Jednostka pomocnicza gminy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podział gminy Mielno na jednostki pomocnicze – sołectwa

Jednostka pomocnicza gminy – lokalna wspólnota samorządowa mieszkańców części gminy w Polsce. Jednostki są ustanawiane przez radę gminy (miasta). Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa, dzielnice, osiedla i inne (np. sioła, przysiółki, kolonie, okręgi, obwody, rejony, rewiry)[1][2]. Jednostki nie posiadają osobowości prawnej. Jednostka pomocnicza gminy stanowi strukturę społeczno-terytorialną, która przejmuje na swoim terytorium realizację zadań publicznych, ułatwiając gminie wykonywanie jej zadań[2]. Szczególną kompetencją, przysługującą wyłącznie sołectwom, jest dysponowanie (od 2009 r.) funduszem sołeckim.

Obręb jednostki[edytuj | edytuj kod]

Jednostka pomocnicza gminy może obejmować jedną miejscowość, część miejscowości lub kilka miejscowości. W jednej miejscowości może być ustanowione kilka jednostek pomocniczych. Również części miast mogą stanowić jednostki pomocnicze.

Jednostką pomocniczą może być również całe miasto położone na terenie gminy[3] (np. Moryń, Łobez).

Jednostki pomocnicze mogą zostać podzielone na mniejsze jednostki zwane "jednostkami niższego rzędu"[4]. Na przykład w Warszawie dzielnice, będące jednostkami pomocniczymi, podzielone są na "jednostki pomocnicze niższego rzędu"[5] takie jak osiedla, kolonie, a nawet sołectwa.

Ustanowienie[edytuj | edytuj kod]

Jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy[3].

Najczęściej tworzone są: sołectwa, dzielnice i osiedla. Przeważnie sołectwa są ustanawiane na obszarach o charakterze wiejskim, a dzielnice i osiedla w miastach. Możliwość utworzenia sołectwa w mieście nie jest prawnie wykluczona i są przypadki, gdzie tę formę się wykorzystuje (np. Siewierz, Koniecpol, Czechowice-Dziedzice)[2]. Podobnie tworzenie osiedli w gminach wiejskich.

Sytuacja ustrojowo-prawna dzielnicy i osiedla jest identyczna. Jedyną różnicą jest ich wielkość, co może wiązać się z przyjęciem za organ uchwałodawczy – ogólne zebranie mieszkańców[2].

Ustanowienie jednostek pomocniczych gminy jest fakultatywne i zależy od decyzji władz lokalnych. Obszar gminy może być podzielony na jednostki pomocnicze, ale nie musi – zależy to od władz gminy i mieszkańców. Jedynym wyjątkiem jest Warszawa, w której na mocy tzw. ustawy warszawskiej, utworzenie jednostek pomocniczych zwanych "dzielnicami" jest obowiązkowe[6].

W sprawach łączenia, dzielenia lub znoszenia jednostek pomocniczych rozstrzyga rada gminy[2].

Organy[edytuj | edytuj kod]

Rada Osiedla Piątkowo, Poznań

Jednostki pomocnicze mają własne władze uchwałodawcze i wykonawcze[7]. Rada gminy uchwala statut jednostek pomocniczych, w którym zawarte są organizacja i zadania organów, a także tryb wyborczy w jednostkach. W statucie określona jest także organizacja i zakres działania jednostek niższego rzędu wchodzących ewentualnie w ich skład[4].

Organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie. Organem uchwałodawczym w osiedlu (dzielnicy itd.) jest rada o liczbie członków ustalonej przez statut, jednak nie więcej niż 21. Maksymalna liczba członków jednostki do 20 tys. mieszkańców wynosi 15. Istnieje także możliwość, by organem uchwałodawczym osiedla (dzielnicy itd.) jest ogólne zebranie mieszkańców. Zebranie wiejskie lub ogólne zebranie mieszkańców wyłania organ wykonawczy jednostki pomocniczej[7].

Organem wykonawczym jednostki pomocniczej gminy jest sołtys bądź zarząd osiedla (dzielnicy itd.). Sołtys i przewodniczący zarządu jednostki pomocniczej korzystają z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym[7].

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • J. Wilk, O fakultatywności podziału pomocniczego gminy, Nowe Zeszyty Samorządowe 2013, nr 4.

Przypisy

  1. Protokół Nr 25/08 z posiedzenia Komisji Samorządowej i Integracji Europejskiej Rady M. St. Warszawy z dnia 24 kwietnia 2008 r. Urząd M. St. Warszawy
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Komentarz do art. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U.01.142.1591). W: Gabriela Jyż, Zbigniew Pławecki, Andrzej Szewc: Samorząd gminny. Komentarz. Dom Wydawniczy ABC, 2005. ISBN 83-7416-225-2.
  3. 3,0 3,1 (Art. 5) Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 594)
  4. 4,0 4,1 (Art. 35) Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 594)
  5. Nazwa jednostek niższego rzędu przyjęta w statucie miasta stołecznego Warszawy
  6. Art. 5 Ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361, z późn. zm.)
  7. 7,0 7,1 7,2 (Art. 36, 37) Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 594)