Województwo brzeskokujawskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Województwo brzeskokujawskie
Herb
Herb
Położenie na mapie województwa
Województwo brzeskokujawskie na mapie I Rzeczypospolitej
Nazwa łacińska Palatinatus Brestensis
Istniało XIV wiek1793
Prowincja wielkopolska
Stolica Brześć Kujawski
Sejmik Radziejów
Wojewoda zobacz: wojewodowie brzeskokujawscy
Powierzchnia 3000 km²
Liczba powiatów 5
Liczba senatorów 3
Ludność 48 076 mieszk.
(1790 [1])

Województwo brzeskie, później brzeskokujawskiejednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów, tworząca prowincję wielkopolską. Istniało od XIV wieku do 1793 r., obejmowało powierzchnię 3000 km²[potrzebne źródło], posiadało 5 powiatów. Siedzibą wojewody był Brześć Kujawski, a sejmiki ziemskie odbywały się w Radziejowie.

Województwo brzeskie utworzono w XIV w. Po unii lubelskiej dla odróżnienia od brzeskolitewskiego nazwane brzeskokujawskim.

Terytorium[edytuj | edytuj kod]

Było to jedno z najmniejszych województw I Rzeczypospolitej - liczyło tylko 60 mil², ale jednocześnie najgęściej zaludnione.

Obecnie obszar ten wchodzi w skład woj. kujawsko-pomorskiego[a].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Senatorów większych posiadało województwo 3, którymi byli: biskup kujawski oraz wojewoda i kasztelan brzeskokujawscy; mniejszych senatorów także 3, to jest kasztelanów: kruszwickiego, kowalskiego i konarskokujawskiego.

Sejmiki odbywały się wspólnie dla województw inowrocławskiego i brzeskokujawskiego w Radziejowie. Województwo przestało istnieć po II rozbiorze Polski.

 Osobny artykuł: wojewodowie brzeskokujawscy.
Powiaty województwa brzeskokujawskiego wg Adolfa Pawińskiego[2]
Powiat Powierzchnia w mil² Powierzchnia w km²
powiat brzeskokujawski (brzeski) 19,57 1077,94
powiat kowalski 11,32 623,56
powiat kruszwicki (kruświcki) 6,26 345,05
powiat przedecki 9,03 498,59
powiat radziejowski 13,30 732,83
Razem (województwo) Σ 59,48 3276,97

Symbolika[edytuj | edytuj kod]

Herb był taki sam jak województwa inowrocławskiego, to jest pół orła czarnego i pół lwa czarnego, grzbietami do siebie obróconych i zwieńczonych jedną koroną na polu złotym. Mundurem posłów sejmowych był kontusz karmazynowy, a wyłogi i żupan granatowe, poza sejmem zaś odwrotnie: kontusz granatowy, a wyłogi i żupan karmazynowe.

Uwagi

  1. Miasta i gminy Sompolno i Przedecz oraz gmina Wierzbinek znajdują się obecnie w woj. wielkopolskim

Przypisy

  1. Tabela: Summaryusz Generalny wszelkich dochodów Rzeczypospolitey tak w Koronie iako i w Litwie z kalkulacyą mil kwadratowych, tak со do dymów, podatków, iako i ludzi, w: Dziennik rządowo-ekonomiczno handlowy. Zaymuiący różne Wiadomości, Rządowe, Handlowe, Ekonomiczne, Fabryczne, Kontraktowe na Dobra, Summy, i Produkta. Zajmujący 3 miesiące kwiecień may czerwiec 1790. R.5. T. II. Warszawa 1790.
  2. Adolf Pawiński: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 1: Wielkopolska. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1883, s. 50.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]