostały w okresie rządów komunistycznych obudowane nową zabudową, dlatego obecnie często znajdują się między blokami lub przy ruchliwych ulicach.

Obiekty z XIX i początku XX wieku:

Budynki okresu socjalistycznego:

  • Dom Wolnej Prasy (Casa Presei Libere), dawniej nazywany Pałacem Iskry (Casa Scânteii - od tytułu oficjalnego dziennika partii komunistycznej, "Scînteia", zapożyczonego od rosyjskiej "Iskry") - mniejsza wersja Pałacu PKWiN;
  • Pałac Parlamentu (Palatul Parlamentului) - jeden z największych budynków świata;
  • Teatr Narodowy w Bukareszcie (Teatrul Național "Ion Luca Caragiale" București) z 1973.

W Bukareszcie znajduje się także kilkanaście parków, z których najbardziej znanym jest Park Herăstrău (Parcul Herăstrău). Dużą popularnością cieszy się także park Ogrody Cișmigiu (Parcul Cișmigiu) - najstarszy w stolicy, założony w 1860 w klasycznym stylu angielskim.

Uczelnie państwowe[edytuj | edytuj kod]

Uniwersytet

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Hotel Howard Johnson

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]