Laura Ingalls Wilder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Laura Ingalls Wilder
Laura Ingalls Wilder.jpg
Laura Ingalls Wilder signature.svg
Imiona i nazwisko Laura Elizabeth Ingalls Wilder
Data i miejsce urodzenia 7 lutego 1867,
Pepin w Wisconsin
Data i miejsce śmierci 10 lutego 1957,
Mansfield w Missouri
Narodowość Stany Zjednoczone Amerykanka
Dziedzina sztuki Proza
Ważne dzieła cykl Domek na prerii
Wikimedia Commons

Laura Elizabeth Ingalls Wilder (ur. 7 lutego 1867 w okolicach Pepin w stanie Wisconsin, zm. 10 lutego 1957 w Mansfield w stanie Missouri) – amerykańska pisarka, autorka serii książek Domek na prerii, w których opisała przygody swojej rodziny w okresie wędrówki przez amerykański Dziki Zachód.

Książki były kilkakrotnie filmowane, z czego najpopularniejszą wersją jest serial telewizyjny z lat 1974-1983, z Michaelem Landonem w roli głównej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Laura – druga córka Charlesa i Caroline Ingallsów – spędziła dzieciństwo na częstych podróżach, zatrzymując się w niektórych miejscach na bardzo krótki okres, czasami wracając na krótko w poprzednie miejsce zamieszkania (Patrz dział: Podróże). W okresie, gdy poznała swojego przyszłego męża; Almanza Wildera, Ingallsowie zamieszkiwali okolice miasteczka De Smet na terenie dzisiejszej Południowej Dakoty, gdzie jej ojciec pracował na kolei.

W wieku zaledwie 15 lat, Laura przyjęła pracę nauczycielki w okolicznej szkółce, jednocześnie sama kontynuując naukę. Dnia 25 sierpnia 1885 roku wyszła za mąż i zrezygnowała z pracy. Zamieszkała z mężem na farmie w okolicy miasta. W roku 1886 urodziła córkę, Rose, a w 1889 – syna, który wkrótce po narodzinach zmarł.

Wspólny początek okazał się nie być łatwy. Almanzo ciężko chorował, wskutek czego pozostał częściowo sparaliżowany, a okolicę nawiedzały susze i pożary. Około 1890 roku, Wilderowie postanowili opuścić okolicę, by powrócić dwa lata później. W roku 1894 wyjechali ostatecznie i zamieszkali w Mansfield w stanie Missouri, gdzie – po latach kolejnych walk z naturą – zbudowali farmę, którą nazwali Rocky Ridge (Skalista Farma) i zajęli się uprawą jabłek. Była to ostatnia z wielkich podróży Laury. To tam powstawały wszystkie jej książki. Tam również zmarła w roku 1957.

W okresie od 1911 do połowy lat 20., Laura pisywała dla lokalnej gazety Missouri Ruralist. Kolejnym nieszczęściem, jakie spadło na rodzinę, były konsekwencje Czarnego Czwartku roku 1929. Wilderowie stracili swoje inwestycje i pozostali uzależnieni od córki.

To ona namówiła matkę do spisania wspomnień z dzieciństwa, które – po kilkakrotnym odrzuceniu, zmianach – zostały po raz pierwszy wydane w roku 1932. W roku 1930, Laura zapytała córkę o opinię na temat spisanych przez siebie wspomnień, opatrzonych tytułem Pioneer Girl. Miała nadzieję, że ewentualne wydanie ich, da rodzinie pewien dochód. Dało to początek całej serii książek, znanych do dziś jako Domek na prerii (początkowo tytuł miał brzmieć When Grandma was a Little Girl). W zbieraniu materiałów do kolejnych książek pomagała Laurze i mobilizowała siostra; Carrie, dzieląc się własnymi wspomnieniami i wrażeniami z poszczególnych wydarzeń.

Pod koniec lat 30., Rose definitywnie opuściła dom. Laura i Almanzo pozostali w Skalistej Farmie, często odwiedzani przez miłośników twórczości Laury. W roku 1949, Almanzo zmarł w wieku lat 92, co bardzo negatywnie wpłynęło na Laurę. Do końca życia mieszkała sama, odwiedzana przez córkę, doglądana przez sąsiadów. Prowadziła aktywną korespondencję z dziennikarzami, wydawcami i fanami.

