Choroba wrzodowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
morbus ulcerosus ventriculi et duodeni
Wrzód żołądka
Wrzód żołądka
ICD-10 K25
Wrzód żołądka
ICD-10 K26
Wrzód dwunastnicy
ICD-10 K27
Wrzód trawienny o nieokreślonym umiejscowieniu
ICD-10 K28
Wrzód żołądka i jelit
DiseasesDB 9819
MeSH D010437

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (łac. Morbus ulcerosus ventriculi et duodeni) – obecność wrzodów trawiennych, czyli ubytków w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy. Występują one najczęściej w dwunastnicy i wtedy stwierdza się częstsze występowanie u mężczyzn. Najczęstszymi przyczynami są: zakażenie Helicobacter pylori i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Często występującym i głównym objawem jest ból w nadbrzuszu, jednak czasem przebieg może być skąpo- lub bezobjawowy. Niekiedy objawy są niecharakterystyczne. Gastroskopia jest badaniem diagnostycznym, które ostatecznie rozstrzyga o rozpoznaniu wrzodów. W leczeniu główną rolę odgrywa leczenie zakażenia Helicobacter pylori, stosowanie leków: blokerów pompy protonowej i H2-blokerów oraz właściwa dieta, zaprzestanie palenia papierosów i unikanie leków wrzodotwórczych. W przypadku powikłań choroby (perforacja wrzodu, zwężenie odźwiernika, podejrzenie transformacji nowotworowej), a niekiedy w wypadku nieskuteczności leczenia zachowawczego stosowane jest leczenie operacyjne.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Jest jedną z najczęstszych chorób przewodu pokarmowego. Występuje u około 5-10% całej dorosłej populacji. Mężczyźni chorują ponad dwukrotnie częściej niż kobiety (dotyczy to tylko wrzodu dwunastnicy, u osób chorych na wrzód żołądka nie ma zróżnicowania w stosunku do płci[1]). Ponad 60% wrzodów zlokalizowanych jest w dwunastnicy[2]. Od lat 50. ubiegłego wieku w rozwiniętych krajach Europy Zachodniej i Ameryki Północnej sukcesywnie zmniejsza się zachorowalność na wrzód dwunastnicy[3].

Etiopatogeneza[edytuj | edytuj kod]

Do przyczyn występowania choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy zalicza się:

Rzadsze przyczyny:

Nie udowodniono wpływu alkoholu etylowego, sposobu odżywiania, roli stresu ani czynników psychologicznych w powstawaniu choroby wrzodowej[2]. Mogą jednak zaostrzać jej przebieg.

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy może być objawem klinicznym depresji maskowanej (to jest takiego rodzaju depresji, w którym endogenny zespół depresyjny maskowany jest przez inne objawy)[4].

Umiejscowienie[edytuj | edytuj kod]

4/5 wrzodów żołądka lokalizuje się na krzywiźnie mniejszej, głównie w odźwierniku i w okolicy kąta. Jeśli chodzi o wrzody dwunastnicy to najczęściej dotyczą one przedniej ściany opuszki.
Liczne wrzody w żołądku i dwunastnicy, o nietypowej lokalizacji, oporne na leczenie budzą podejrzenie zespołu Zollingera-Ellisona.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

  • ból zlokalizowany w nadbrzuszu – pojawia się zwykle 1–3 godziny po posiłku (wrzody żołądka), ustępuje po spożyciu pokarmu lub zażyciu leków zobojętniających kwas solny. Często bóle występują w nocy lub nad ranem – na czczo (wrzody dwunastnicy). Nawracają co kilka miesięcy (nasilenie dolegliwości wiosną i jesienią).
  • pieczenie występujące za mostkiem (tzw. zgaga)
  • nudności, wymioty
  • kwaśne lub gorzkie odbijanie
  • brak apetytu
  • niesmak w ustach
  • zaparcia na przemian z biegunkami
  • spadek masy ciała
  • wzdęcie
  • czkawka

Diagnostyka[edytuj | edytuj kod]

Endoskopia (gastroskopia, inaczej panendoskopia) jest badaniem bezpośrednio potwierdzającym obecność wrzodów. W przypadku lokalizacji żołądkowej niezbędne jest pobranie wycinków ze zmiany do badania histopatologicznego w celu wykluczenia obecności nowotworu złośliwego. Pobieranie wycinków z dwunastnicy jest wskazane tylko przy podejrzeniu innej etiologii niż Helicobacter pylori.

Obecność Helicobacter pylori można potwierdzić za pomocą metod inwazyjnych i nieinwazyjnych. Do metod inwazyjnych zaliczamy:

Metody nieinwazyjne:

Obecnie praktycznie nie wykonuje się już badań rentgenowskich żołądka i oceny wydzielania kwasu solnego (z wyjątkiem podejrzenia zespołu Zollingera-Ellisona). Mają one obecnie znaczenie historyczne.

Wrzody żołądka - obraz endoskopowy (pol.).

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

Krwawiący wrzód żołądka. Po lewej widoczna końcówka igły służącej do tamowania krwawień.

