Języki w Lesotho

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Języki w LesothoLesotho jest małym, śródlądowym państwem, będącym enklawą RPA, w którym mówi się w kilku językach. Są to angielski, phuthi, sotho, xhosa oraz zulu, z których wszystkie oprócz angielskiego należą do nigero-kongijskiej rodziny językowej[1].

Język narodowy i języki oficjalne[edytuj | edytuj kod]

Język sotho (także sesotho lub sotho południowe) z południowej grupy języków bantu stanowi język narodowy Lesotho[2][3][a] i jest używany przez większość Basutosów[b]. Został on uznany jak narodowy przez National and Official Languages Bill i zatwierdzony przez Zgromadzenie Narodowe Lesotho 12 września 1966, która ustanowiła sotho oraz angielski dwoma językami oficjalnymi kraju[1][4]. Polityka językowa kraju promuje dwujęzyczność[5] a rozdział 1 Konstytucji Lesotho głosi:[6]

Quote-alpha.png
Oficjalnymi językami Lesotho powinny być sotho oraz angielski, a zatem, żaden instrument czy transakcja nie powinna być nieważna z powodu, tylko takiego, że jest wymawiana lub toczona w jednym z tych języków

Soto jest pierwszym językiem z ponad 90% mówiącej w nim populacji[7] i jest "szeroko rozpowszechniony jako medium w codziennej komunikacji"[8]. Angielski jest zarezerwowany do komunkacji oficjalnej[8] takiej jak w rządzie czy administracji[9], chociaż częstość używania soto w polityce, religii i mediach publicznych wzrasta[10].

Edukacja podstawowa dzieci ma miejsce w soto przez pierwsze 4 lata, jednakże angielski jest używany do wydawania poleceń podczas pięciu lat szkoły podstawowej[9][11]. Władanie angielskim jest "szczególnie ważne ... dla edukacyjnych, politycznych, społecznych i ekonmicznych operacji na subkontynencie"[12] oraz możliwości uzyskania zatrudnienia w Lesotho i za granicą[13]. Chociaż "wysiłki są przykładane do zagwarantowania, że basutoskie dzieci" nauczą się czytać, mówić i pisać po angielsku[13] wielu Lesotyjczyków pozostaje "jednojęzycznymi"[9].

Języki mniejszości i imigrantów[edytuj | edytuj kod]

Mniejszość mieszkańców szacowana na 248000 [14], mówi w zulu, jednym z 11 oficjalnych języków RPA[15]. Język phuthi, z grupy nguni blisko spokrewniony z suazi, oficjalnym w RPA i Suazi, jest używany przez 43000 Lesotyjczyków (Wg danych na 2002)[15]. Xhosy, również z grupy języków nguni, używa 18000 osób[15].

Afrikaans, używany głównie w RPA i Namibii, jest językiem imigrantów[15].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwa "Lesotho" oznacza dosłownie "kraj ludzi mówiących w Sesotho"; zobacz Itano 2007 ↓, s. 314.
  2. Mieszkańcy Lesotho są nazywani Basotho (l. oj. Mosotho), gdzie "ba-" oznacza "ludzie z"; zobacz Rosenberg, Weisfelder i Frisbie-Fulton 2005 ↓, s. 12 i Van Wyk 1998 ↓, s. 54.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Britannica: Lesotho. 2010. [dostęp 2013-10-10].
  2. Dalby 2004 ↓, s. 576.
  3. Deprez, Du Plessis i Teck 2001 ↓, s. 175.
  4. Rosenberg, Weisfelder i Frisbie-Fulton 2005 ↓, s. 319.
  5. Legère, Fitchat i Akindele 2002 ↓, s. 109.
  6. The Constitution of Lesotho. W: ACE Electoral Knowledge Network [on-line]. 1993. [dostęp 2010-10-06].
  7. Baker i Prys Jones 1998 ↓, s. 270.
  8. 8,0 8,1 Baker i Prys Jones 1998 ↓, s. 315.
  9. 9,0 9,1 9,2 Baker i Prys Jones 1998 ↓, s. 361.
  10. Baker i Prys Jones 1998 ↓, s. 270, 361.
  11. Basic Facts. W: The Embassy of the Kingdom of Lesotho – Tokyo, Japan [on-line]. [dostęp 2010-10-10].
  12. Legère, Fitchat i Akindele 2002 ↓, s. 114.
  13. 13,0 13,1 Webb 1995 ↓, s. 96.
  14. wg. danych na 1993 ↓.
  15. 15,0 15,1 15,2 15,3 Lewis 2009 ↓, Lesotho w Ethnologue. Dostęp: 2010-10-10.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Colin Baker, Sylvia Prys Jones: Encyclopedia of Bilingualism and Bilingual Education. Multilingual Matters, 1998. ISBN 978-1-85359-362-8.
  • Andrew Dalby: Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More Than 400 Languages. New York: Columbia University Press, 2004. ISBN 978-0-231-11569-8.
  • Kas Deprez, Theo Du Plessis, Lut Teck: Multilingualism, the Judiciary and Security Services: Belgium, Europe, South Africa, Southern Africa. Van Schaik, 2001. ISBN 978-0-627-02508-2.
  • Nicole Itano: No Place Left to Bury the Dead. Simon & Schuster, 2007.
  • Karsten Legère, Fitchat, Femi Dele Akindele: Talking freedom: Language and democratisation in the SADC Region. Windhoek: Gamsberg Macmillan, 2002.
  • Scott Rosenberg, Weisfelder, Michelle Frisbie-Fulton: Historical dictionary of Lesotho. Lanham, Maryland: Scarecrow Press, 2005.
  • Gary Van Wyk: African Painted Houses: Basotho Dwellings of Southern Africa. Harry N. Abrams, 1998. ISBN 978-0-8109-1990-7.
  • Victor N. Webb: Empowerment through language: a survey of the language situation in Lesotho and selected papers presented at the Second International LiCCA Conference, the LiCCA (Lesotho) report. LiCCA Research and Development Programme, 1995.