Gailardia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gailardia
Gailardia nadobna
Gailardia nadobna
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj gailardia
Nazwa systematyczna
Gaillardia Foug.
Observ. Phys. 29: 55. Jul 1786
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Gaillardia ×grandiflora
Gaillardia aristata

Gailardia, dzianwa (Gaillardia Foug.) – rodzaj z rodziny astrowatych. Należy do niego około 30 gatunków pochodzących głównie z Ameryki Północnej (USA), dwa tylko gatunki pochodzą z Ameryki Południowej[2]. Gatunkiem typowym jest Gaillardia pulchella Foug.[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Byliny, rośliny roczne lub dwuletnie. Liście całobrzegie lub pierzaste, nakrapiane. Kwiaty: Koszyczki duże, osadzone na długich szypułkach. Kwiaty brzeżne języczkowate, żółte lub purpurowe, u niektórych gatunków lub odmian dwubarwne. Kwiaty w środku koszyczka rurkowe, przeważnie purpurowe, czasem przekształcone w płonne i nie nektarujące kwiaty języczkowate.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne[3][4]

Gaillarda Fougeroux 1876, corr. Fougeroux 1788, Guentheria Spreng.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[5], z późniejszymi uzupełnieniami[6]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Gaillardia należy do plemienia Helenieae Benth. & Hook., podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), plemię Gaillardieae (Nutt.) Lecoq & Juillet, podplemię Gaillardinae (Nutt.) Less., rodzaj gailardia (Gailardia Foug.)[7].

Pozycja rodzaju w systemie Cronquista

Gromada okrytonasienne, klasa dwuliścienne (Magnoliopsida Brongn.), podklasa astrowe Asteridae Takht., rząd astrowce Asterales Lindl., rodzina astrowate Asteraceae Dumort., nom. cons.

Gatunki uprawiane
Pozostałe gatunki (wybór)
  • Gaillardia aestivalis
  • Gaillardia arizonica
  • Gaillardia chrysantha, syn. Gaillardia aestivalis var. aestivalis
  • Gaillardia coahuilensis
  • Gaillardia flava
  • Gaillardia gracilis, syn. Gaillardia pinnatifida var. pinnatifida
  • Gaillardia lanceolata
  • Gaillardia lutea
  • Gaillardia mexicana, syn. Gaillardia coahuilensis
  • Gaillardia multiceps
  • Gaillardia parryi
  • Gaillardia pinnatifida
  • Gaillardia spathulata

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Uprawiane w ogródkach kwiatowych i na działkach, jako rośliny ozdobne i na kwiaty cięte. Są odporne, dobrze znoszą upały, suszę, silne wiatry i zimno[2]. Najlepiej rosną w pełnym słońcu na przepuszczalnym podłożu. W okresie kwitnienia mogą wymagać podpierania, gdyż ich ciężkie kwiatostany u uprawnych kultywarów mogą przewracać roślinę. Rozmnaża się przez wysiew nasion lub podział roślin wiosną. Przed zimą byliny należy przyciąć nisko nad ziemią.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-03].
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-15].
  5. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  6. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Gaillardia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-03].