Krąpiel Chantriera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krąpiel Chantriera
Tacca chantrieriRHu05.JPG
Systematyka[1]
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klad okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd pochrzynowce
Rodzina krąpielowate
Rodzaj krąpiel
Gatunek krąpiel Chantriera
Nazwa systematyczna
Tacca chantrieri André
Rev. Hort. 73: 541 (1901)[2]
Synonimy

Tacca macrantha H.Limpr.
Schizocapsa breviscapa (Ostenf.) H.Limpr.
Tacca minor Ridl.
Tacca paxiana H.Limpr.
Tacca vespertilio Ridl.
Tacca roxburghii H.Limpr.
Clerodendrum esquirolii H.Lév.
Tacca esquirolii Rehder
Tacca garrettii Craib
Tacca wilsonii H.Limpr.
Schizocapsa itagakii Yamam.[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Krąpiel Chantriera (Tacca chantrieri André) – gatunek wieloletnich, ziemnopączkowych roślin zielnych z rodziny krąpielowatych (Taccaceae), występujący w Azji, od Asamu do południowych Chin i Półwyspu Malajskiego[3], zasiedlający stale lub okresowo wilgotne obszary nizinne, głównie lasy. Komórki tych roślin posiadają 30 chromosomów, tworzących 15 par homologicznych[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Średniej wielkości rośliny zielne.
Łodyga
Masywne, bulwiaste, kuliste lub wydłużone kłącze. Łodyga kwiatonośna tworzy bezlistny głąbik.
Liście
Wszystkie liście wyrastają odziomkowo, są duże i ogonkowe.
Kwiaty
Kwiaty obupłciowe, promieniste, górne, 6-pręcikowe, szypułkowe, zebrane w baldachopodobną wierzchotkę, wyrastającą na bezlistnym głąbiku. Kwiatostan wsparty jest podsadkami, tworzącymi pokrywę, i licznymi, nitkowatymi, opadającymi przysadkami. Okwiat pojedynczy, sześciolistkowy. Pręciki położone w 2 okółkach. Nitki pręcików krótkie, płaskie, tworzące łącznie z szerokimi łącznikami pylników rodzaj kapturka nad zgiętymi główkami pręcika. Główki pręcików skierowane do wewnątrz kwiatu, otwierające się przez podłużną szczelinę. Słupek synkarpiczny, zbudowany z 3 owocolistków. Zalążnia jednokomorowa, o ścianach tworzących 6 żeberek[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny spożywcze

W Azji spożywane są młode liście tej rośliny[5].

Rośliny lecznicze

W medycynie tradycyjnej Azji i Afryki krąpiel Chantriera jest używana przez lokalnych uzdrowicieli do łagodzenia bólu oraz jako antidotum na zatrucie pokarmowe. W badaniach naukowych stwierdzono, że wyciąg alkoholowy z kłącza tej rośliny znacząco hamuje ból, zarówno poprzez mechanizmy obwodowe, jak i ośrodkowe. Wyniki badań potwierdziły, że wyciąg z kłącza tej rośliny ma działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne[6]. Inni badacze wyodrębnili z kłącza tej rośliny 5 nowych glikozydów, w tym dwa pseudofurostanole, dwa ergostanole i jeden glikozyd fenolowy[7].

Rośliny ozdobne

Z uwagi na niezwykle atrakcyjne kwiatostany rośliny te zyskują popularność jako rośliny ozdobne. Mogą być uprawiane w gruncie jedynie w krajach o klimacie gorącym. W Polsce mogą być trzymane jedynie w szklarniach lub jako rośliny pokojowe[8].

Przypisy

  1. Peter F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001 (z późn. zm.). [dostęp 2011-02-16].
  2. 2,0 2,1 The Plant List. [dostęp 2012-12-18].
  3. Rafael Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-02-16].
  4. 4,0 4,1 K. Kubitzki: Taccaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 425-428. ISBN 3-540-64060-6. (ang.)
  5. J. G. Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media, 2002, s. 218. ISBN 83-7311-378-9. (pol.)
  6. Kittipong Keardrit, Chaiyong Rujjanawate i Duangporn Amornlerdpison. Analgesic, antipyretic and anti-inflammatory effects of Tacca chantrieri Andre. „Journal of Medicinal Plants Research”. 4 (19), s. 1991-1995, 2010. ISSN 1996-0875 (ang.). 
  7. A. Yokosuka, Y. Mimaki. New glycosides from the rhizomes of Tacca chantrieri. „Chem. Pharm. Bull. (Tokyo)”. 55 (2), s. 273-9, 2007. PMID 17268101 (ang.). 
  8. Praca zbiorowa: Botanica. Könemann, 2005, s. 872-3. ISBN 3-8331-1916-0. (pol.)