Gailardia
| Gailardia | |
|---|---|
 Gailardia nadobna
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | astrowce |
| Rodzina | astrowate |
| Podrodzina | Asteroideae |
| Rodzaj | gailardia |
| Nazwa systematyczna | |
| Gaillardia Foug. Observ. Phys. 29: 55. Jul 1786 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Gailardia, dzianwa (Gaillardia Foug.) – rodzaj z rodziny astrowatych. Należy do niego około 30 gatunków pochodzących głównie z Ameryki Północnej (USA), dwa tylko gatunki pochodzą z Ameryki Południowej[2]. Gatunkiem typowym jest Gaillardia pulchella Foug.[3].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
Byliny, rośliny roczne lub dwuletnie. Liście całobrzegie lub pierzaste, nakrapiane. Kwiaty: Koszyczki duże, osadzone na długich szypułkach. Kwiaty brzeżne języczkowate, żółte lub purpurowe, u niektórych gatunków lub odmian dwubarwne. Kwiaty w środku koszyczka rurkowe, przeważnie purpurowe, czasem przekształcone w płonne i nie nektarujące kwiaty języczkowate.
[edytuj] Systematyka
Gaillarda Fougeroux 1876, corr. Fougeroux 1788, Guentheria Spreng.
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[5], z późniejszymi uzupełnieniami[6]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Gaillardia należy do plemienia Helenieae Benth. & Hook., podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].
- Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), plemię Gaillardieae (Nutt.) Lecoq & Juillet, podplemię Gaillardinae (Nutt.) Less., rodzaj gailardia (Gailardia Foug.)[7].
- Pozycja rodzaju w systemie Cronquista
Gromada okrytonasienne, klasa dwuliścienne (Magnoliopsida Brongn.), podklasa astrowe Asteridae Takht., rząd astrowce Asterales Lindl., rodzina astrowate Asteraceae Dumort., nom. cons.
- Gatunki uprawiane
- Gaillardia amblyodon J. Gay
- gailardia nadobna, dzianwa nadobna (Gaillardia pulchella Foug.)
- gailardia ogrodowa, dzianwa ogrodowa (Gaillardia hybrida)
- gailardia oścista, dzianwa oścista (Gaillardia aristata Pursh)
- gailardia wielkokwiatowa (Gaillardia ×grandiflora hort. ex Van Houtte)
- Pozostałe gatunki (wybór)
- Gaillardia aestivalis
- Gaillardia arizonica
- Gaillardia chrysantha, syn. Gaillardia aestivalis var. aestivalis
- Gaillardia coahuilensis
- Gaillardia flava
- Gaillardia gracilis, syn. Gaillardia pinnatifida var. pinnatifida
- Gaillardia lanceolata
- Gaillardia lutea
- Gaillardia mexicana, syn. Gaillardia coahuilensis
- Gaillardia multiceps
- Gaillardia parryi
- Gaillardia pinnatifida
- Gaillardia spathulata
[edytuj] Zastosowanie
Uprawiane w ogródkach kwiatowych i na działkach, jako rośliny ozdobne i na kwiaty cięte. Są odporne, dobrze znoszą upały, suszę, silne wiatry i zimno[2]. Najlepiej rosną w pełnym słońcu na przepuszczalnym podłożu. W okresie kwitnienia mogą wymagać podpierania, gdyż ich ciężkie kwiatostany u uprawnych kultywarów mogą przewracać roślinę. Rozmnaża się przez wysiew nasion lub podział roślin wiosną. Przed zimą byliny należy przyciąć nisko nad ziemią.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ 2,0 2,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-03].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-15].
- ↑ Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington.
- ↑ B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Gaillardia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-03].