Jesienią 1956, wykryto u niej cukrzycę. Zmarła 10 lutego 1957 roku, trzy dni po 90 urodzinach.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Charles Ingalls
 
Caroline Quiner
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
James Wilder
 
Angeline Day
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mary Ingalls
 
 
 
 
Carrie Ingalls
 
Freddy Ingalls
 
Grace Ingalls
 
 
 
Laura Wilder
 
Royal Wilder
 
Eliza Jane Wilder
 
Alice Wilder
 
 
 
 
Perley Wilder
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Laura Ingalls
 
Almanzo Wilder
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Rose Wilder
 
bezimienny syn
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
od lewej – Caroline, Carrie, Laura, Charles, Grace i Mary Ingalls, w roku 1891

Podróże[edytuj | edytuj kod]

do rozszerzenia i uzupełnienia

Śliwkowy Strumień, w okolicach Walnut Grove
Muzeum w Walnut Grove
  • 1867 – Laura i Mary urodziły się w okresie, gdy Ingallsowie mieszkali w lasach stanu, w odległości siedmiu mil od miasteczka Pepin i około 1 mili od osady Lund.
  • 1868 – rodzina przeniosła się na krótko do Rothville w stanie Missouri. Nie zabawili tam jednak długo, gdyż jeszcze tego samego roku, zachęceni Aktem o domostwach z 1862 roku, ruszyli na Zachód. Zamieszkali na preriach stanu Kansas, w odległości około 12 mil od miasteczka Independence. Latem 1870 urodziła się Carrie, a kilka tygodni później rodzina musiała opuścić tereny, które – jak się okazało – nie zostały otwarte dla osadników. Ingallsowie powrócili do Wisconsin.
  • W 1874 wyruszyli w kolejną podróż. Zatrzymali się na krótko w Lake City w Minnesocie, a w końcu dotarli w okolice miasteczka Walnut Grove (również w stanie Minnesota, wówczas Walnut Station). W tym okresie, w rodzinie na krótko pojawił się chłopiec – Charles Frederic.
  • latem 1876 rodzina na krótko zamieszkiwała osadę South Troy w Minnesocie, a kilka dni po śmierci Freddiego, przeniosła się do Burr Oak w Iowa, gdzie na świat przyszło ich ostatnie dziecko-Grace.
  • Latem 1877, powrócili na krótko do Walnut Grove, gdzie zamieszkiwali przez kolejne dwa lata.
  • W 1879 Ingallsowie wyruszyli w ostatnią wspólną podróż – osiedlili się w okolicach miasta De Smet na terenie dzisiejszej Południowej Dakoty. Kolejne podróże Laura odbywała już z mężem i córką.
  • W 1889 przenieśli się do Spring Valley w Minnesocie, a krótko potem do Westville na Florydzie (1891). W 1892 powrócili jednak do De Smet.
  • Latem 1894 Laura z rodziną wyruszyła w kolejną podróż, której celem okazało się Mansfield w stanie Missouri, gdzie zbudowali farmę, którą nazwali Rocky Ridge. Była to ostatnia z wielkich podróży Laury. To tam powstawały wszystkie jej książki. Tam również zmarła w roku 1957.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

do dopracowania
W miejscach, związanych z osobą Laury Ingalls Wilder i jej bliskich znajdują się liczne muzea, miejsca pamięci i tablice, upamiętniające – choćby chwilowe – ich tam pobyty. Do największych i najistotniejszych należą:

  • w Brookfield, miejscu narodzin Carolie Ingalls, umieszczono tablicę pamiątkową,
  • w okolicach Pepin, miejscu urodzenia Laury, stoi replika domu Ingallsów. Co roku, we wrześniu miasto organizuje festyn poświęcony Laurze i czasom, w których żyła,
  • na południe od Independance, zbudowano dom-muzeum,
  • w Walnut Grove znajduje się kolejne muzeum, a miasto organizuje specjalny festyn poświęcony Ingallsom,
  • w South Troy znajduje się wystawa upamiętniająca pobyt Ingallsów oraz rodzaj pomnika poświęconego im oraz dzieciom, które straciły życie w trakcie wędrówki na Zachód,
  • w Burr Oak w hotelu, w którym mieszkali i pracowali Ingallsowie, znajduje się mini-muzeum,
  • w DeSmet, spotkać można już wiele pamiątek i miejsc, z okresu zamieszkiwania w mieście Ingallsów i Wilderów. Na miejscowym cmentarzu, znajdują się ich groby,
  • w Mansfield, gdzie Laura zamieszkiwała większość życia, wraz z mężem i córką, w ich domu znajduje się główne muzeum.


Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Książki z serii Domek[edytuj | edytuj kod]

oryginalna okładka z 1932 roku
oryginalna okładka z 1933 roku

Oprócz oryginalnych książek, w USA do dziś ukazują się powieści napisane w podobnym stylu, opisujące – w większości fikcyjne – dzieciństwo i młodość matki, babci i prababci Laury oraz jej córki Rose, jak również lata z dzieciństwa Laury, pominięte przez nią w książkach. Wydawane są również skrócone wersje książek, przeznaczone dla najmłodszych dzieci. (Patrz: Inne książki z serii Domek). Popularność Domku wpływa na rozwój rynku wszelkiego rodzaju innych gadżetów z nim związanych.

Inne książki[edytuj | edytuj kod]

Postać literacka i filmowa[edytuj | edytuj kod]

Cykl 'Domek na prerii' nie jest pełną autobiografią, lecz fikcją literacką, z licznymi (większością) elementami autobiograficznymi. Z tego powodu, jego bohaterów uznaje się za postacie fikcyjne, choć inspirowane rzeczywistością.

Seria była wielokrotnie filmowana, a role Laury Ingalls odtwarzały odpowiednio:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]