Herma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Różnorodne hermy
Fragment Muru z Hermami w parku w Arkadii koło Łowicza

Herma (stgr. Ἑρμῆς Hermes - dosł. Hermes, l.mn. Ἑρμαῖ Hermai) – architektoniczny element dekoracyjny w formie czworokątnego słupka zwężającego się ku dołowi, a na górze zakończonego popiersiem lub rzeźbą głowy[1].

Początkowo (do V w. p.n.e.) forma stosowana w Grecji tylko dla przedstawienia Hermesa, przy czym na hermie umieszczano także wyobrażenie fallusa. Później przedstawiano w ten sposób także innych bogów i herosów. Herma została przejęta przez sztukę rzymską i ponownie powróciła w okresie renesansu, głównie w formie pilastra hermowego - przyściennego elementu architektonicznego, nawiązującego formą do hermy greckiej. Popiersia ustawiane były wzdłuż dróg, na rogach ulic, przy bramach, w gimnazjonach, na granicach posiadłości itp.

W malarstwie czarnofigurowym waz hermy służyły jako element dekoracyjny. Od IV w. p.n.e. przy wykorzystaniu hermy przedstawiano portrety sławnych ludzi np. parzyste hermy (czyli połączone tyłem głowy) Herodota i Tukidydesa. W starożytnym Rzymie parzyste hermy przedstawiały bogów np. Jowisza Termanalis, Sylwanusa. Hermy o małych rozmiarach służyły do wystroju wnętrz.

Odmiany herm:

  • herma męska, inaczej dorycka
  • herma żeńska, inaczej jońska
  • herma parzysta – ma dwie głowy
  • herma saska – półpostać męska na pilastrze

W 415 p.n.e., tuż przed rozpoczęciem wyprawy sycylijskiej, nieznani sprawcy utrącili fallusy niemal wszystkim hermom w Atenach. Wydarzenie to zostało uznane za element spisku przeciw demokracji, a podejrzenie o kierowanie spiskiem padło na Alkibiadesa, pomysłodawcę wyprawy na Sycylię.

Herma to także rodzaj relikwiarza wykonanego z metalu w kształcie popiersia. Forma charakterystyczna dla średniowiecza.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Sztuka świata. Słownik terminów A-K. tom 17. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 252. ISBN 978-83-213-4726-4.