Sacharoza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sacharoza
Sacharoza

Sugar 2xmacro.jpg
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C12H22O11
Masa molowa 342,30 g/mol
Wygląd białe (bezbarwne) kryształy
Identyfikacja
Numer CAS 57-50-1
PubChem 1115[1]
Podobne związki
Podobne związki celobioza, laktoza, maltoza, trehaloza
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Sacharoza, C12H22O11organiczny związek chemiczny z grupy węglowodanów będący zasadniczym składnikiem cukru trzcinowego i cukru buraczanego. Cząsteczka tego disacharydu zbudowana jest z D-fruktozy i D-glukozy połączonych wiązaniem (1→2)-β-O-glikozydowym.

Budowa cząsteczki[edytuj | edytuj kod]

Sacharoza jest disacharydem, czyli cukrem złożonym z dwóch reszt monosacharydowych połączonych ze sobą wiązaniem glikozydowym. Naturalnie występująca (+)-sacharoza zbudowana jest z reszty fruktozy (β-D-fruktofuranozy) oraz glukozy (α-D-glukopiranozy). Grupy te są połączone za pomocą wiązania α,β-1,2-glikozydowego. Wg systematycznego nazewnictwa węglowodanów jest to α-D-glukopiranozylo-β-D-fruktofuranozyd lub β-D-fruktofuranozylo-α-D-glukopiranozyd[2].

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

W temperaturze pokojowej sacharoza jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym. Jest nietoksyczna, ma słodki smak i bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie. Temperatura topnienia: 184 °C.

Właściwości chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Należy do cukrów nieredukujących, o czym świadczy negatywny wynik próby Trommera. W kwaśnym środowisku lub pod wpływem inwertazy hydrolizuje do fruktozy i glukozy. Uzyskana mieszanina nosi nazwę cukru inwertowanego[2]:

   C12H22O11 + H2O _H+ lub inwertaza C6H12O6 + C6H12O6
   sacharoza  glukoza  fruktoza

Pod wpływem stężonego kwasu siarkowego sacharoza ulega zwęgleniu:

C12H22O11 → 12C + 11H2O

Historia[edytuj | edytuj kod]

Sacharozę na skalę przemysłową zaczęto otrzymywać na Bliskim Wschodzie z trzciny cukrowej już w starożytności. Cukier wyrabiano także w Indiach oraz Chinach. Grecy byli narodem, którym zawdzięczamy pojawienie się cukru w Europie. Sprowadzono go w IV wieku p.n.e. i stosowano wówczas jako kosztowny lek[potrzebne źródło].

Po odkryciu Ameryki przez Europejczyków założono tam wielkie plantacje trzciny cukrowej, dzięki czemu dostawy cukru do Europy znacznie wzrosły. Pierwsza udana próba otrzymania cukru z buraków cukrowych odbyła się w 1747 r. Proces opracował niemiecki chemik Andreas Sigismund Marggraf. Pierwsza cukrownia została wybudowana przez Franza Acharda w Konarach na Dolnym Śląsku w 1802 r.[potrzebne źródło]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Sacharoza jest głównym składnikiem (>99,5%) cukru spożywczego, zwykle trzcinowego lub buraczanego[3], stosowanego powszechnie jako środek słodzący[4].

Przypisy

  1. Sacharoza – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. 2,0 2,1 Robert T. Morrison, Robert N. Boyd: Chemia organiczna. T. 2. Warszawa: PWN, 1985, s. 342. ISBN 83-01-04166-8.
  3. cukier. W: Encyklopedia PWN [on-line]. [dostęp 2014-07-02].
  4. sacharoza. W: Encyklopedia PWN [on-line]. [dostęp 2014-07-02].