Szkoła podstawowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Szkoła podstawowa – pierwszy etap formalnej edukacji. W większości krajów nauka w szkole podstawowej jest obowiązkowa. Nauczanie poza szkołą tzw. edukacja domowa legalne jest m.in. w krajach anglosaskich, w Chile i na Tajwanie.

Szkoła podstawowa w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Budynek Szkoły Podstawowej nr 30 w Lublinie
Budynek Szkoły Podstawowej im. płk. pil. Zdzisława Krasnodębskiego w Woli Osowińskiej

Szkoła podstawowa w Polsce jest elementem systemu oświaty i jest obowiązkowa. Istnieje także możliwość realizowania obowiązku szkolnego poza szkołą, tzw. nauczanie domowe[1].

Na początku II wojny światowej przez okres 3 lat (1939-1942) szkoła podstawowa była czteroklasowa. Od roku szkolnego 1948/49 do 1965/66 szkoła podstawowa była szkołą 7-letnią, tworząc wraz z 4-letnim liceum ogólnokształcącym 11-letni cykl kształcenia ogólnego, w którym kolejne klasy stanowiły jednolity ciąg, liczony od klasy pierwszej do jedenastej.

Przedłużenie nauki w szkole podstawowej do lat 8 nastąpiło w myśl Ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania i – zgodnie z zawartą w niej argumentacją – miało na celu lepsze przygotowanie uczniów do dalszego kształcenia i zdobywania kwalifikacji zawodowych. Realizacja reformy polegała na wprowadzeniu nowych programów kształcenia w klasach V-VII oraz zorganizowaniu w roku szkolnym 1966/67 klasy ósmej. Szkoła ta – zgodnie z nazwą – była podstawowym ogniwem polskiego systemu szkolnego. Nauka w zakresie ośmiu klas szkoły podstawowej była objęta obowiązkiem szkolnym. Dowód ukończenia tej szkoły stanowiło świadectwo ukończenia szkoły podstawowej, które umożliwiało kontynuację nauki w różnego typu szkołach ponadpodstawowych.

Do 1991 r. szkoła podstawowa była placówką jednolitą pod względem programu kształcenia. Oznaczało to, że kształcenie w niej przebiegało według takiego samego programu we wszystkich szkołach w kraju oraz takich samych podręczników. Zmiany dokonywane po tym okresie polegają m.in. na tym, że nauczyciele mogą realizować różne programy nauczania uwzględniające jedynie podstawę programową czyli określony zestaw wspólnych treści, zatwierdzonych przez ministra edukacji narodowej.

Kształcenie w ciągu pierwszych trzech lat (nauczanie początkowe) miało w założeniu charakter propedeutyczny, gdyż umożliwiało opanowanie podstawowych wiadomości i umiejętności niezbędnych do dalszej edukacji. Pozostałe lata nauki poświęcone były kształceniu ogólnemu w zakresie różnych przedmiotów, odpowiadających podstawowym dyscyplinom naukowym (np. historia) oraz obszarom aktywności człowieka (np. muzyka). Mimo takich założeń również w nauczaniu początkowym kształcenie odbywało się z podziałem na przedmioty nauczania. Ponadto w 8-letniej szkole podstawowej były organizowane klasy przysposabiające do pracy zawodowej, przeznaczone dla uczniów, którzy do 15 roku życia ukończyli zaledwie V lub VI klasę i nie rokowali ukończenia szkoły podstawowej w przepisowym czasie.

Ostatni absolwenci 8-letniej szkoły podstawowej (z rocznika 1985) opuścili jej mury w roku szkolnym 1999/2000. Rok ten jest jednocześnie pierwszym rokiem wprowadzania w życie 6-letniej szkoły podstawowej.

Statystyka

W latach 2009-2010 uczyło się w szkołach podstawowych 2,2 mln dzieci. Działało 13191 szkół podstawowych: w miastach 3921 a na wsi 9270. Uczniowie szkół podstawowych stanowili w tym czasie 41,7% uczniów szkół wszystkich stopni edukacji. Szkoły prowadzone przez samorządy stanowiły 93,0% a prywatne 6,7% wszystkich szkół podstawowych. W Polsce działają również 4 szkoły podstawowe dla dorosłych[2].

