Jan Polak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polskiego malarza gotyku. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Uznanie prawda Krzyża (legenda Świętej Heleny), panel, 46.5 × 101.6 cm, 1486. W zamku Huis Bergh, Holandia
Legenda Świętego Korbiniana
Śmierć Św. Korbiniana
Ołtarze z obrazami Jana Polaka w kaplicy zamkowej w Blutenburgu
Portret benedyktyńskiego mnicha

Jan Polak, łac. Johannes Polonus niem. Jan Polack (ur. 1435 w Krakowie?, zm. 1519 w Monachium), jeden z malarzy późnego gotyku. Jeden z ważniejszych twórców działających wówczas na terenie Bawarii, gdzie zostawił bogatą spuściznę artystyczną.

Do Bawarii przybył prawdopodobnie w 1475 w orszaku ślubnym Jadwigi Jagiellonki, (14571502) córki Kazmierza Jagiellończyka, która wyszła za syna księcia Bawarii i Landshutu Jerzego Bogatego(panował w latach 14791503). Pierwszymi znanymi dziełami artysty jest powstały w 1479 cykl malowideł ściennych w prezbiterium kościoła Św. Wolfganga w Pipping zamówione przez Zygmunta, księcia Bawarii-Monachium (zm. 1501). W 1482 został po raz pierwszy zanotowany w monachijskiej księdze podatkowej. Od 1485 roku został malarzem miejskim w Monachium. W jego twórczości widoczne są wpływy szkoły małopolskiej XV wieku, pozostaje także pod wpływem kręgu malarzy frankońskich, czy bawarskich jak Mistrz Ołtarza w Pollinger oraz Mistrz Ołtarza z Tegernsee. Był jednym z najważniejszych malarzy działających w Monachium. Prowadził tam duży warsztat w latach 1480-1519, zaś w latach 1485-1519 był reprezentantem czterech głównych gildii miejskich.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Sądząc na podstawie dzieł Polaka, wraz ze znanymi nam dziś z danych archiwalnych, artysta był płodnym malarzem. Realizował dzieła dla władz Monachium, książęcego dworu, jak również dla ludzi Kościoła - przedstawicieli parafii i klasztorów. Uprawiał malarstwo ścienne, oraz tablicowe, przede wszystkim retabula ołtarzowe, a ponadto pojedyncze obrazy. Jan Polack był również portrecistą.

Dla rady miasta wykonał malowidła w Starym Ratuszu (niezachowane do dziś). W 1491 r. Zygmunt zamówił u artysty wykonanie trzech retabulów do kaplicy zamkowej w Blutenburgu, koło stolicy Bawarii. Znajdujące się in situ do dnia dzisiejszego ołtarze poświęcone są różnorodnej tematyce. Główny ołtarz zawiera w środkowej scenie przedstawienie Trójcy Świętej, w bocznych skrzydłach sceny Chrztu Chrystusa i Koronacji NMP. Dwa mniejsze dzieła Polaka umieszczono przy łuku tęczy kaplicy. Są to ołtarz Chrystusa w Majestacie oraz Ołtarz Zwiastowania. Około 1492 r. Jan Polak wykonał zlecenia księcia Monachium i Bawarii Albrechta IV panującego w latach 14651508, na wykonanie malowideł w Baierlandt (nieistniejące), oraz ołtarza głównego do monachijskiego kościoła Franciszkanów zawierającego sceny z Pasji Chrystusa (obecnie w zbiorach Bayerisches Nationalmuseum).

Ponadto Jan Polak wykonał m.in. :

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alfred Stange: Deutsche Maler der Gotik (1250-1500) t. 10 Salzburg, Bayern, und Tirol in der Zeit von 1400 bis 1500, München-Berlin 1960.
  • Michał Walicki: Złoty widnokrąg, Warszawa 1965.
  • Wolfgang Hütt: Niemieckie malarstwo i grafika późnego gotyku i renesansu, Warszawa 1985.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]