Trójca Święta
Z Wikipedii
Trójca Święta – dogmatyczne określenie, stwierdzające, że Bóg jest Bogiem Troistym, istnieje jako trzy Osoby - po grecku hypostazy[1] - pozostając jednocześnie jednym Bytem.[2] Wszystkie trzy Osoby są rozumiane jako mające tę samą jedną istotę czyli naturę, a nie jedynie podobne natury. Od początku trzeciego wieku[3] doktryna Trójcy zaczęła być formułowana następująco: jest "jeden Bóg istniejący w trzech Osobach i jednej substancji, Ojciec, Syn, i Duch Święty".[4] Wiara w Trójcę jest wyznawana przez wszystkie Kościoły katolickie, prawosławne, oraz wszystkie główne wyznania wyrastające z nurtu reformacji takie, jak luteranizm, kalwinizm, anglikanizm, metodyzm i prezbiterianizm. Dogmat o Trójcy Świętej jest więc „centralną prawdą wiary teologii chrześcijańskiej” [5]. Formuła Trójcy zatwierdzona została w 325 roku podczas soboru nicejskiego.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Zgodnie z nicejskim wyznaniem wiary trójosobowy, trójjedyny Bóg objawia się człowiekowi jako Ojciec, Syn Boży i Duch Święty, jednak każda z tych osób jest tym samym, jednym Bogiem. Bóg jest wszechmocny, wieczny i nieskończony. Poszczególne Osoby są tożsame co do natury i substancji (są jednym i tym samym Bogiem), ale są oddzielnymi osobami, hipostazami, różniącymi się pochodzeniem i wzajemnymi relacjami: Bóg Ojciec nie pochodzi od nikogo, Syn Boży został zrodzony (a nie stworzony) przez Ojca, Duch Święty pochodzi od Ojca i Syna (katolicyzm, protestantyzm) lub tylko od Ojca przez Syna (prawosławie); różnica między tymi dwoma wyznaniami opisana jest w dyskusji nad słowem filioque, dodanym do wyznania nicejsko-konstantynopolskiego.
Dogmat nie jest uznawany przez antytrynitarzy (arianie, Badacze Pisma Świętego, Świadkowie Jehowy, unitarianie, bracia polscy). Uznanie wiary w Trójcę Świętą jest pierwszym koniecznym warunkiem wstąpienia do Światowej Rady Kościołów.
[edytuj] Uzasadnienie
Podstawowym źródłem dla nauki o Trójcy Świętej są słowa Jezusa z Ewangelii, gdzie Jezus określa siebie jako Syna Bożego pozostającego w jedności z Ojcem (J 10:30) oraz obiecuje apostołom zesłanie Ducha Świętego. Jego ostatnim poleceniem danym uczniom było: "Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego" (Mt 28:19 BT).
Bóg Trójjedyny jest uważany za nieprzeniknioną dla ludzkiego umysłu tajemnicę jako bytu, jednak niektórzy teolodzy starają się ją uzasadnić. Ryszard od św. Wiktora dowodzi[6], że dla Boga, jako nieskończenie doskonałego, nie jest konieczne istnienie innych bytów, poza Nim samym, ale jednocześnie posiada On Miłość w stopniu nieskończenie doskonałym i, skoro tak, to nie może być ona egoizmem. Z tego wynika, że Bóg istnieje przynajmniej w dwóch Osobach. Każda z Osób może dokonać nieskończenie doskonałego obdarowania z Miłości względem drugiej pełnią Siebie, a druga Osoba jest w pełni zdolna takie obdarowanie przyjąć. Ponieważ w rezultacie całkowitego obdarowania żadna z tych Osób nie przestaje istnieć (bo przeczyłoby to Miłości Osoby przyjmującej względem Osoby obdarowującej), to wyłania się konieczność zaistnienia trzeciej Osoby, będącej (ze względu na charakter tego aktu) podmiotem wzajemnego obdarowania się dwu pozostałych Osób. Istnienie większej ilości Osób nie jest konieczne, a skoro Bóg jest nieskończenie doskonały, to nie ma w Nim też niczego zbędnego.
Większość chrześcijan, którzy przyjmują naukę o Trójcy, opiera się na objawieniu Nowego Testamentu i uznaje, że nie może on stać w sprzeczności ze Starym Testamentem, gdzie Bóg jest tylko jeden (Wj 8:6; Pwt 4:35-39; 32:39; Iz 43:10). Dlatego przedstawienie jako Boga Jezusa (J 1:1, 1:18; J 20-28-29; Hbr 1:8-9; Flp 2:5-6; Tyt 2:13-14; Kol 2:8-10; 1J 5:17-18, 20-21) i Ducha (Dz 5:3-4; 1Kor 3:16; 1Kor 6:19-20) przyjmują jako pełniejsze objawienie się jego natury.
[edytuj] Problemy z interpretacją dogmatu
We wczesnych wiekach oskarżano chrześcijaństwo, że poprzez wiarę w Trójcę, podobnie jak religie politeistyczne, wyznaje wielobóstwo, "Tryteizm", Trzech Bogów. Od początku jednak, jak świadczą o tym np. pisma Tertuliana, Kościół bronił się przed tego rodzaju oskarżeniami, podkreślając, że doktryna o Trójcy ściśle łączy się z podstawową prawdą wiary, że Bóg jest jeden[7]. Jednoczesna prawdziwość tych dwóch dogmatów wykracza poza ziemskie prawa logiki. Jak stwierdził prawosławny teolog Paul Evdokimov za P. Florenskim: prawda o współistotności [Osób Trójcy] odsłania np. śmiercionośny bezruch prawa tożsamości: «A» jest «A», «A» nie jest «nie-A» [8]. Bardzo mocne świadectwo monoteizmu chrześcijańskiej doktryny o Trójcy Świętej daje na początku piątego wieku św. Augustyn: "A ponieważ człowiek jest stworzony na obraz Trójcy, przeto jest powiedziane: „na obraz i podobieństwo nasze”. Następnie jednak, żeby kto nie sądził, że mamy wierzyć w trzech bogów, bo Trójca jest jednym Bogiem, mówi Pismo św.: „I stworzył Bóg człowieka na obraz... Boży (Rdz l, 26—27)”, co znaczy: „na obraz swój”[9].