Nie ma dowodów na związek choroby wrzodowej ze zwiększoną częstością występowania raka żołądka[6]. Prawdopodobnie zezłośliwiały wrzód żołądka jest od początku zmianą nowotworową naśladującą obraz wrzodu trawiennego. Badaniem rozstrzygającym jest gastroskopia.

Różnicowanie[edytuj | edytuj kod]

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

W leczeniu główną rolę odgrywa leczenie zakażenia Helicobacter pylori (eradykacja) oraz stosowanie blokerów pompy protonowej i H2-blokerów. Pomocnicze znaczenie ma właściwa dieta, zaprzestanie palenia papierosów i unikanie niektórych leków wrzodotwórczych. W niektórych przypadkach konieczne jest leczenie operacyjne.

W wypadkach choroby wrzodowej powiązanej z zakażeniem H. pylori eradykacja prowadzi do wyleczenia i zapobiega występowaniu nawrotów choroby (przy niewystępowaniu reinfekcji) – trwałe wyleczenie.

W przypadkach nieleczonych przeciętny czas gojenia wrzodu trawiennego wynosi 15 lat[7].

Dieta[edytuj | edytuj kod]

Od czasu wprowadzenia skutecznych leków oraz szerokiego wprowadzenia leczenia eradykacyjnego dieta odgrywa marginalną rolę w leczeniu choroby wrzodowej. Produkty nasilające dolegliwości:

Produkty dopuszczalne:

Należy zaprzestać palenia papierosów – utrudnia gojenie wrzodu i powoduje zwiększone ryzyko jego nawrotu.

W miarę możliwości należy unikać przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych – w razie konieczności leczenia przeciwbólowego lekiem o stosunkowo najmniejszej toksyczności dla nabłonka żołądka jest paracetamol.

Leczenie farmakologiczne[edytuj | edytuj kod]

  • leczenie zakażenia Helicobacter pylori
Obecnie stosuje się terapię trzema lekami przez siedem dni: inhibitor pompy protonowej + dwa z trzech antybiotyków: amoksycylina, klarytromycyna, metronidazol. Terapia taka w 90% prowadzi do eradykacji bakterii.
W przypadku niepowodzenia lub przeciwwskazań do stosowania któregoś z powyższych leków stosuje się schemat: inhibitor pompy protonowej + sole bizmutu + metronidazol + tetracyklina.

Skuteczność leczenia potwierdza się po upływie 4 tygodni od jego zakończenia. W tym celu wykonuje się test oddechowy lub test wykrywający antygeny Helicobacter pylori w kale. W przypadku dodatniego wyniku wdraża się leczenie drugiego i trzeciego rzutu[8].

Leczenie operacyjne[edytuj | edytuj kod]

  • Leczenie chirurgiczne wrzodu żołądka polega na wycięciu części żołądka razem z wrzodem. Odtworzenie ciągłości przewodu pokarmowego wykonuje się dwiema metodami. Pierwszym sposobem jest sposób Rydygiera, który polega na łączeniu końca dwunastnicy z żołądkiem. Drugim sposobem jest sposób Billroth II, który polega na zespoleniu żołądka z pierwszą pętlą jelita cienkiego. W ten sposób dwunastnica zostaje zamknięta i stanowi pętlę doprowadzającą żółć i sok trzustkowy do przewodu pokarmowego.
  • Leczenie chirurgiczne wrzodu dwunastnicy polega na wagotomii, czyli przecięciu nerwów błędnych, które biegną wzdłuż przełyku do jamy brzusznej i pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, pepsyny i zwiększają perystaltykę i rozluźniają napięcie zwieraczy. Po operacji często konieczna jest plastyka odźwiernika, gdyż przecięcie nerwów błędnych powoduje skurczenie się tego narządu i uniemożliwia przesuwanie się treści pokarmowej. Wykonuje się to sposobem Heineke-Mikulicza i polega ona na podłużnym nacięciu i poprzecznym zszyciu odźwiernika.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Dąbrowski, Jan Jaroszyński, Stanisław Pużyński: Psychiatria. T. 1. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1987, s. 136. ISBN 8320012287.
  2. Jan Fibak: Chirurgia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1996. ISBN 8320020123.
  3. Gerd Herold: Choroby wewnętrzne. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005, s. 514–520. ISBN 8320033225.
  4. Bruce Jarrel, Anthony Carabasi: Chirurgia. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 2003. ISBN 838584256X.
  5. Vinay Kumar, Ramzi S. Cotrani, Stanley L. Robbins: Patologia Robbinsa. Urban&Partner, 2005. ISBN 9788389581921.
  6. Andrzej Szczeklik: Choroby wewnętrzne. T. I. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005. ISBN 8374300310.
  7. Włodzimierz Januszewicz, Franciszek Kokot: Interna. T. I. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, s. 451–465. ISBN ISBN 832002871X.
  8. Jan Tylka: Psychosomatyka. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2000. ISBN 9788370721589.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło choroba wrzodowa w Wikisłowniku

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.