Laktoza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Laktoza
Laktoza
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C12H22O11
Masa molowa 342,30 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 63-42-3
PubChem 6134[1]
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Laktoza (łac. lac – "mleko", cukier mleczny), C12H22O11organiczny związek chemiczny z grupy węglowodanów, disacharyd zbudowany z D-galaktozy i D-glukozy, połączonych wiązaniem β-1,4-glikozydowym. Występuje w mleku[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Laktoza została odkryta w mleku w 1619 roku przez Fabrizio Bartolettiego, a zidentyfikowana jako cukier w roku 1780 przez Carla Wilhelma Scheelego[3].

Własności i metabolizm[edytuj | edytuj kod]

Chemicznie jest to bezbarwna substancja stała o temperaturze topnienia 225 °C, rozpuszczalna w wodzie, słabo rozpuszczalna w alkoholu i nierozpuszczalna w eterze.

Laktoza jest mniej słodka niż glukoza i sacharoza[4]. Zawartość w:

W jelicie cienkim, obecna w rąbku szczoteczkowym błony śluzowej ssaków, enzym laktaza rozkłada laktozę na składowe cukry proste – glukozę i galaktozę, które ulegają wchłanianiu (absorpcji jelitowej). U człowieka najwyższa aktywność laktazy występuje u noworodków i niemowląt w okresie karmienia piersią, później stopniowo zmniejsza się z wiekiem i u większości osób dorosłych osiąga zaledwie 10% aktywności pierwotnej.

Najczęściej spotykanym schorzeniem jest pierwotny niedobór laktazy typu dorosłych, a także wtórny niedobór laktazy spowodowany działaniem czynników chorobotwórczych na błonę śluzową jelita cienkiego. Wyjątkowo rzadko zdarza się genetycznie uwarunkowany wrodzony niedobór laktazy. Na podstawie przeprowadzonych badań naukowych ocenia się, że w Polsce u 17-37% populacji dorosłej występuje niedobór laktazy, co może prowadzić do występowania objawów nietolerancji laktozy[4].

Objawy takie nie pojawiają się po spożyciu takich produktów mlecznych jak np. zsiadłe mleko, kefir, jogurt czy sery, w których na skutek procesów fermentacyjnych z udziałem bakterii mlekowych obecność laktozy jest znacznie ograniczona, gdyż ulega przetworzeniu na kwas mlekowy.

Otrzymywanie i wykorzystanie[edytuj | edytuj kod]

Laktozę otrzymuje się z serwatki podczas produkcji sera. Stosowana jest w przemyśle farmaceutycznym jako wypełniacz, w lecznictwie, przemyśle spożywczym i w pirotechnice. Jest najczęściej używaną substancją pomocniczą (excipiens) w recepturze aptecznej. Służy do sporządzania rozcierek (triturationes), w celu uzyskania określonego stężenia substancji czynnej lub jako zabezpieczenie proszków silnie wilgotniejących[5].

Koncentrat laktozowy uzyskiwany z serwatki jest używany do skarmiania trzody chlewnej.

Przypisy

  1. Laktoza – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 221-222. ISBN 8371832400.
  3. Linko, P. Natural Sweeteners. , s. 109–132, 1982. Applied Science Publishers (ang.). 
  4. 4,0 4,1 Tomasz Hutyra, Barbara Iwańczak. Nietolerancja laktozy: patofizjologia, objawy kliniczne, rozpoznanie i leczenie. „Pol. Merk. Lek.”. XXVI (152), s. 148, 2009. PMID 19388523. 
  5. Feliks Modrzejewski: Farmacja stosowana, podręcznik dla studentów farmacji, wydanie V. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1977, s. 385.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]