Komitet Narodowy Polski (1914-1917)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy KNP w latach 1914–1917. Zobacz też: Komitet Narodowy Polski – stronę ujednoznaczniającą.

Komitet Narodowy Polski (KNP) – polska organizacja polityczna grupująca partie narodowe i część ludowych, działająca w latach 1914–1917 w Warszawie i Piotrogrodzie.

Przewodniczącym Komitetu Narodowego Polskiego był hrabia Zygmunt Wielopolski. Prezesem Komitetu Wykonawczego Komitetu Narodowego Polskiego był Roman Dmowski.

Stanowiła konkurencję dla polityków z kręgu Józefa Piłsudskiego. Dominowała w nim orientacja prorosyjska. Komitet nawoływał Polaków do biernego oporu wobec dwóch pozostałych państw-zaborców: II Rzeszy Niemieckiej i Monarchii Austro-Węgierskiej. W Warszawie wyłonił się w listopadzie 1914. Popierały i uznawały tę organizację Francja oraz Wielka Brytania. Komitet w Warszawie przyjął patronat polityczny nad formowanym Legionem Puławskim. W grudniu Komitet nawiązał kontakt z dowództwem rosyjskiego Frontu Południowo-Zachodniego, którego efektem było uzyskanie 12 stycznia 1915 zmiany statutu wojska z ochotniczego na regularne państwowe pospolite ruszenie. Zachowano przy tym wiele przywilejów narodowych osiągniętych wcześniej.

Członkami Komitetu Narodowego Polskiego byli: Zygmunt Balicki, Stefan Bądzyński, Stanisław Czekanowski, książę Seweryn Czetwertyński, Henryk Dembiński, ksiądz Marceli Godlewski, Paweł Górski, Jerzy Gościcki, Władysław Grabski, Jan Harusewicz, Wiktor Jaroński, Walenty Kamocki, Czesław Karpiński, Stanisław Kozicki, Stanisław Leśniewski, Zdzisław Lubomirski, Marian Lutosławski, Józef Nakonieczny, Franciszek Nowodworski, hrabia Konstanty Broel-Plater, książę Maciej Mikołaj Radziwiłł, Jan Rudnicki, Antoni Sadzewicz, hrabia Władysław Sobański, Jan Stecki, Ignacy Szebeko, Józef Wielowieyski, Stanisław Wojciechowski, hrabia Maurycy Zamoyski, Jerzy Zdziechowski[1].

Posłowie polscy do Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego z Litwy i Białorusi działali w Komitecie Narodowym Polskim niejawnie jako tzw. hospitanci. Byli to: Aleksander Meysztowicz, Feliks Raczkowski, Konstanty Skirmunt, Stanisław Łopaciński, hrabia Wawrzyniec Puttkamer, ks. Maciejewicz, W. Bańkowski. Hospitantami byli też redaktorzy: Zygmunt Wasilewski i Bohdan Wasiutyński[2].

Zaplecze polityczne dla organizacji stanowiło Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne i Stronnictwo Polityki Realnej. Siłą zbrojną, która wspierała Komitet, była Armia Polska we Francji, zwana potocznie Armią Hallera.

Przypisy

  1. Roman Dmowski, Polityka polska i odbudowanie państwa, przedmową do obecnego wydania i komentarzem opatrzył Tomasz Wituch, t. II, Warszawa 1988, s. 202.
  2. Adam Miodowski, Wychodźcze ugrupowania demokratyczne wobec idei polskiego wojska w Rosji w latach 1917-1918, Białystok 2002, s. 85.