Czołowo (województwo kujawsko-pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czołowo
Tablica upamiętniająca mieszkańców Czołowa poległych w trakcie II wojny światowej
Tablica upamiętniająca mieszkańców Czołowa poległych w trakcie II wojny światowej
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat radziejowski
Gmina Radziejów
Liczba ludności (2011) 441[1]
Strefa numeracyjna (+48) 54
Kod pocztowy 88-200
Tablice rejestracyjne CRA
SIMC 0868017
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Czołowo
Czołowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czołowo
Czołowo
Ziemia 52°36′03″N 18°29′30″E/52,600833 18,491667Na mapach: 52°36′03″N 18°29′30″E/52,600833 18,491667

Czołowowieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Radziejów[2].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Wieś sołecka - zobacz jednostki pomocnicze gminy Radziejów w BIP[3]

Integralne części miejscowości
Identyfikator miejscowości Nazwa Miejscowości Rodzaj miejscowości
0868023 Kontrewers część miejscowości

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Dzieje miejscowości Czołowo sięgają średniowiecza. Pierwsze wzmianki pojawią się w roku 1488, kiedy to wieś jest wymieniania wśród stanowiących własność królewską dóbr brzeskich.

Tablica upamiętniająca mieszkańców Czołowa poległych w trakcie II wojny światowej w Czołowie (radziejowski)

Z najstarszego inwentarza dóbr starostwa brzeskiego datowanego w 1494r. wynika, że prawdopodobnie była ona włączona do zabudowy miejskiej Radziejowa.

W 1500r. król Jan Olbracht, zapisując dług 1800 florenów na dochodach Radziejowa i przynależnych do niego dóbr starostwa radziejowskiego, wymienia wśród nich między innymi Czołowo.

W 1631r. Czołowo nadal było wsią królewską w posiadaniu starosty radziejowskiego Macieja Sokołowskiego. Według lustracji z lat 1628-1632 we wsi był mieć i rataj. Wieś posiadała 4 łany. Bilans urodzaju folwarku przedstawiony w kopach szacował się następująco: 97 żyta, 12 pszenicy, 6,5 grochu i 48 owsa.

Czołowo w 1662 r. liczyło około 24 mieszkańców zamieszkujących w 4 domy. Wieś posiadała 17 łanów. Stan demograficzny w 1675 r. wynosił: 3 szlachciców i 25 osób pochodzenia plebejskiego.

W 1779 r. Czołowo przechodzi na własność Antoniego Biesiekierskiego. Wieś liczyła 95 osób zamieszkujących 22 domostwa. Osada przynależała do wójtostwa radziejowskiego. We wsi mieszkało 4 rolników, 6 chałupników i 2 komornice. W wyniku II rozbioru Polski w 1793 r. wieś została zagarnięta przez Prusy, od 1807 r. należała do Księstwa Warszawskiego, po Kongresie Wiedeńskim w 1815r. znalazła się w Królestwie Polskim. Ustawa konstytucyjna Królestwa Polskiego z dnia 27 lipca 1815 r. wprowadziła nowy podział administracyjny kraju. Granica przebiegała przez wieś Czołowo do Wąsewa, a następnie do Piotrkowa Kujawskiego, gdzie mieścił się posterunek graniczny. W Czołowie znajdowało się przejście graniczne. Stacjonowała jednostka wojskowa i działał urząd celny.

W 1827 r. wieś liczyła 116 mieszkańców zamieszkujących 14 domów[4]. Na powstałą ekonomię radziejowską, utworzoną ze starostw, królewszczyzn i majątków poduchownych składa się w XIX wieku również wieś Czołowo[5].

W latach 1866-1868 wśród majoratów, jakimi obdzielono zasłużonych urzędników carskich, znalazł się folwark Czołowo, który był darowany generałowi adiutantowi baronowi Pawłowi Korffowi[6].

Czołowo w latach 1921-1926 jako własność Skarbu Państwa zostało rozparcelowane przez Urząd Ziemski w większości pomiędzy repatriantów przybyłych z USA. W wyniku tego przedsięwzięcia powstało około 50 gospodarstw rolnych o powierzchni od 7 do 9 ha[7].

W dwudziestoleciu międzywojennym w Czołowie powstała ferma rolna. Stanowiła ona własność komunalną o wartości 42 783,94 zł. W lutym w 1930 r. sejmik powiatowy nieszawski przeznaczył fundusz 8000 zł, na wyremontowanie tego ośrodkaa głównie na naprawę znajdujących się w nim pomieszczeń.

Według ustawy samorządowej z grudnia 1933 r. Czołowo (wieś, kolonie, Kontrewers, parcele i ośrodek) i Czołówek wraz z folwarkiem - Bielawy weszły w skład gminy Radziejów. Wieś Czołowo liczyła 410 mieszkańców[7].

Miejscowość Czołowo leży obecnie w województwie kujawsko-pomorskim, na Kujawach w powiecie radziejowskim. Miejscowość wchodzi w skład gminy Radziejów.

Czołowo położone jest około 2 km. na południowy zachód od miasta Radziejów. Należy do parafii pod Wezwaniem Najświętszej Marii Panny w Radziejowie, zajmuje powierzchnie 7,7 km2.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Bank danych lokalnych GUS. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-08-28].
  2. 2,0 2,1 TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-08-05]. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2015-08-05]. 
  3. 3,0 3,1 Biuletyn informacji publicznej Gminy Radziejów. Urząd Gminy Radziejów. [dostęp 2014-08-05].
  4. 4,0 4,1 Czołowo w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  5. Borucki ↓, s. 198-199.
  6. Borucki ↓, s. 204.
  7. 7,0 7,1 Krygier ↓, s. 3-23.

Bibliografia i źródła[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Ujednoznacznienie Zobacz też: Czołowo, Czołowo-Kolonia.