Cystyda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cystyda (c) u czernidłaka srokatego
Wikimedia Commons

Cystyda, rozwierka (łac. cystidium) – płonna komórka , która wraz z elementami rozrodczymi – podstawkami (basidium) – tworzy hymenium grzybów. Cystydy rozdzielają podstawki od siebie i stąd pochodzi ich polska nazwa – rozwierki. Czasami cystydy występują w grzybni pod hymenium (warstwa subhymenium). Zwykle wystają ponad podstawki.

Cystydy mogą być cienkościenne lub grubościenne, gładkie lub inkrustowane. Ich kształt i położenie odgrywają ważną rolę przy tworzeniu systematyki grzybów, określaniu ich pokrewieństwa oraz przy oznaczaniu niektórych gatunków.

  • Ze względu na położenie wyróżni się następujące typy cystyd[1] :
    • cheilocystydy (cheilocystidium) – występują na brzegu albo ostrzu blaszki lub rurki. Czasami, gdy są duże, lub jest ich dużo, można ich zobaczyć przez lupę. Tego typu cystydy występują np. u strzępiaków i grzybówek i mają duże znaczenie przy oznaczaniu gatunku,
    • dermatocystydy (dermatocystidium) – występują na powierzchni kapelusza,
    • kaulocystydy (caulocystidium)– występują na trzonie grzybów; mogą występować na całej powierzchni, lub tylko w określonych miejscach, zwykle w górnej części trzonu. Jeżeli są liczne i duże, można je zobaczyć przez lupę, a nawet gołym okiem (trzon wygląda, jak gdyby był oszroniony).
    • pleurocystydy (pleurocystidium) – występują na ścianie blaszek. Czasami nazywane są cystydami facjalnymi.
  • Ze względu na kształt cystydy dzieli się na: szerokobutelkowate lub wąskobutelkowate.
  • Ze względu na inkrustację, reakcje barwne i zawartość wyróżnia się:
    • chrysocystydy – pod wpływem wodorotlenków (KOH, amoniak) ich wnętrze lub niektóre struktury w środku barwią się na żółto;
    • metuloidy – mają grube ściany i krystaliczny lub bezpostaciowy węglan wapnia tworzący grudkę na szczycie cystydy;
    • gleocystydy – zawierają śluzowato-oleistą zawartość, która pod wpływem odczynnika sulfowaniliny czernieje.

Przypisy

  1. Andrzej Nespiak: Grzyby (Mycota). Tom XIX. Podstawczaki Basidiomycetes). Bedłkowe (Agaricales). Zasłonakowate (Cortinariaceaea). Strzępiak (Inocybe). Warszawa-Kraków: PWN, 1990. ISBN 83-01-08749-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  2. Atlas roslin. Cystydy czyli rozwierki. [dostęp 2009-02-13].