System

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy obiektu z powiązanymi elementami. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

System (stgr. σύστημα systema – rzecz złożona) – obiekt fizyczny lub abstrakcyjny, w którym można wyodrębnić zespół lub zespoły elementów wzajemnie powiązanych w układy, realizujących jako całość funkcję nadrzędną lub zbiór takich funkcji (funkcjonalność)[1].

Z uwagi na fakt, że wyodrębnienie wszystkich elementów przynależących do systemu bywa w praktyce niekiedy bardzo trudne, dlatego do badania systemów wykorzystuje się ich uproszczone modele. Elementy przynależące do jednego systemu nie mogą jednak stanowić jednocześnie elementów przynależnych do innego systemu.

Za kryterium podziału przyjmując wymienialność elementów systemów, w trakcie ich działania systemy dzieli się na:

Znaczenie terminu system[edytuj | edytuj kod]

W filozofii systemem nazywa się zbiór tez i twierdzeń stanowiących pewną spójną całość. Także zasady organizacji czegoś – zbiór przepisów lub reguł obowiązujących w danej dziedzinie.

Np. w psychologii systemem jest też nazywany zbiór elementów, powiązanych ze sobą relacjami w taki sposób, że stanowią one całość zdolną do funkcjonowania w określony sposób. Definicję tę wprowadził Tadeusz Tomaszewski.

Podobną do ujęcia funkcjonującego w psychologii definicję terminu system wprowadził pionier cybernetyki w Polsce Marian Mazur. Według niego system jest to zbiór elementów i zachodzących między nimi relacji.

Ogólna teoria systemów[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Teoria systemów.

Jest to hipotetyczna najbardziej ogólna „teoria wszystkiego”, która zakłada, że własności struktur systemowych są uniwersalne. Została zapoczątkowana w biologii przez Ludwiga von Bertalanffyego, rozwijana i uzupełniana przez cybernetyków oraz cybernetyków społecznych, adoptowana w inżynierii jako inżynieria systemów, i obecnie poszerzana na nauki socjo-ekonomiczne i kognitywne, np. inżynieria socjo-kognitywna.

Ogólna teoria systemów dotyczy wszystkich obiektów, które można uważać za inteligentne, np. ludzkie organizacje i systemy złożone, takie jak ludzie-technologia, człowiek-społeczeństwo-środowisko. W ostatnich latach jest też lansowana nowa nazwa nauki o uniwersalnych własnościach systemów – ang. systemics, co można tłumaczyć jako systemika (?) – w Polsce do tej pory nie używana (pojawia się jednak termin systemologia).

Organizacja systemu[edytuj | edytuj kod]

Organizacja systemu to jego struktura w formie sieci relacji między elementami oraz własności tych relacji. Niezmienność takich struktur jest warunkiem rozpoznania tożsamości systemów. W strukturze systemu mogą występować podsystemy, czyli elementy systemu, które same są systemami. System którego elementami są inne systemy jest nadsystemem.

Rygory metody systemowej[edytuj | edytuj kod]

Systemy powinny być tak określone, aby ich określenie było:

  • ścisłe – by było wiadomo, co do nich należy, a co nie należy. Określenie systemu może być nawet bardzo ogólne, ale nie może być ogólnikowe,
  • niezmienne – w całym toku rozważań, tak by zachodzące w nich zmiany mieściły się w ramach ich określenia. Jest niedopuszczalne, żeby jakieś elementy były czasem traktowane jako należące do systemu, czasem zaś jako do niego nie należące,
  • zupełne – podział systemu na podsystemy powinien być zupełny, czyli system nie może zawierać elementów nie należących do żadnego z jego podsystemów,
  • funkcjonalne – systemy powinny być wyodrębniane ze względu na spełniane funkcje, a nie ze względu na oddzielność przestrzenną.

Klasyfikacja systemów[edytuj | edytuj kod]

Istnieje wiele kryteriów hierarchicznej klasyfikacji/taksonomii systemów. Podczas przeprowadzania klasyfikacji systemów należy jednak pamiętać o zasadzie precyzyjnego ustalenia kryteriów.

Najbardziej ogólne, interdyscyplinarne podziały podstawowe to:

  • systemy abstrakcyjne i fizyczne:
    • abstrakcyjne: np. systemy pojęć, reguł, modeli, działań,
    • fizyczne: zbudowane z materii lub energii.
  • systemy statyczne i dynamiczne:
    • system statyczny jest niezmienny w czasie, może być abstrakcyjny lub fizyczny,
    • system dynamiczny to taki, w którym zmiana w jednej części wpływa na pozostałe; największy dynamiczny system fizyczny to Wszechświat.
  • systemy otwarte, zamknięte i autonomiczne – ten podział w zastosowaniu do systemów fizycznych jest subiektywny i przybliżony, choć często używany:
    • systemy zamknięte są przeważnie abstrakcyjne, zaś
    • systemem otwartym i autonomicznym jest np. każdy organizm żywy.

Podstawową różnicą między systemami biologicznymi a psychicznymi i społecznymi, jest to, że biologiczne przetwarzają i reprodukują zdarzenia, zaś psychologiczne są określane przez komunikację, świadomość i sens (rzeczowy, czasowy i społeczny).

W ostatnich czasach koncepcja systemu została także rozszerzona na tzw. systemy inteligentne i dotyczy najczęściej oprogramowania zdolnego do realizowania zadań sztucznej inteligencji.

Specyficzne cechy systemów fizycznych[edytuj | edytuj kod]

Przykłady różnych typów i rodzajów systemów[edytuj | edytuj kod]

Pojęcie system występuje w języku naturalnym i we wszystkich naukach i technologiach. Jego konkretne znaczenie tzw. „specjalizacja” zależy od tego gdzie jest użyte.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło system w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Glosariusz ITIL wraz ze skrótami. [dostęp 2014-09-13]. s. 138.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bertalanffy, L. von, Ogólna teoria systemów. Podstawy, rozwój, zastosowania. PWN, Warszawa 1984.
  • Mazur M., Pojęcie systemu i rygory jego stosowania. Postępy Cybernetyki, z. 2, 1987.
  • Sadowski W., Podstawy ogólnej teorii systemów. Analiza logiczno-metodologiczna. PWN, Warszawa 1978.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]