[edytuj] Jezus jako Druga Osoba Trójcy
Według religii chrześcijańskiej, Bóg przyjął postać człowieka i narodził się jako Jezus Chrystus (hebr. Mesjasz – Pomazaniec) w celu zbawienia ludzkości. Choć objawienie się Boga człowiekowi dokonało się za pośrednictwem Drugiej Osoby Trójcy – Syna Bożego (Słowo Boże, Logos), jest w nie zaangażowana cała nierozdzielna Trójca. Jako jeden Bóg pozostaje złączona z człowieczeństwem Jezusa Chrystusa poprzez unię hipostatyczną. Jezus jest zarówno prawdziwym Bogiem, jak i prawdziwym człowiekiem, ma więc dwie natury, ale jest jedną Osobą, która jest Drugą Osobą Trójcy. Jednym z klasycznych źródeł teologii chrześcijańskiej o Trójcy Świętej jest traktat napisany w V w. przez Świętego i Doktora Kościoła katolickiego Augustyna, O Trójcy Świętej (De Trinitate)[10]
[edytuj] Święto
W Kościele rzymskokatolickim oraz wielu Kościołach protestanckich Niedziela Trójcy Świętej[1] obchodzona jest w pierwszą niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego, a więc w 56 dniu po Wielkanocy, natomiast w Kościołach obrządku wschodniego (np. greckokatolickim czy prawosławnym), czyli takich, w których daty świąt kościelnych wyliczane są na podstawie kalendarza juliańskiego - w 49 dniu po Wielkanocy, wyliczonej wg tegoż kalendarza. W kościołach prawosławnych w Dniu Trójcy Świętej odprawiane są jedne z najbardziej uroczystych w roku mszy świętych (служба); podłogi w cerkwiach ściele się świeżo skoszoną trawą, a ikony przyozdabia brzozowymi gałązkami; na drugi dzień, w poniedziałek świętuje się Dzień Ducha Świętego.
[edytuj] Krytyka
L. L. Paine, profesor historii Kościoła, twierdzi, że w monoteizmie nie ma miejsca na Trójcę: "Stary Testament jest ściśle monoteistyczny. Bóg jest istotą jednoosobową. Pogląd, że można się tam doszukać Trójcy, (...) jest pozbawiony wszelkich podstaw."
[edytuj] Rasta
Według niektórych wyznawców ruchu Rastafari cesarz Haile Selassie (imię to znaczy dokładnie po amharsku: Siła Trójcy) jest Bogiem wcielonym, ostatnią inkarnacją Jezusa Chrystusa, należy zauważyć, iż sam Syllasje nigdy nie potwierdził tych wierzeń.
Cesarz Ras Tafari I jest widziany zarówno jako Bóg Ojciec stworzyciel nieba i ziemi, ale także manifestuje się w Synu Bożym przyjmując postać Haile Selassie. Duch Święty natomiast znajduje się we wszystkich prawdziwych wyznawcach drogi Rasta, a według innych, we wszystkich istotach ludzkich.
Przypisy
- ↑ Zob. hasło Osoba (en) Catholic encyclopedia: Person
- ↑ Grudem, Wayne A. 1994. Systematic Theology: An Introduction to Biblical Doctrine. Leicester, England: Inter-Varsity Press; Grand Rapids, MI: Zondervan, s. 226.
- ↑ Tertullian, Against Praxeas, chapter II
- ↑ Por. T. Stwora, Trynitologia Tertuliana w „Przeciw Prakseaszowi”, praca magisterska na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2008, na prawie maszynopisu, s. 30-35; The Oxford Dictionary of the Christian Church (Oxford University Press, 2005 ISBN 978-0-19-280290-3), article Trinity, doctrine of the
- ↑ The Oxford Dictionary of the Christian Church (Oxford University Press, 2005 ISBN 978-0-19-280290-3), article Trinity, doctrine of the
- ↑ Por. Book Three of the Trinity, w: Richard of St. Victor: The Twelve Patriarchs, The Mystical Ark, Book Three of the Trinity; Classics of Western Spirituality Series, New York, Paulist Press, 1979. Translated and introduced by Grover Zinn. ISBN 0809121220.
- ↑ Tertulian, Przeciw Prakseaszowi, XIV, 3, przekł. E. Buszewicz, w: Tertulian, Hipolit, Trójca Święta, Kraków, WAM ŹMT 4, 1997, s. 103, ISBN 83-7097-305-1. Por. T. Stwora, Trynitologia Tertuliana w „Przeciw Prakseaszowi”, praca magisterska na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2008, na prawie maszynopisu, s. 56)
- ↑ Por. Kobieta i zbawienie świata, Poznań 1991, W drodze, s. 19, ISBN 8370330886
- ↑ Św. Augustyn,O Trójcy Świętej, ks. XII,3.6, tłumaczyła Maria Stokowska, opracował Jan Maria Szymusiak SJ, Poznań 1962, POK 25, s.330-335.
- ↑ Św. Augustyn,De Trinitate (łac.) Tłumaczenie polskie: O Trójcy Świętej], przeł. Maria Stokowska, opracował Jan Maria Szymusiak SJ, Poznań 1962, POK 25, s.490.
[edytuj] Zobacz też
|
|||||
