Cybernetyka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Science-symbol-13a.png

Cybernetyka (gr. κυβερνήτης kybernetes 'sternik; zarządca' od κυβερνᾶν kybernán "sterować; kontrolować")[1]nauka o systemach sterowania oraz związanym z tym przetwarzaniu i przekazywaniu informacji (komunikacja).

Chris Lucas: "Cybernetics is the science of effective organization, of control and communication in animals and machines." (Cybernetyka jest nauką o efektywnej organizacji, mechanizmach kontroli i komunikacji u zwierząt i maszyn)

W znaczeniu nauki rządzenia (fr. la science du gouvernement des hommes) pierwszy terminu tego użył André Marie Ampère w Eseju o filozofii nauki, albo analitycznym przedstawieniu naturalnego podziału wiedzy ludzkiej, choć jeszcze starożytni Grecy rozszerzyli znaczenie poza sterowanie statkiem[2]. W języku polskim po raz pierwszy użyte przez filozofa Bronisława F. Trentowskiego w pracy Stosunek filozofii do cybernetyki, czyli sztuki rządzenia narodem z 1843 roku.

Cybernetyka analizuje (odnajduje) analogie (homologie) między zasadami działania organizmów żywych, układów społecznych (społeczności) i maszyn (holizm), odkrywa ogólne prawa wspólne dla różnych nauk i umożliwia przenoszenie tych praw z jednej dziedziny na drugą; jest więc nauką interdyscyplinarną, znajdującą wiele zastosowań praktycznych. Uznaje się ją często za jeden z nurtów w tzw. badaniach systemowych.

Za twórcę cybernetyki jako samodzielnej dyscypliny naukowej uważa się amerykańskiego matematyka Norberta Wienera. Jego praca Cybernetics or Control and Communication in the Animal and the Machine, wydana w 1948 roku, jest klasycznym dziełem w tej dziedzinie. Wiener dowiedział się o tym, że termin Cybernetyka został wcześniej zaadaptowany przez Ampera dopiero po wydaniu tej pracy. Jej tytuł "Cybernetyka czyli sterowanie i komunikacja w zwierzęciu i maszynie" był przez wielu autorów traktowany jako pierwsza definicja cybernetyki.

Przedstawiciele polskiej szkoły psychocybernetyki i cybernetyki społecznej, m.in. Marian Mazur i Józef Kossecki, naukę o sterowaniu definiowali jako cybernetykę.

Cybernetykę można podzielić na dwie gałęzie:

W maju 1962 roku w Warszawie powstało Polskie Towarzystwo Cybernetyczne[3] (obecnie zlikwidowane[4]). Od 1994 roku we Wrocławiu w środowisku tamtejszej politechniki działa konkurencyjne Polskie Towarzystwo Systemowe.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Słownik Wyrazów Obcych
  2. Platon, dialog Gorgiasz 511d, Sokrates : τὴν κυβερνητικήν, ἣ οὐ μόνον τὰς ψυχὰς σῴζει ἀλλὰ καὶ τὰ σώματα καὶ τὰ χρήματα ἐκ τῶν ἐσχάτων κινδύνων ("umiejętność sternika, która nietylko życie ratuje, ale i ciało i mienie; z największych niebezpieczeństw" przekład Władysław Witwicki).
  3. Polskie Tow. Cybernetyczne Ośrodek Przetwarzania Informacji [strona z roku 2006 zarchiwizowana przez WayBack Machine]
  4. Cybernetyka w bazie instytucji naukowych portalu Nauka Polska (OPI)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]