Dziwaczek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziwaczek
Dziwaczek Jalapa
Dziwaczek Jalapa
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina dziwaczkowate
Rodzaj dziwaczek
Nazwa systematyczna
Mirabilis L.
Sp. Pl. 177. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
M. jalapa Linnaeus
Synonimy
  • Jalapa P. Miller
  • Admirabilis Nieuwland
  • Nyctago A. L. Jussieu[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiat dziwaczka Jalapa
Mirabilis multiflora

Dziwaczek (Mirabilis) – rodzaj roślin zielnych należących do rodziny dziwaczkowatych. Obejmuje około 60 gatunków występujących na obu kontynentach amerykańskich, poza tym rozprzestrzenionych w uprawie i dziczejących[3]. W Polsce kilka gatunków jest uprawianych, przejściowo dziczeje Mirabilis hirsuta (efemerofit)[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny jednoroczne i byliny osiągające do 1 m wysokości, z pędem silnie rozgałęzionym. Liście naprzeciwległe. Kwiaty pachnące. Kielich z 5 działkami. Korona także z 5 płatków, zrosłych w długą rurkę i rozpostartych szeroko na końcu. Pręcików od 3 do 5. Zalążnia 5-komorowa, z pojedynczą szyjką słupka. Owocem jest pięciokątna, wielonasienna torebka[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Należy do rodziny dziwaczkowatych (Nyctaginaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych.

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), rodzina dziwaczkowate (Nyctaginaceae Juss.), plemię Mirabilideae Meisn., rodzaj dziwaczek (Mirabilis L.)[5].

Wykaz gatunków (nazwy zaakceptowane według The Plant List)[6][7]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-11-09].
  3. 3,0 3,1 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 82. ISBN 0333748905.
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  5. James L. Reveal System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Mirabilis według Reveala
  6. Mirabilis. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-11-09].
  7. Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.