Hernán Cortés

Hernán Cortés de Monroy Pizarro Altamirano Hernando
Hernán Cortés
Data i miejsce urodzenia	1485 Medellín
Data i miejsce śmierci	2 grudnia 1547 Castilleja de la Cuesta
Miejsce spoczynku	San Isidro del Campo
Multimedia w Wikimedia Commons
Hernán Cortés w Wikicytatach

Hernán Cortés

Hernán Cortés de Monroy Pizarro Altamirano, marqués del Valle de Oaxaca (znany również jako: Hernando, Fernando lub w Polsce Ferdynand, nazwisko czasem jest pisane Cortez; ur. najprawdopodobniej ok. 1485 w Medellín, Prowincja Badajoz, Estremadura, zm. 2 grudnia 1547 w Castilleja de la Cuesta, Prowincja Sewilla) – hiszpański konkwistador, znany przede wszystkim jako zdobywca Meksyku. Jego czyny zostały opisane we wspomnieniach Bernala Díaza del Castillo.

Życiorys

Mając dziewiętnaście lat przybył na Hispaniolę w Indiach Zachodnich. W 1511 uczestniczył w ekspedycji Diego de Velázqueza, która podbiła dla Hiszpanii Kubę. Na Kubie Cortés spędził 8 lat – był wtedy sekretarzem i przyjacielem jej gubernatora Velázqueza; w tym czasie ożenił się z Cataliną Xuarez.

W tym okresie dotarły na Kubę wiadomości o złotodajnych, bogatych terenach po drugiej stronie Morza Karaibskiego. Cortés zorganizował ekspedycję przy pomocy Velázqueza, z którym jednak zaraz po opuszczeniu Kuby (18 lutego 1519) popadł w konflikt. Dalsza ekspedycja pozostała więc jego osobistym przedsięwzięciem.

W 1519 Cortés wylądował na wybrzeżu Meksyku, w miejscu, gdzie dziś leży miasto Veracruz. Po kilku miesiącach zawarł przymierze z lokalnymi plemionami Indian Tlaxcala, Huejotzincan i innymi. Na ich czele ruszył na podbój imperium Azteków. Bez walki wszedł do ich stolicy Tenochtitlan 8 listopada 1519, po czym uwięził króla Azteków Montezumę II. Wiosną 1520 Cortés pokonał i przyłączył do swojego oddziału wysłany przez Velázqueza korpus, który miał go powstrzymać. Po śmierci Montezumy II pod koniec czerwca 1520 oddziały Cortésa zostały wyparte z miasta wskutek buntu Azteków, będącego reakcją na pogrom lokalnej ludności zapoczątkowany pod jego nieobecność przez Pedro de Alvarado. W ciągu kilku miesięcy armia Cortésa opanowała tereny wokół Tenochtitlan i w maju 1521 przystąpiła do oblężenia miasta. Po wyczerpujących walkach 13 sierpnia 1521 Hiszpanie opanowali Tenochtitlan. Oznaczało to upadek imperium Azteków i opanowanie przez Hiszpanię ogromnej części Ameryki Środkowej.

Po podbiciu Meksyku Cortés zorganizował jeszcze jedną wyprawę do Gwatemali i Hondurasu, które jednak nie miały większego znaczenia. Niedługo później (1540) Cortés wrócił do Hiszpanii, gdzie jednak jego zasługi dla Korony nie zostały odpowiednio nagrodzone – prawdopodobnie wskutek intryg. Miał on nadzieję na przedstawienie swoich pretensji królowi. Przez siedem lat czekał na audiencję. Nie doczekawszy jej, 2 grudnia 1547 Cortés zmarł w Hiszpanii, zapomniany i niedoceniony.

Pochowany został w kościele San Isidro del Campo we wsi Santiponce koło Sewilli. W roku 1566 szczątki Cortésa zabrano do Meksyku, gdzie parokrotnie zmieniano miejsce pochówku. Obecnie spoczywają w kościele Jesus Nazareno w stolicy Meksyku. Jest to jedyne miejsce w tym kraju, gdzie uczczono pamięć Cortésa.

Życie prywatne

Cortés był żonaty dwukrotnie. Po śmierci Cataliny Xuarez i powrocie z Meksyku ożenił się z Juaną de Zuñiga, z którą miał syna Martina oraz córki Marię i Juanę (pierwsze małżeństwo było bezdzietne).

Cortés utrzymywał też związki nieformalne z kobietami. Jego kochanką była m.in. indiańska tłumaczka Malintzin, znana też jako Malinche lub Doña Marina. Owocem ich związku był syn, również o imieniu Martin. Cortés miał też córkę Leonor, której matką była Tecuichpo Ixcaxochitzin (znana też jako Doña Isabel), córka Montezumy II.

Ocena postaci

Postać Hernána Cortésa jest oceniana krańcowo rozbieżnie. Niezaprzeczalnym faktem dążenie konkwistadorów do sławy oraz gromadzenia prywatnego bogactwa. Stąd też ciężko ocenić jest wiarygodność źródeł historycznych, jakimi są głównie podania samych uczestników wypraw, którzy za wszelką cenę starali się podkreślić własne zasługi, celowo pomijając fakty mniej im przychylne - wszystko aby zdobyć dodatkowe tytuły oraz licencje od króla.

Wokół Cortésa krąży więc bardzo wiele legend, jego rzekomy podbój Meksyku z garstką ludzi jest widziany jako przykład geniuszu strategicznego, jednak Cortes nie podążał nową ścieżką, a powielał bardzo dobrze sprawdzony schemat działania większości konkwistadorów, polegający na skłóceniu i podboju miejscowej ludności. W listach do króla bardzo często zaniedbywana jest rola militarna plemion wspomagających hiszpańskich zdobywców w marszu na Tenochtitlan, mimo iż towarzyszyli oni Cortesowi jako wielotysięczny główny trzon armii, w pełni świadomi własnych interesów. Również mit, jakoby Hiszpanie widziani byli przez Azteków jako bogowie wynikać może z różnic kulturowych - według kultury azteckiej Montezuma II okazując Cortesowi życzliwość podczas jego przyjazdu, starał się podkreślić jedynie swoją wyższość i dominację [Restall].

Bibliografia

• Carl Waldman i Alan Wexler – Encyclopedia of Exploration, Nowy Jork, 2004, ISBN 0-8160-4678-6
• Kronikarze kultur prekolumbijskich, przełożyła, wstępem i przypisami opatrzyła Maria Sten, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1988, ISBN 83-08-01516-6
• Alicja Kubiak, Wyprawa po skarb Azteków, [w:] "Focus Ekstra" nr 3 (2001).
• I. P. Magidowicz – Historia poznania Ameryki Środkowej i Południowej, Warszawa 1979, ISBN 83-01-00101-1
• Ryszard Tomicki – Tenochtitlan 1521, z serii: „Historyczne Bitwy”, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1984, ISBN 83-11-07103-9
• Hernán Cortés - Listy o zdobyciu Meksyku, przeł. M. Mróz i R. Tomicki, wstęp i przypisy R. Tomicki, Wydawnictwo Novus Orbis, Gdańsk 1997, ISBN 83-85560-55-6
• Maurice Collis - "Cortes i Montezuma", z serii: "Historia i Tradycja", Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2004, ISBN 83-7384-142-3
• Matthew Restall - "Seven myths of the Spanish Conquest", Oxford University Press, Oxford and New York 2004, ISBN 0-19-517611-1
• Buddy Levy - "Konkwistador - Hernan Cortes, Montezuma i ostatnie dni Azteków", Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2010, ISBN 978-83-7510-317-5