Kołocz śląski
Kołocz śląski – nazwa zwyczajowa placka popularnego na Górnym Śląsku. Równolegle funkcjonuje również określenie kołacz śląski[1].
Kołocz śląski jest regionalnym spadkobiercą tradycji wypieku staropolskiego kołacza i jest nie tylko wyrobem spożywczym lecz również pieczywem obrzędowym. Występuje w czterech najpopularniejszych odmianach: kołocz z posypką (bez nadzienia), kołocz z nadzieniem serowym, makowym i jabłkowym. Tradycja śląska nakazuje równoprawne traktowanie wszystkich odmian jako kołocza śląskiego. Specyfiką pieczywa jest jego kształt. W odróżnieniu od staropolskiego okrągłego kołacza, w XIX wieku wykształciła się na Śląsku tradycja wypieku kołocza o kształcie prostokątnym. Zmiana ta była spowodowana względami praktycznymi – od kiedy stare piece zastąpiono kuchenkami, ze względu na oszczędność miejsca bardziej sprawdzały się blachy prostokątne. Inną charakterystyczną cechą jest specyficzna posypka odróżniająca go od zbliżonych wypieków z innych części Polski, ale jednocześnie zwiększająca pracochłonność. Kołocz śląski ma specyficzny maślany zapach, strukturę oraz nieco mniejszą wysokość w porównaniu z innymi wypiekami w pozostałych regionach kraju.
Spis treści |
[edytuj] Opis gotowego produktu
Placek jako produkt wypiekany na typowych blachach ma zazwyczaj bezpośrednio po wypieku kształt prostokątny o wymiarach 40 × 60 cm (±5 cm) i wysokości ok. 3,5 cm (±0,5 cm). Masa wypieku z jednej blachy wynosi ok. 5-6 kg. Transport od producenta do punktu sprzedaży odbywa się najczęściej bez krojenia wypieku. Krojenie może mieć miejsce w punkcie sprzedaży w zależności od woli kupującego. Zwyczajowo przed spożyciem kołocz jest krojony na mniejsze kawałki o przybliżonych wymiarach 4-6 cm na 4-6 cm.
W większości przypadków stosuje się w kołoczu nadzienie, niemniej jednak możliwy jest wyrób bez nadzienia. W takim przypadku w przekroju przypomina jednowarstwowe ciasto drożdżowe, które na wierzchu ma charakterystyczną posypkę. W odniesieniu do popularniejszej wersji kołocza z nadzieniem produkt charakteryzuje się trzema warstwami, gdzie warstwą wewnętrzną jest nadzienie serowe, makowe lub jabłkowe. Warstwa ciasta drożdżowego ma charakterystyczną kremową barwę, zaś kolor nadzienia jest zależny od składu surowcowego.
[edytuj] Historia
Tradycja wypieku sięga średniowiecza, kiedy ciasto to było traktowane w sposób szczególny i serwowane w szczególnych okolicznościach, takich jak np. wesela. Pierwsze dokumenty potwierdzające wypiek kołacza na terenie Śląska pochodzą co najmniej z początków XVIII wieku, zaś pierwsze legendy na temat kołocza znajdują się w materiałach drukowanych z lat 30. XX wieku.
[edytuj] Obszar geograficzny wypieku kołocza
Województwo opolskie w granicach administracyjnych oraz następujące powiaty województwa śląskiego: powiat będziński, powiat bielski i miasto Bielsko-Biała, powiat bieruńsko-lędziński, miasto Bytom, miasto Chorzów, powiat cieszyński, powiat gliwicki i miasto Gliwice, miasto Jastrzębie-Zdrój, miasto Katowice, powiat lubliniecki, powiat mikołowski, miasto Mysłowice, miasto Piekary Śląskie, powiat pszczyński, powiat raciborski, miasto Ruda Śląska, powiat rybnicki i miasto Rybnik, miasto Siemianowice Śląskie, miasto Świętochłowice, powiat tarnogórski, miasto Tychy, powiat wodzisławski, miasto Zabrze, miasto Żory oraz miasta Zagłębia Dąbrowskiego takie jak Sosnowiec, Będzin, Dąbrowa Górnicza oraz Czeladź.
[edytuj] Konsorcjum Producentów Kołocza Śląskiego
Opolscy cukiernicy, którzy wcześniej wspólnie opracowywali jednolitą recepturę kołocza śląskiego zawiązali w grudniu 2007 Konsorcjum Producentów Kołocza Śląskiego, w którego skład weszło jedenastu cukierników, którzy zobowiązali się przestrzegać ustalonej receptury wypieku.
[edytuj] Chronione Oznaczenie Geograficzne
Kołocz śląski został oficjalnie ogłoszony produktem regionalnym w UE. Po 4 latach starań Komisja Europejska wpisała go na listę takich produktów[2].
