Judyta odcinająca głowę Holofernesowi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Judyta odcinająca głowę Holofernesowi
Judyta odcinająca głowę Holofernesowi
Autor Caravaggio
Rok wykonania 1598-1599
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 145 x 195 cm
Muzeum Galleria Nazionale d'Arte Antica

Judyta odcinająca głowę Holofernesowiobraz olejny namalowany w latach 1598-1599 przez włoskiego artystę barokowego Caravaggia. Obecnie znajduje się w Galleria Nazionale d'Arte Antica, w Rzymie. Do postaci dziewczyny pozowała ulubiona modelka Caravaggia – kurtyzana Fillide Melandroi, którą można zobaczyć również na dwóch innych obrazach zatytułowanych Święta Katarzyna Aleksandryjska i Nawrócenie Marii Magdaleny. Wykonane w XX wieku zdjęcie rentgenowskie wykazało, iż pierwotnie Judyta miała odkrytą jedną pierś i dopiero w późniejszym czasie malarz domalował półprzezroczystą tkaninę bluzki.

Opis obrazu

Temat obrazu został zaczerpnięty z biblijnej z Księgi Judyty. Artysta przedstawił Judytę w momencie obcinania głowy asyryjskiemu wodzowi Holofernesowi. Młoda i piękna kobieta zdecydowanie trzyma lewą ręką za włosy leżącego na posłaniu mężczyznę, a prawą zatapia miecz w jego szyi. Jej twarz wyraża determinację i obrzydzenie, widok lejącego się strumienia krwi powoduje, że ciało ma odchylone do tyłu. Zraniony śmiertelnie Holofernes resztką sił unosi się na muskularnych ramionach, jego otwarte usta zdają się krzyczeć. Z prawej strony, z mroku wyłania się sylwetka starej służącej, o karykaturalnej twarzy z wytrzeszczonymi oczyma. W rękach trzyma worek gotowy na przyjęcie odciętej głowy. Kompozycję uzupełnia widoczna u góry czerwona zasłona, bezładnie zarzucona nad łożem mordowanego wodza, jej barwa i ułożenie podkreślają dramatyzm sceny.

Tło obrazu jest ciemne, kompozycja oświetlona jest silnym strumieniem światła z lewej strony, co umożliwiło malarzowi wykorzystanie walorów światłocienia. Kolorystyka obrazu jest ciepła, przeważają odcienie brązu z plamami czerwieni i bieli. Linia perspektywy przebiega na ukos płótna, z lewego dolnego do prawego górnego rogu, co podkreśla dynamikę sceny.

Interpretacje i odniesienia[edytuj | edytuj kod]

Judyta z głową Holofernesa, Rubens, 1620-1622

Motyw Judyty i Holofernesa był popularny w malarstwie renesansu i baroku. Poruszali go m.in. Andrea Mantegna, Giorgione , Lucas Cranach Starszy, Jacopo Tintoretto i Rubens, a w XX wieku Gustav Klimt i Franz von Stuck[1].

Symbolikę obrazu Caravaggia najlepiej oddają użyte kolory, biel bluzki Judyty oznacza czystość i szlachetność zamiarów. Natomiast rudawy odcień jej włosów, brązy i żółć jej spódnicy sugerują podstęp i zdradę. Czerwień zasłony nad ciałem Holofernesa to symbol pychy i władzy, atrybutów wodza i żołnierza. Czerń z której wyłania się jego tors zapowiada śmierć, natomiast jaskrawo oświetlona, biała pościel, to zapowiedź zwycięstwa Dobra nad Złem.

Głowa starej służącej o okrutnym wyrazie twarzy była wzorowana na szkicu Leonarda da Vinci pt. Studium głowy, znajdującym się obecnie w Pinakotece Ambrosiana. Jej szara szata symbolizuje dyskrecję[2][3].

Dysproporcja wielkości postaci – ciało Holofernesa jest wyolbrzymione – oddaje wielkość problemu i ciężar odpowiedzialności jaki spadł na barki Judyty.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Sztuka.net: Tematy starotestamentowe – Judyta i Holofernes (pol.). [dostęp 02.01.2010].
  2. Gilles Lambert Caravaggio, wyd. Edipresse, Warszawa 2005, ISBN 83-89571-93-5, str. 57-58.
  3. Anna Popławska, Emilia Białek: Słownik Symboli. Kraków: Wydawnictwo "GREG", 2006. ISBN 978-83-7327-577-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]