Edith Nesbit

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Edith Nesbit
Edith Nesbit
Data i miejsce urodzenia 15 sierpnia 1858
Kennington
Data i miejsce śmierci 4 maja 1924
New Romney
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Edith Nesbit (ur. 15 sierpnia 1858 w Kennington, zm. 4 maja 1924 w New Romney) – angielska pisarka i poetka, znana głównie jako autorka powieści dla dzieci.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Edith Nesbit była najmłodszym z pięciorga dzieci Johna Collisa Nesbita, chemika i właściciela szkoły rolniczej. Po śmierci ojca w 1862 roku (Edith miała wtedy cztery lata) rodzina często przeprowadzała się, także poza granice Anglii, i Edith spędzała dużo czasu w zmienianych ciągle szkołach bądź u krewnych, bez kontaktu z matką i rodzeństwem. Jak pisała w autobiograficznym utworze My school-days, wywarło to znaczny wpływ na jej życie i twórczość.

W 1880 roku, w Londynie, poślubiła urzędnika bankowego Huberta Blanda (ich syn, Paul, urodził się w dwa miesiące po ślubie). Bland utrzymywał w tym czasie stosunki seksualne także z Maggie Doran (damą do towarzystwa swojej matki, z którą miał dziecko), a później także z przyjaciółką Edith Nesbit, Alice Hoatson. Edith akceptowała te związki, a dwoje dzieci Huberta i Alice (Rosamund i Johna) podała oficjalnie za własne. Sama urodziła czworo dzieci: Paula (1880), Mary Iris (1881) oraz Fabiena (1885), jedno dziecko (w 1886) urodziło się martwe. Najprawdopodobniej w małżeństwie Blandów obie strony nie przywiązywały wagi do wierności małżeńskiej – Edith była zakochana w George'u Bernardzie Shaw, a później miała licznych młodych adoratorów. Nesbit uchodziła za kobietę "wyzwoloną" (co miało odzwierciedlenie także w noszonej przez nią krótkiej sukni i krótkich włosach, niezwykłych w czasach wiktoriańskich), aczkolwiek nie popierała, podobnie jak jej mąż, działalności sufrażystek (których parodią jest postać Pretendentki w Czarodziejskim mieście).

Oboje Blandowie mieli poglądy socjalistyczne i wcześnie związali się z fabianami (stąd też pseudonim literacki Fabian Bland, pod którym napisali dwie książki o wczesnej historii ruchu socjalistycznego, oraz imię ich najmłodszego syna).

Pierwszy swój utwór dla młodych czytelników, wspomnienia z lat szkolnych opublikowane w "Girls' Own Paper", Edith Nesbit ukończyła w 1897 roku, a wkrótce później (1899) stworzyła pierwszy tom opowieści o rodzinie Bastablów: The Story of the Treasure Seekers (Poszukiwacze skarbu). Kontynuowała je w The Wouldbegoods (Złota Księga Bastablów, 1901) i The New Treasure Seekers (Przygody młodych Bastablów, 1904). Jej najbardziej znane powieści, fantastyczna trylogia 'Five Children and It (Pięcioro dzieci i coś), 'The Phoenix and the Carpet (Feniks i dywan) i The Story of the Amulet (Historia amuletu) oraz realistyczno-sentymentalne The Railway Children (Przygoda przyjeżdża pociągiem) powstały w latach 1902–1906.

Hubert Bland zmarł na serce w 1914 roku. Podczas pierwszej wojny światowej Nesbit sama poważnie chorowała (na wrzody dwunastnicy), a jej energia twórcza poważnie się zmniejszyła. W 1917 roku poślubiła, mimo sprzeciwów dorosłych już dzieci, Thomasa Terry'ego Tuckera, owdowiałego inżyniera okrętowego. Ślub odbył się w kościele katolickim – Nesbit pociągał katolicyzm, choć ostatecznie go nie przyjęła. Zmarła w 1924 roku po długiej chorobie, a jej grób znajduje się w St Mary's in the Marsh.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Nesbit wywarła duży wpływ na angielską literaturę dziecięcą[1]. Uważana jest, obok Jamesa Barrie'ego, Frances Hodgson Burnett, Kennetha Grahame'a i Beatrix Potter za jedną z przedstawicielek brytyjskiego "złotego wieku powieści dla dzieci" i twórczynię realistycznej powieści przygodowej dla dzieci[2]. Jej utwory cechuje pomieszanie realiów ówczesnej Wielkiej Brytanii i fantastyki, stąd też uznawana jest za prekursorkę nowoczesnej literatury fantastycznej[1].

Utwory Nesbit podziwiali między innymi Rudyard Kipling i H.G. Wells[2] (ten ostatni również wywarł wpływ na twórczość pisarki, a rozdział w Historii amuletu jest hołdem dla niego). Wywarła wpływ na wielu późniejszych autorów powieści dla dzieci (w tym na C.S. Lewisa[3], który wspomina o Bastablach w Siostrzeńcu czarodzieja). Aluzje do jej dzieł znajdują się też w powieściach dla dorosłych: Oswald Bastable jest bohaterem steampunkowej trylogii Michaela Moorcocka, a Przygoda przyjeżdża pociągiem wspomniana jest w A.B.C. Agathy Christie.

Przygoda przyjeżdża pociągiem, Pięcioro dzieci i coś oraz Feniks i dywan zostały zekranizowane.

Niektóre utwory[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Nesbit Edith. W: Barbara Tylicka, Grzegorz Leszczyński: Słownik literatury dziecięcej i młodzieżowej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2003, s. 267. ISBN 83-04-04606-7.
  2. 2,0 2,1 Julia Briggs: Nesbit, Edith (1858–1924). W: Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, 2004.
  3. Mervyn Nicholson: C.S. Lewis and the scholarship of imagination in E. Nesbit and Rider Haggard (ang.). W: Renascence [on-line]. BNET, 1998. [dostęp 2010-08-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Julia Briggs: Nesbit, Edith (1858–1924). W: Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, 2004. (Nesbit, Edith (1858–1924), bezpłatny dostęp do pełnej wersji 2010-08-21
  2. Nesbit Edith. W: Barbara Tylicka, Grzegorz Leszczyński: Słownik literatury dziecięcej i młodzieżowej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2003, s. 267. ISBN 83-04-04606-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]