Nauczanie[edytuj | edytuj kod]

Nauka w szkole podstawowej jest obowiązkowa. Dziecko może iść do szkoły podstawowej w wieku 6 albo 7 lat. Czas nauki został podzielony na dwa etapy. Pierwsze trzy lata (pierwszy etap edukacyjny – klasy I-III) nazywany jest edukacją wczesnoszkolną (dawniej: kształceniem zintegrowanym lub nauczaniem początkowym). Zajęcia najczęściej prowadzone są przez jednego nauczyciela, pełniącego jednocześnie funkcję wychowawcy.

W trakcie kolejnych trzech lat (drugi etap edukacyjny – klasy IV-VI) zajęcia prowadzą nauczyciele poszczególnych przedmiotów:

Budynek Międzynarodowej Szkoły Podstawowej Meridian w Warszawie

Dyrektor szkoły może podjąć decyzję o wprowadzeniu dodatkowych zajęć edukacyjnych dla uczniów w klasach IV-VI (np. drugi język obcy nowożytny, lub przedmiot, dla którego nie ustalono podstawy programowej ). Na realizację ww. zajęć dyrektor szkoły przeznacza tzw. godziny do dyspozycji dyrektora szkoły lub godziny dodane przez organ prowadzący szkołę. Od 1 września 2006 roku w wielu szkołach podstawowych został wprowadzony język obcy nowożytny (w większości szkół język angielski) na pierwszym etapie edukacyjnym (klasy I-III) w wymiarze 2 godzin zajęć tygodniowo.

Uczniowie klas szóstych obowiązkowo przystępują do ogólnopolskiego zewnętrznego sprawdzianu organizowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną.

Istnieją również specyficzne rodzaje szkół podstawowych – specjalne, integracyjne, szkoły podstawowe z oddziałami integracyjnymi i sportowymi, szkoły podstawowe sportowe oraz szkoły mistrzostwa sportowego. Szkoły podstawowe są przede wszystkim prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego takie jak np. gmina, miasto (szkolnictwo publiczne). Istnieje również wiele szkół podstawowych prowadzonych przez osoby prywatne, stowarzyszenia, fundacje i kościoły (szkolnictwo niepubliczne). Szkoły niepubliczne po zapewnieniu spełniania niezbędnych wymagań uzyskują uprawnienia szkół publicznych.

We wszystkich szkołach podstawowych, publicznych i niepublicznych obowiązują te same podstawowe zasady:

  • realizowane są programy nauczania uwzględniające podstawę programową,
  • realizowane są zajęcia edukacyjne w wymiarze nie niższym niż wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych określony w ramowym planie nauczania,
  • stosuje się odpowiednie zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania sprawdzianu organizowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną w klasie szóstej,
  • prowadzi się dokumentację przebiegu nauczania,
  • zatrudnia się nauczycieli obowiązkowych zajęć edukacyjnych, posiadający odpowiednie kwalifikacje.

Po ukończeniu szkoły podstawowej uczniowie kontynuują naukę w gimnazjach.

W wielu szkołach podstawowych, zwłaszcza zlokalizowanych na terenach wiejskich, funkcjonują oddziały przedszkolne. Najczęściej uczęszczają do nich dzieci sześcioletnie, realizujące w nich wprowadzony w Polsce od 1 września 2004 obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego. Od 1 września 2007 roku został wprowadzony w publicznych szkołach podstawowych obowiązek noszenia przez uczniów jednolitego stroju wg wzoru ustalonego przez dyrektora szkoły (tzw. mundurka szkolnego), jednak już w kolejnym roku szkolnym obowiązek zniesiono, pozostawiając swobodę decyzji w tej sprawie szkolnej społeczności.

Świadectwo szkolne w szkole podstawowej[edytuj | edytuj kod]

W szkole podstawowej występują dwa typy świadectw szkolnych: promocyjne (po ukończeniu klas od I do V) oraz ukończenia szkoły podstawowej (po klasie VI). Świadectwo szkolne w szkole podstawowej ma wymiar A4 i jest drukowane na niebieskim giloszu.

Przypisy

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło szkoła podstawowa w Wikisłowniku
Wikimedia Commons

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]