Kąty (powiat brzeski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w województwie małopolskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Kąty
Fragment panoramy Kątów
Fragment panoramy Kątów
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat brzeski
Gmina Iwkowa
Liczba ludności (2007) 716[1]
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 32-862
Tablice rejestracyjne KBR
SIMC 0821062
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kąty
Kąty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kąty
Kąty
Ziemia 49°46′43″N 20°36′15″E/49,778611 20,604167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kościół w Kątach
Ruina spichlerza z XVI w.

Kątywieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Iwkowa. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Zabudowania i pola Kątów znajdują się w dolinie Białki i na wznoszących się nad nią wzgórzach. Tereny te należą do dwóch regionów geograficznych; do Beskidu Wyspowego i Pogórza Wiśnickiego (Białka tworzy granicę między tymi regionami)[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1363. Wtedy to na prośbę Floriana z Drużkowa (pierwszego właściciela Kątów), a decyzją króla Kazimierza Wielkiego, wieś przeszła z prawa polskiego na niemieckie, czego skutkiem była zmiana własności i sposobu gospodarowania ziemią.

Dzieje Kątów, a także ich nazwa w znacznym stopniu związane są z rodem Kątskich, herbu Brochwicz – biegnący jeleń. To oni od XIV w. przez ponad 300 lat władali tymi ziemiami. Przedstawiciele tego rodu wpisali się nie tylko w historię regionu, ale także kraju. Krzysztof Kątski żyjący na przeł. XVI – XVII w. zasłynął jako biograf biskupów krakowskich. Z kolei Dorota (1591-1643) przeprowadziła odnowę zgromadzenia sióstr Norbertanek w Krakowie. Kolejnym wybitnym przedstawicielem rodu był Marcin Kazimierz Kątski, który jako generał artylerii konnej uczestniczył w bitwie wiedeńskiej w 1683. Główna linia Kątskich wygasła w pocz. XVIII w. Ziemie przeszły we władanie Hrabiego Mieroszowskiego, a następnie Leona Rogoyskiego i jego syna Leonarda Stefana Rogoyskiego.

Od 1900 właścicielem została rodzina Sławików h. Prus II, najpierw Jan Sławik, a potem jego syn, Stanisław Lucjan Sławik. W latach 1953-1954 założono spółdzielnię produkcyjną, która zajęła miejscowy dwór.

Sport[edytuj | edytuj kod]

We wsi od 2002 działa Sekcja Sportowa Piłki Nożnej "Olimpia". Została ona założona przez grupę miłośników piłki nożnej i sportu. Klub ma za zadanie krzewić kulturę fizyczną i sprawnościową u dzieci oraz dorosłych na terenie całej gminy. Zespół występuje w tarnowskiej lidze okręgowej. Celem drużyny seniorów jest jak najlepsze reprezentowanie gminy na terenie powiatu brzeskiego oraz próba zdobycia awansu do wyższej, V ligi.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dwór i spichlerz – znajduje się na skraju wsi. Dwór wzniósł w 1900 Jan Sławik, herbu Prus II, ówczesny właściciel tutejszego majątku. Jest to obiekt murowany na planie prostokąta z pomieszczeniami w dwóch traktach. Dwór otacza 2 ha park z grabową aleją dojazdową, wielką polaną, na której wznosi się dwupienna lipa – Soliter i drewniana altanka przed frontem dworu. Po zachodniej stronie owego parku znajduje się niewielki staw oraz ruina kamiennego spichlerza z XVI w.[3].

Przypisy

  1. Plan Odnowy Miejscowości Kąty na lata 2008-2015[1]
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  3. Dwór w Kątach