Kantarydyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kantarydyna
Kantarydyna
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C10H12O4
Masa molowa 196,20 g/mol
Wygląd białe kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 56-25-7
PubChem 5944[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Kantarydynaorganiczny związek chemiczny z grupy terpenów; policykliczny bezwodnik kwasu dikarboksylowego zawierający mostek tlenowy.

Kantarydyna wydzielana jest w chwilach zagrożenia przez chrząszcze z rodziny oleicowatych (majkowatych). Nieszkodliwy dla zwierząt żywiących się tymi chrząszczami, a nawet działa wabiąco na owady kantarydynofilne (m.in. Anthicidae). Żółte krople płynu zawierającego kantarydynę wydzielane są przez pory znajdujące się głównie u nasady odnóży chrząszczy.

W medycynie ludowej wykorzystywano kantarydynę w mikroskopijnych dawkach jako środek pobudzający, np. do sporządzania "napojów miłosnych" i afrodyzjaków, w tym także "hiszpańskiej muchy". Działanie tego związku pobudza zakończenia nerwowe i błony śluzowe układu moczowo-płciowego; powoduje jednak często powikłania, m.in. zapalenia dróg moczowych i przewodu pokarmowego oraz bolesne erekcje.

Dawka śmiertelna kantarydyny wynosi dla człowieka od 10 do 30 mg, a w czasach Medyceuszy ze sproszkowanych chrząszczy sporządzano truciznę zwaną aqua tofana.

Czystą kantarydynę otrzymał pierwszy Pierre Robiquet w roku 1810. W rozcieńczeniu bywa używana do usuwania tatuaży i brodawek.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Kantarydyna (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2013-08-18].
  2. 2,0 2,1 Kantarydyna (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine.
  3. 3,0 3,1 3,2 Kantarydyna (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  4. Kantarydyna – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.