Frontex

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Frontex logo.svg
Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej
Język roboczy angielski
Siedziba Warszawa, Polska
Członkowie państwa Unii Europejskiej (Wlk. Brytania i Irlandia w ograniczonym zakresie) oraz kraje stowarzyszone z Schengen
Dyrektor wykonawczy Gil Arias
Utworzenie 26 października 2004
Oficjalna strona organizacji
Rondo 1 – budynek w którym znajduje się siedziba agencji Frontex w Warszawie

Frontex (od fr. Frontières extérieures, czyli „granice zewnętrzne”ˈ); Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych Państw Członkowskich Unii Europejskiej (European Agency for the Management of Operational Cooperation at the External Borders of the Member States of the European Union) – niezależna agencja w ramach Unii Europejskiej powstała na mocy Rozporządzenia Rady UE z 26 października 2004. Rozporządzenie ustanawiające agencję było kilkukrotnie nowelizowane[1].

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Zadaniem Fronteksu jest[2][3][4]:

  • koordynowanie współpracy operacyjnej między państwami członkowskimi w dziedzinie zarządzania granicami zewnętrznymi,
  • opracowywanie wspólnego zintegrowanego modelu analizy ryzyka i przygotowywanie ogólnych i szczegółowych ocen ryzyka,
  • wspomaganie państw członkowskich w szkoleniach krajowych funkcjonariuszy straży granicznych, w tym w ustanowieniu wspólnych standardów szkoleniowych, zapewnianie szkolenia na poziomie europejskim dla instruktorów szkolących krajowych funkcjonariuszy straży granicznej, organizowanie seminariów i oferowanie dodatkowego szkolenia urzędnikom właściwych organów,
  • monitorowanie badań mających znaczenie dla kontroli i ochrony granic zewnętrznych,
  • wspomaganie państw członkowskich w sytuacjach wymagających zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej na granicach zewnętrznych,
  • udzielanie państwom członkowskim niezbędnego wsparcia w organizowaniu wspólnych działań dotyczących powrotów. Agencja może korzystać z zasobów Unii Europejskiej dostępnych w tym celu oraz musi określać najlepsze praktyki w zakresie wydalania obywateli państw trzecich przebywających nielegalnie w państwach członkowskich,
  • wprowadzanie zespołów szybkiej interwencji na granicy do państw członkowskich w sytuacji pilnych i wyjątkowych zagrożeń wynikających, na przykład, z masowego napływu nielegalnych imigrantów.

Państwa członkowskie UE zarezerwowały sobie wyłączne prawo kontroli i ochrony granic zewnętrznych w Traktacie Lizbońskim oraz w rozporządzeniu powołującym Frontex. Zadania agencji mają ułatwić zastosowanie istniejących i przyszłych środków UE związanych z zarządzaniem tymi granicami.

Struktura i organizacja[edytuj | edytuj kod]

Zarząd Fronteksu składa się z przedstawicieli państw członkowskich UE (po 1 osobie z każdego kraju z wyjątkiem nie należących do strefy Schengen Wielkiej Brytanii i Irlandii), Islandii, Lichtensteinu, Norwegii oraz Szwajcarii (kraje te przystąpiły do układu z Schengen nie będąc członkami UE) oraz dwóch przedstawicieli Komisji Europejskiej. Każdy z członków Rady w razie swojej nieobecności musi wyznaczyć zastępcę.

Pierwszym dyrektorem wykonawczym agencji na pierwszym posiedzeniu zarządu w maju 2005 został przedstawiciel Finlandii, Ilkka Laitinen. Stanowisko to piastował do końca maja 2014. Obecnie pełniącym obowiązki dyrektora wykonawczego jest Gil Arias, dotychczasowy zastępca dyrektora wykonawczego.

Budżet i administracja[edytuj | edytuj kod]

Jej siedziba znajduje się w Warszawie na Rondzie ONZ (Rondo 1), zaś w 2014 zostanie przeniesiona do kompleksu biurowego na Placu Europejskim (Warsaw Spire)[5].

Początkowo pracowało w niej ponad 30 osób, obecnie liczba ta się zwiększyła do ponad 300 (około 30% stanowią Polacy). Wszystkie osoby zatrudnione są wybierane w drodze konkursów, podobnie jak inni pracownicy instytucji unijnych.

Budżet agencji jest częścią ogólnego budżetu UE oraz składkami państw stowarzyszonych z Schengen. O wysokości dotacji z budżetu UE decyduje Rada UE oraz Parlament Europejski.

Budżet agencji w ostatnich latach:

rok budżet

(EUR)

zmiany w ciągu

roku

(EUR)

ostateczny

budżet

(EUR)

2009  83,250.00  5,000.00  88,250.00
2010  87,917.00  4,930.00  92,847.00
2011  86,384.00  31,803.00  118,187.00
2012  84,960.00  4,618.00  89,578.00
2013  85,707.00  8,242.90  93,949.90
2014  89,197.00      

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na słabą przejrzystość działań i ich kierownictwa, Frontex jest obiektem krytyki ze strony licznych instytucji i organizacji pozarządowych[6], między innymi Human Rights Watch i Parlamentu Europejskiego[7]. Podstawowy zarzut dotyczy łamania praw człowieka – w ramach operacji Frontexu okręty z imigrantami są często odsyłane bez kontroli, czy na ich pokładzie znajdowały się osoby, którym należy przyznać prawo do azylu. Agencja nie publikuje żadnych danych na temat liczby osób ubiegających się o azyl. Zarzuty te są o tyle poważne, że z powodu braku przejrzystości działań Frontexu (ponieważ działania obejmują wiele krajów, niemożliwym jest ustalenie, kto kieruje konkretnymi akcjami), pojawiają się podejrzenia, że działania te są zamierzone. Frontex jest też obarczony odpowiedzialnością za zatonięcia łodzi z imigrantami (wśród których były też kobiety i dzieci)[8]. Wobec powyższych zarzutów działania Frontexu są pogwałceniem artykułu 13. Powszechnej deklaracji praw człowieka, według którego Każdy człowiek ma prawo opuścić jakikolwiek kraj, włączając w to swój własny, i powrócić do swego kraju[9].

Przypisy

  1. Rozporządzenia dotyczące Fronteksu (pol.). baza aktów prawnych Unii Europejskiej.
  2. Rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2004 z dnia 26 października 2004 r. ustanawiające Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej 
  3. Agencja Frontex zostanie wzmocniona (pol.). Euractive.
  4. Agencja FRONTEX (pol.). Deutsche Welle.
  5. http://forsal.pl/artykuly/668682,frontex_przeniesie_swoja_siedzibe_do_warsaw_spire_najwyzszego_biurowca_warszawy.html
  6. Roderick Parks: It’s Not Frontex, It’s Us: Towards a More Honest EU Borders Debate (ang.). Polski Instytut Spraw Międzynardowych. [dostęp 2014-08-11].
  7. Migreurop (dir. Olivier Clochard), Atlas des migrants en Europe. Géographie critique des politiques migratoires, Armand Collin, 2012, s. 52-55.
  8. http://www.migreurop.org/article2292.html
  9. http://www.unesco.pl/fileadmin/user_upload/pdf/Powszechna_Deklaracja_Praw_Czlowieka.pdf