System z Bretton Woods

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
John Maynard Keynes (z prawej) i Harry Dexter White na konferencji w Bretton Woods

System z Bretton Woodssystem walutowy, który stworzył podstawy relacji międzynarodowych w sferze zarządzania systemami monetarnymi. Był pierwszym w pełni negocjowalnym systemem monetarnym kierowanym przez rządy państw.

W trzech pierwszych tygodniach lipca 1944 w Hotel Mount Washington w Bretton Woods, w stanie New Hampshire odbyła się United Nations Monetary and Financial Conference (znana również jako Konferencja w Bretton Woods), owocem której było podpisanie porozumienia z Bretton Woods. W konferencji uczestniczyło 730 delegatów z 44 państw alianckich. Gustaw Gottesman reprezentował rząd londyński.

W celu przestrzegania i kontroli postanowień systemu uczestnicy konferencji powołali do życia Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (The International Bank for Reconstruction and Development, IBRD) oraz Międzynarodowy Fundusz Walutowy (International Monetary Fund, IMF). Początek działalności tych instytucji przypada na 1946, kiedy porozumienie zostało ratyfikowane.

System z Bretton Woods nakładał na każde państwo obowiązek stosowania polityki monetarnej, której jednym z celów było utrzymanie kursów wymiany w jednoprocentowym przedziale wahań. Z powodu wzrastających obciążeń system załamał się w 1971. Jednym z powodów było wstrzymanie przez Stany Zjednoczone wymienialności dolara na złoto.

Do wczesnych lat 70. system z Bretton Woods w efektywny sposób zapobiegał konfliktom oraz pomagał w osiąganiu wspólnych celów twórcom systemu, w szczególności Stanom Zjednoczonym.

Początki[edytuj | edytuj kod]

Podstawy polityczne systemu z Bretton Woods składają się z kilku kluczowych czynników: pamięci Wielkiego Kryzysu, koncentracji władzy w niewielkiej liczbie państw oraz chęci do uporządkowania i ustabilizowania sytuacji w handlu międzynarodowym.

Wielki Kryzys[edytuj | edytuj kod]

Podstawą wypracowanego porozumienia była wspólna wiara w kapitalizm. Jednakże kraje rozwinięte różniły się odnośnie do rodzajów kapitalizmu, jaki byłby najlepszy dla ich gospodarek (Francja, na przykład preferowała większe planowanie i interwencje rządowe, z kolei Stany Zjednoczone były za ograniczeniem interwencjonizmu państwowego), wszystkie jednak polegały na mechanizmach rynkowych i własności prywatnej.

Wyjątkowe jest to, że to nie różnice, lecz podobieństwa okazały się najważniejsze. Wszyscy uczestnicy konferencji w Bretton Woods zgadzali się, że chaos monetarny poprzedzający wojnę dostarczył kilku ważnych lekcji.

Doświadczenia związane z Wielkim Kryzysem były w świadomości rządzących świeże. Uczestnicy konferencji w Bretton Woods mieli nadzieje na uniknięcie sytuacji z lat 30. Rządy w latach 30. XX wieku stosowały politykę dewaluacji waluty, zwiększając konkurencyjność swoich produktów w handlu międzynarodowym, co poprawiało bilans płatniczy, nakręcając inflację w kraju, co spowodowało zmniejszenie popytu, spadek dochodu krajowego, zwiększenie bezrobocia i w konsekwencji zmniejszenie obrotów w handlu międzynarodowym.

Handel w latach 30. XX wieku był głównie ograniczony do bloków walutowych (grup państw używających tej samej waluty, np. Imperium Brytyjskie używało funta). Bloki te nie pozwalały na przepływ kapitału i inwestycji do państw w innych blokach. Mimo że ta strategia przynosiła korzyści dla budżetu w krótkim okresie, to już w średnim i długim okresie odbijała się negatywnie.

Uczestnicy konferencji w Bretton Woods popierali liberalny system, który polegałby na zasadach wolnorynkowych, z minimalną liczbą barier dla prywatnych przepływów kapitału. Mimo że mieli różne poglądy co do sposobu wprowadzenia nowego systemu, to zgadzali się, że będzie to otwarty system.

„Bezpieczeństwo ekonomiczne”[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie doświadczenia z lat przed wojną, planiści ze Stanów Zjednoczonych wypracowali koncept bezpiecznej ekonomii – liberalnego systemu ekonomicznego, który pomoże w utrzymaniu powojennego pokoju. Jednym z tych którzy dostrzegli taką możliwość, był Cordell Hull, sekretarz stanu USA w latach 1933-1944. Hull uważał, że fundamentalnymi przyczynami II wojny światowej była dyskryminacja ekonomiczna i wojna handlowa. Dokładnie miał na myśli czynniki kontrolujące handel i kursy walutowe (porozumienia bilateralne) nazistowskich Niemiec i politykę protekcyjną w Imperium brytyjskim.

Kursy walutowe[edytuj | edytuj kod]

Daty pokazują kiedy wprowadzono kursy

Funt szterling[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość funta
w dolarach
27 grudnia 1945 4,03
18 września 1949 2,8
17 listopada 1967 2,4

Frank francuski[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
we frankach
Uwagi
27 grudnia 1945 119,11 1 funt = 480 franków
26 stycznia 1948 214,39 1 funt = 864 franków
18 października 1948 263,52 1 funt = 1062 franków
27 kwietnia 1949 272,21 1 funt= 1097 franków
20 września 1949 350 1 funt = 980 franków
10 sierpnia 1957 420 1 funt = 1176 franków
27 grudnia 1958 493.71 1 frank = 1,8 mg złota
1 stycznia 1960 4,9371 1 nowy frank = 100 starych franków
10 sierpnia 1968 5,48 1 nowy frank = 162 mg złota

Marka niemiecka[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
w markach
21 czerwca 1948 3,33
18 września 1949 4,20
6 marca 1961 4
29 października 1969 3,67

Lir włoski[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
we włoskich lirach
4 stycznia 1946 225
26 marca 1946 509
7 stycznia 1947 350
28 listopada 1947 575
18 września 1949 625

Jen[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
w jenach
25 kwietnia 1949 360

Frank szwajcarski[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
we frankach
Uwagi
27 grudnia 1945 4,30521 1 funt = 17,35 franków szwajcarskich
wrzesień 1949 4,375 1 funt = 12,25 franków szwajcarskich

Gulden holenderski[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
w guldenach
27 grudnia 1945 2,652
20 września 1949 3,8
7 marca 1961 3,62

Frank belgijski[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
w frankach
27 grudnia 1945 43,77
1946 43,8725
21 września 1949 50

Marka fińska[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
w markach fińskich
Uwagi
17 października 1945 136
5 lipca 1949 160
19 września 1949 230
15 września 1957 320
1 stycznia 1963 3,2 1 nowa marka = 100 starych marek
12 października 1967 4,2

Drachma grecka[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
w drachmach
1954 30

Korona duńska[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
w koronach
sierpień 1945 4,8
19 września 1949 6,91
21 listopada 1967 7,5

Peseta hiszpańska[edytuj | edytuj kod]

Data Wartość dolara amerykańskiego
w pesetach
17 lipca 1959 60
20 listopada 1967 70

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]