Jan Tomasz Gross

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polskiego socjologa. Zobacz też: inne osoby o nazwisku Jan Gross.
Jan Tomasz Gross
Imiona i nazwisko Jan Tomasz Gross
Data i miejsce urodzenia 1 sierpnia 1947, Warszawa
Narodowość polska
Język angielski
Alma Mater Uniwersytet Warszawski, Yale University
Okres od 1979
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP
Wikicytaty Jan Tomasz Gross w Wikicytatach
Strona internetowa

Jan Tomasz Gross (ur. 1 sierpnia 1947 w Warszawie) – polsko-amerykański socjolog i historyk, specjalizujący się w europejskiej historii XX wieku i historii Zagłady Żydów. Profesor wydziału historii Uniersytetu Princeton.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Warszawie, w rodzinie polsko-żydowskiej i dorastał w lewicowym środowisku. Jego matka, Hanna Szumańska (1919–1973; córka znanego przedwojennego adwokata, Wacława Szumańskiego, który był obrońcą m.in. w procesie brzeskim), była łączniczką Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej, podczas II wojny światowej pomagała swojemu przyszłemu mężowi, Zygmuntowi Grossowi (1903–1995), adwokatowi, kompozytorowi, członkowi Polskiej Partii Socjalistycznej. Po wojnie pobrali się[1].

Jan Tomasz Gross studiował fizykę na Uniwersytecie Warszawskim[1][2]. Po zaangażowaniu się w protesty studenckie w marcu 1968 aresztowany na pięć miesięcy. W 1969 wyemigrował z rodzicami do Stanów Zjednoczonych. W 1975 obronił doktorat z socjologii na Uniwersytecie Yale, gdzie przez wiele lat był wykładowcą. W 1996 został odznaczony przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej[2]. Obecnie jest profesorem wydziału historii Uniwersytetu Princeton.

Jego żoną była Irena Grudzińska-Gross.

Praca naukowa[edytuj | edytuj kod]

Zajmuje się naukami politycznymi i społecznymi, a w tym kontekście szczególnie problematyką II wojny światowej i Holokaustu. Autor ksiązki Sąsiedzi, dotyczącej o pogromu w Jedwabnem, dokonanego 10 lipca 1941 na żydowskich mieszkańcach miasta przez Polaków z miasta i okolic. W czerwcu 2006 ukazała się w USA jego książka Fear. Anti-Semitism in Poland After Auschwitz (Strach. Antysemityzm w Polsce po Auschwitz). Zajął się w niej problemem pogromu kieleckiego, krakowskiego i rzeszowskiego w 1946. Polskie wydanie ukazało się 11 stycznia 2008 nakładem wydawnictwa Znak.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Autorskie[edytuj | edytuj kod]

Redakcje[edytuj | edytuj kod]

  • 1981: War through children’s eyes : the Soviet occupation of Poland and the deportations, 1939-1941, Irena Grudzińska-Gross, Jan Tomasz Gross ; przedmowa Bruno Bettelheim ; wstęp Jan Tomasz Gross ; tłumaczenie Ronald Strom, Dan Rivers, Stanford, Calif. : Hoover Institution Press, Stanford University.
  • 1983: W czterdziestym nas matko na Sybir zesłali – Polska a Rosja 1939-42, Wybór i opracowanie: Jan Tomasz Gross, Irena Grudzińska-Gross. Wstęp napisał Jan Tomasz Gross. Wybór świadectw złożonych przez deportowanych przez NKWD do obozów Gułagu i na zesłanie na Syberię i do Kazachstanu , w tym dziecięcych wypracowań polskich dzieci uwolnionych z sowieckiej zsyłki lat 1939-1942 ze zbiorów ambasady RP w ZSRR 1941-1943 przechowywanych w Instytucie Hoovera. Londyn: Aneks 1983.
  • 1984: Poland’s self-limiting revolution, Jadwiga Staniszkis, wydane przez Jana T. Grossa, Princeton, N.J. : Princeton University Press.
  • 2000: The politics of retribution in Europe : World War II and its aftermath, Istvan Deak, Jan T. Gross, Tony Judt (red.), Princeton, N.J. : Princeton University Press.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Piotr Zychowicz: Oko w oko z tłuszczą. Rzeczpospolita, 26 stycznia 2008. [dostęp 28 stycznia 2008].
  2. 2,0 2,1 Profil Grossa na stronie University Of Haifa (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]