Groszek pachnący

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Groszek pachnący
Lathyrus odoratus Painted Lady.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Rodzaj groszek
Gatunek groszek pachnący
Nazwa systematyczna
Lathyrus odoratus L.
Sp. pl. 2:732. 1753
Kategoria zagrożenia
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Wąsy czepne
Strąk

Groszek pachnący (Lathyrus odoratus L.) – gatunek rośliny rocznej wywodzący się z rejonu śródziemnomorskiego (Sycylia), rozprzestrzeniający się także w innych rejonach i w wielu krajach uprawiany[3]. W Polsce wyłącznie w uprawie jako roślina ozdobna, tylko przejściowo dziczejąca (efemerofit).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Kanciasta, wiotka, osiągająca od 1 do 2 m wysokości, w górnej części oskrzydlona.
Liście
Złożone z jednej pary eliptycznych listków. Niektóre liście przekształcone w wąsy czepne za pomocą których roślina chwyta się podpór.
Kwiaty
Zebrane w 1–3 kwiatowe grona. Kwiaty motylkowe o średnicy od 3 do 4 cm, silnie pachnące; o barwach białej, żółtej, różowej, pomarańczowej, niebieskiej. Osadzone w liczbie od 4 do 7 na sztywnych szypułkach. Kwitnie od czerwca do końca sierpnia.
Owoc
Nieoskrzydlony strąk na szypułce o długości ponad 7 cm.

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

  • Zastosowanie. Ze względu na swoje ładne i wonne kwiaty jest często uprawiany jako roślina ozdobna. Uprawiany jest na rabatach i na kwiat cięty, na altanach, balkonach, pergolach. Idealnie nadaje się na osłonę dobrze oświetlonych ścian i ogrodzeń. Wyhodowano kultywary o szerokiej gamie barw kwiatów, jednak są one mniej pachnące od typowej formy[4] . Istnieją odmiany karłowe i wysokie, pnące.
  • Uprawa. Nasiona wysiewa się pod koniec marca lub na początku kwietnia wprost do gruntu, po 4–6 nasion w jednej kupce, w rozstawie 20 × 50 cm[5]. Odmiany wysokie pnące, wymagają podpór.

Odmiany[edytuj | edytuj kod]

  • 'Cuthberston' – kwiaty średniej wielkości z pomarszczonymi płatkami, wyrastające grupami po 4–5 na szypułce.
  • 'Praecox' – wcześnie kwitnący, kwiaty duże (średnica 4–5 cm) o pofalowanych płatkach.
  • 'Spencer' – kwiaty średnicy 4–5 cm ze sfalowanymi płatkami. Szczególnie polecany do uprawy w gruncie.
  • 'Zvolanek' – sfalowane kwiaty w grupach po 4–6 na długiej szypułce (40 cm)[5].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Nasiona groszku pachnącego zawierają β-aminopropionitryl powodujący chorobę zwaną latyryzmem. Związek ten nieodwracalnie hamuje enzym oksydazę lizylową, odpowiedzialną za przekształcenie aminokwasu lizyny w allizynę. Proces ten jest ważny przy syntezie kolagenu – jego zablokowanie uniemożliwia wytworzenie wiązań poprzecznych między cząsteczkami tropokolagenu. Powoduje to nieprawidłowości w strukturze kości, stawów, naczyń krwionośnych. Częsta u bydła, zdarza się również u ludzi (cyrkowi "ludzie z gumy").

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
  2. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (ang.). [dostęp 6 marca 2014].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-12].
  4. zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  5. 5,0 5,1 Bolesław Chlebowski, Kazimierz Mynett: Kwiaciarstwo. Warszawa: PWRiL, 1983. ISBN 83-09-00544-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. J.M. Berg, J.L. Tymoczko, L. Stryer., Biochemia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005
  2. B.D. Hames, N.M. Hooper, Biochemia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999, 2002
  3. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.